بلديه‌نين شاختاداكي يارديمي

- تيراختور و پاس ياريشينا چوخ كؤنلوم وار ايدي ايلك دؤنه همدانا گئدم! آنجاق بوتون هاوا اؤن‌گؤرو(پيش‌بيني)لره گؤره، موسابيقه گئجه‌سي قار ياغيب و سونرا كي شاختاسي‌نين دده يانديرماغي دا بللي ايدي. بير ياندان‌دا كمالوند دئميشدي احتمالي وار ياريش لغو اولا. بو احتماللاري بير-بيرينه ضرب ائدنده گؤروردون گئتمه‌يين فايداسي يوخدور! منده قالديم و البته شانس گتيرديك تيراختور قوناق ائوينده بير امتياز قازاندي. البته  تيراختور همدان‌دا گرك قوناق اولمايا؛ اكسيكليك بيزلردن دير! هر زامان شاختاني ديزه چؤكدورسوك، همدان‌دا ايسه تيراختور ائو صاحيبليگي ائده‌بيلر.خبرلره گؤره تيراختورو 40 - 50 نفر و پاسي 200 نفر آلقيشلاييرميش.

- هر بير تيراختورون اوشاق يانداشيندان دا سوروشسانيز، ياخشي آچيقلايار كي بلديه‌نين(شهرداري‌نين) كيرمان ميسي‌ني اوتماق، تيراختورون ميسي اوتماق دئمك‌دير(بلديه، تكجه ميسي يوخ، باشقا تيملري‌ده اوتمالي‌دير). و بئله بير نه‌ده‌نه گؤره، سهند ايستاديومونا تيراختورچولار ايله دولماق بكله‌نيردي. آنجاق تبريزين شاختاسي(تبريز آغيزي ايله شه‌خده!) سانكي همدان شاختاسيندان‌ دا پيس كسيرميش، و تكجه 2000 نفر ايستاديوما گئديبلر.
البته خبرلره گؤره، اويون باشلانا قدر مئيدان‌دا قار وار ايميش و ياريم ساعات چكيب قارلاري كوروسونلر. تاماشاچي اوتوراجاقلاريندا دا دونموش قار وار ايميش، و تاماشاچيلار قار-بوز ايچينده گليب ايسته‌ييرميشلر آلقيشلاماقلا اؤزلريني قيزيشديرسينلار. آنجاق بلديه‌نين برازيللي ائدواردوسو تئزليكله بير قول ووروب بلديه‌ني قاباغا سالماغي، يقينكي تاماشاچيلارين آرتيق اوشومكلرينين قاباغيني آليب.‌

- بلديه ايكينجي ياري‌دا بير قول يئييب، آنجاق تبريزلي گنج "رسول عليزاده" ايكي دقيقه‌‌دن چوخ قويماييب گئچه و بلديه‌نين اوتماق ظفر قولونو ووروب. بو اوتماقلا هم بلديه دؤرد سيرا گئتدي يوخاري و هم ميس تيراختوردان دالا دوشدو. رسول عليزاده‌نين قولونون اؤنمي بوردادير.

- بو بير قول و بلديه‌نين اوتماغي،  ايستاديوملاردان قاچقين دوشه‌ن بلديه‌چي‌لرين بير داها قاييتماغينا بير نه‌دن اولوب، باعيث اولاجاق اونلار هم اؤز جدول‌ده‌كي دوروملاري‌ني دوزه‌تسينلر و هم‌ده تيراختورو آسيايا گئتمك يولوندا يارديم ائتسينلر.
رسول عليزاده‌نين قولونون اؤنمي چوخدور؛ آنجاق بير سايي سانكي چوخدان ايميش تكجه بو قولو گودورموشلر.  تيراختور 4 دنه آرديجيل اوتماغيندان سونراكي همدان‌داكي موساوي ائتمه‌يي‌ني بؤيوك فاجيعه گؤسته‌ريب، و بير-ايكي ساعات ايچينده "تحليلي(!)" مقاله يازيب دئييبلر: "گؤردونوز بلديه‌نين بومي(يئرلي) اويونچولاري نه كئيفيته صاحيب ايميشلر؛ حالبوكي غئير بومي ترشيز و اكرامي هئچ سانتر باشارميرلار؟"!
البته لازيم دئييل بيري‌سي اونلارا  دئسين آخي ائله بو اكرامي اؤزو توركدور كي!! بلكه بونون دئمه‌يي لازيم دير سيز كي ايستاديومدا دويغو و هه‌يه‌جانلا آلقيشلاميرسينيز؟ سيز يازماق حاليندا احساسات ايله دانيشماغينيز دوز ايش دئييل. آناليز ائدنده، سايي، آمار، سونوجلارين ثباتي، استقامت، آخيم و سوره‌جه(رونده)ده دقت ائدرلر.
تراختور ليگ‌ده ان گوجلو دفاعي واردير، حالبوكي بلديه‌نين ساوونما(دفاع) باخيميندان لاپ چوخ قول يئيه‌ن تيملردن ساييلير و اؤزونو بو ياريم فصل ايسته‌يير دوزه‌تسين. سؤزسوز گه‌له‌جكلري آيدين‌دير؛ بيز ده اونلاري ليگده يوخاري سيرالارا گئتمك ايچين آلقيشلامالي‌ليق آنجاق تيراختورون تجروبه قازانميش اويونچولاري‌ني، بلديه اويونچولاري ايله، قارشي‌ قارشي‌يا قويماق كسينليكله هر ايكي تاخيما ضربه وورابيلر.
انتقاد و اله‌شديرمه همشه اولمالي‌دير، آما ايندي‌كي دورومدا دوز ايش دئييل. يقين كي بلديه و هر هانكي تيملرده پارلايان آزربايجانلي اويونلارين تيراختورا گلمه‌يي هامي‌نين ديله‌يي‌دير، آنجاق بئله ايستكلر گئت-گل و انتقالات زاماني اورتايا قويولمالي‌دير.
بونوندا دئمه‌يي لازيم دئييل كي كرار جاسيم، آندرانيك و كياني كيمي اولدوزلار تيراختورون اولوسلار آراسي آدليم اولماغيندا داها فايدالي‌ديرلار.

صمدين آجي خاطيره‌سينه گولنلر

بوندان ايشيم يوخدور"ايسلامي ارشاد باخانليغيـ"‌ـندا، "فارس ديلي و ادبياتي‌نين گئنيشلنديرمه شوراسي" اولان يئرده، نه‌دن "توركلرين" ديلينه بئله بير قوروم يوخدور؟! بو سؤزلري دئمكدن يورولدوق. آنجاق تصادف ايله دئديگيميز شورانين دوشه‌رگه‌سي(سايتينا) يولوم دوشدو.
آنا يارپاقدا "صمد بهرنگي"‌نين گؤرونتوسو گؤردوم. صمددن "طنز" بؤلومونده بير خاطيره* قويموشدولار، آي منيم قارغادان دا اکسـیک فرض ائدیلمیش ديلداشلاريم!
صمد كسينليكله او خاطيره‌ني توركلرين آناديللرينين يئرينه بير اؤزگه ديلي ياخشي اؤيرنه‌بيلمه‌ديكلرينه گؤره يازيب و قصدي اله ساليب گولدورمك دئييل، بلكه ايسته‌يير بير آجي گرچه‌يي وورغولاسين. آنجاق بيز اؤزوموزه ده‌يه‌ر وئرمه‌سك، آسيميلاسيون آپاريجيلاري اؤز گليشديرمه و اصلينده ايرقچي‌ شورالاريندا، بيزيم تاريخي درين كولتورل - توپلومسال يارالاريميزا گوله‌جكلر.

* - مطلب طنز / از میان رضایت نامه ها/ طنز / صمد بهرنگي
او سايت هايپئر لينك اولماق ايچين ده‌يه‌ري يوخدور. اؤزونوز كوپي ائدين:
http://www.persian-language.org/literature-fun-fulltext-336.html

آنایوردوم بولاغی، سککیز یاشیندا

سککیز ایل بوندان اؤنجه بیلی‌یورددان تسویه حیساب ائدرکن بیلی یورد-ایش- عسگرلیک آراسینداکی بزرخ‌ده ایدیم. فارس بولاقلار گؤبه‌له‌ک کیمی چوخالان گونلرده تورک بولاغی تاپماق اولدوقجا چتین ایدی. بو گونلر کسیلمیش اولان سؤزوموز بولاغیندان سونرا آزربایجان و تورک کیملیکچی‌لیگی حاققیندا باشقا بیر بولاق تاپماق اولموردو. من ده تؤره‌لی اینتئرنئت اولماماغا باخمایاراق دئدیم بئینیمه گه‌له‌ن فیکیرلری بیر بولاق‌دا یازیم. اولابیلر بیر باشقا بولاق دا یارانار. سویو بولانیق(خه‌رله) اولسا دا عئیبی یوخ! فیکر ائدیرم بولاغین سویو گئت گئده بیر آز دورولوب! بئله دئییل؟ ماشاللاه دئیه‌ک گؤز ده‌یمه‌سین و سویو بولانیق(خه‌رله) قالسا دا قوروماسین!

بولاغین آدینی‌دا ایصفهان یاتاقلارینین داریخمالی آخشاملاریندا، اورمولو یولداشیمین کاسئتیندن دینله‌دیگیم ایززه‌ت ییلدیزهانین "آنایوردوم" ماهنی‌سی‌نین باشلیغی‌نی سئچدیم. بو تورکونو عجیبه سئویردیم. آزربایجانا گؤره دویدوغوم نوستالژی‌یه سئویردیم اونو. دئدیگیم کیمی، او کاسئت قالدی یولداشیمدا. او زامانلار مود ایدی بولاقلارا بیر mid سس ده قویاردیلار! من‌ده ایسته‌ییردیم ییلدیزهانین تورکوسونو قویام، آنجاق اینتئرنئت‌ده آختاردیم، تاپمابیلمه‌یم. ایللردن سونرا بوگون تصادوفی اولاراق mp3-سی‌نی تاپدیم. سککیز ایلدن سونرا بو گئجه ایززت ییلدیزهانین آنایوردوم تورکوسو، نوستالژی ایچینده بیر باشقا نوستالژیک دویغو یارادیر.

سیز ده بورادان یئندیریب دینله‌یین: "İzzet Yıldızhan, AnaYurdum"؛ اوچ یاریم مئقابایت‌دیر ...

ده‌ييرمانچي اؤزو ده‌ن تاپمالي؛ كور اوغلو دا اؤزو دارتسين

داش‌قاپي‌نين "آديني قويدون ده‌ييرمانچي چاغير گلسين ده‌ن كور اوغلو" باشليقلا يايديغي يازي‌سي‌ مني اون‌ ايل بوندان اؤنجه‌نين يازي‌نا آپاردي.

دوكتور دوزگون بئش-اون دؤنه گليب جوما گونلري توركجه يازيب اوخوماغي بيزلره اؤيره‌تميشدي. بيز ده ائله‌بيليرديك اولموشوق تورك ديلي‌نين پروفوسورو! عؤمور بويو بير توركجه انشا يازماميشديق آنجاق بيلميرم كيم دئدي گلين درگي ووراق؛ پيس-پيس‌ده آيليق!! هدفيميز بو ايدي اصفهان كيمي يئرده بير دنه توركجه اؤيره‌نجيسل درگي وورولسا تبريز كيمي يئرلرده غئيرته گليب يوزون وورارلار. خولاصه اؤزلرينده يازماق گوجو احساسي‌ ائدنلر اوتاقلارين بيرينه ييغيشيب يازارلار هئيءه‌تي و سوروملو مودور و درگي‌يه ده بير آد سئچيب(دان‌اولدوزو) بيرينجي سايي‌ني حاضيرلاماغا باشلاديلار. يازماق بير يانا نئجه صفحه به‌زه‌مك، نئجه قيرافيك، نئجه چاپا يئترمك، نئجه ساتماق، نئجه پايلاماق و ... دا قالسين! هر كيمسه قرار ايدي بير شئي يازسين و تئزليكله اؤزو تايپ ائديب ديسكئت‌ده وئرسين. واي-واي-واي ياديما دوشدو او زامان يوز جوره ويندوز و وورد وار ايدي؛ ده‌ده‌ميز يانيردي بونلاري بير بيرينه قوشوپ پيرينت ائده‌ك! ياواش ياواش اولوردوق بيلگي سايار اوزماني! پيرينتلر ده هر صفحه بير يئرده آلينميشدي. بيري‌سي اؤز دانيشكده‌سينده آلميشدي! بيري جوهر افشان ايدي! بيري‌سي اؤيره‌نجيسل ياتاقلاردا لئيزري آلميشدي و... خولاصه مين موصيبت ايله ميللت امتحانا حاضيرلاشاندا بيز ده او يان بو يانا قاچيرديق، اصفهانين ايلك توركجه درگي‌سي‌نين بيرينجي سايي‌سي‌ني چاپ آلتينا آپاراق! اؤزوم آراميزدي هر بير سايي‌نين حاضيرلاماغي بير تئرم درس اوخوماق‌دان چوخ ايش آپاريردي. آما هر بير سايي ياييلاندا نه كئف چكمه‌لي ايام اولوردي آچيقلاماق اولماز!

او زامان ياديمدا دئييل بيرينجي سايي ايدي ايكينجي سايي؛ مقاله‌لر آز ايدي. تبريز دن ده‌يه‌رلي تجروبه‌لره صاحيب اولان يوكسك ليسانس يولداشلارين بيري‌سي منه دئدي بس نه اولدو، دئيه‌سن دان‌اولدوزو چيخماق ايسته‌مه‌يير؟! من‌ده دئديم يولداشلار وفاسيز اولوبلار مقاله وئرميرلر. دئدي: "آديني قويدون ده‌ييرمانچي، چاغير گلسين ده‌ن كور اوغلو"! اؤزومله دئديم دوز دئيير دا، من‌ده چوخ آز ايشين داليسينا دوشورم. البته من‌ده اوتانجاق بير ده‌ييرمانچي ايديم؛ سوچوم يوخ‌ايدي!

تصميم توتدوم بوتون كور اوغلولاردان ده‌ن ايسته‌يه‌م، آنجاق دامين او باشيندان دوشدوم! بير باشقا بيلي‌يورد دان تورك اؤيره‌نجيلر گلميشديلردئديم سيز كي بيزدن ياخشي باشاريرسينيز يازماغي. سيزين بيلي‌يورد دا سيخينتي چوخ وار اورك سؤزلري‌نيزي وئرين بيز يازاق؛ دئديلر بيز ده اليميزدن گلن كؤمه‌يه حاضيريق. من ده دئديم آي ساغ اولون. دئديرلر قيرميز چيزگي وارينيز يوخسا يوخ؟ تكجه يازي ييغماق فيكرينده اولان "من"‌ بؤيوك بير يانليش ائديب دئديم هن نه كؤنلونوز ايسته‌يير يازين. بير ايكي هفته‌دن سونرا ايكي – اوچ دنه يازي يئتيشدي! ياخشي ايديلر. آنجاق بيري‌سي قوزئي ايرلندين آزادليق عسكرينه گؤره ايدي! بونو يايماق بيزيم درگي‌ني ايكي‌نجي سايي‌سي‌ني سون سايي ائتمه‌سه‌ايدي ايسه، قونوسو آزربايجان‌دا كولتورل حركتلره اوخشاماييردي! بو منيم باخيشيم ايدي البته، انجاق ايندي فيكر ائدنده گؤرورم "چاغير گلسين دن كور اوغلو" دئيه‌نده گرك بونو دا دئييرميشم بيزيم ده‌ييرمانين داشي نئجه داش‌دير و هر ده‌ني دارتا بيلمه‌ز!!

سونرا دا او بيلي‌يوردون يولداشلاري لوطفلري‌ني آزالديب "ده‌ن" يوللاماديلار. بيزيم ده‌ييرمان‌دا ده‌ن تاپماق‌دا بير آز چتين‌ليگه دوشدو. آنجاق لوبنانلي جوبران خليل جوبرانين بير ياخشي سؤزو واردير: "ده‌ييرمان داشي سينا بيلر، آنجاق چايين سويو ده‌نيزه ساري آخاجاق‌دير"!

گينه او چاغين يادينا دوشدوم، سؤز دور كي گلير! اونودوردوم نه ايستيرديم دئيه‌م. سؤزوم بو دور كي ايندي تئكنولوژي باعيث اولوب بيزيم زامان‌كيمي درگي يايماق يئرسيز و واخت تلف ائتمك اولسون. ايندي هر كيمسه چوخ راحاتليقلا ائده‌بيلر اينتئرنئت‌ده بير "بولاق" آچسين. گيزلي يا آچيق آد ايله نه كؤنلو ايسته‌يير يازسين. البته تكجه يازماق دئييل و ايش مولتي‌ مئديا دا اولابيلر؛ هامي‌نين جيبينده بير ديجيتال كامئرا دا واردير! بوتون كور اوغلولار اؤزلري ده‌‌ييرمانچي‌ اولمالي‌ديلار. ده‌ييرمانچيلاردا دئيه‌بيلمزلر سنين ده‌نين بيزيم ده‌ييرماندا دارتيلماز!! تكجه اون(آرد) ايسته‌يه‌نلر (يوروم وئرنلر) اؤز باخيشلاري‌ني بيلديره‌بيلرلر. ده‌ييرمانچيلار دا دئمه‌سينلر ده‌نيميز يوخدور و بيزه ده‌ن گتيرين! انتئرنئت‌ده كي "پايلاشما" و "قوقول ريدئر"(قيريدئر، قورودور، قورود!) و "توپلومسال شبكه‌لر" اؤز باشينا هر جوره ده‌نلري دارتماغا باشلاميش‌دير. بو آرادا ده‌ييرمانچي اؤزو ده‌ن تاپمالي؛ كور اوغلو دا اؤزو دارتسين! چاي آخير دنيزه ساري تله‌سين يولداشلار...

بئش‌جوت بير تكلر اولوبلار مين نفر

اصفهانين اؤنمي من ايچين تكجه بيلي‌يوردومون اورادا اولماغيندا دئييل. من توركجه يازيب اوخوماغي اؤيره‌نمه‌يي اورادا باشلاميشام. اؤيره‌تيم قونوسوندا چكديگيم چتينليكلري قيراغا قويسام، اورا بير جوره نوستالژيك دويغوم واردير. اؤتن يازيلاريمدا دا يازميشام اورادا يئتميشلرين ايكينجي ياريسيندا گئديب تيراختوري آلقيشلاياندا لاپ چوخ اولسايديق بئش جوت بير تك اولارديق. هله ياديمدا بير دؤنه بلديه(شهرادي)‌ني سيپاهان قارشي‌سيندا تكجه اوچ نفره القيشلاييرديق!! سيروس دين محمدي‌ده اويون قورتاراندا، بيزيم ال ساللاماغيميزي گؤره‌نده دئدي اللر آغريماسين؛ بيزي تك قويماديز!

دونن‌ده اصفهان‌دا تيراختور ايله سيپاهان آراسيندا ياريش وار ايدي. گئچن ايل دئييرديلر تيراختورو اصفهاندا نئچه يوز نفر آلقيشلاييب. بو ايل بئنيمه وورموشدو گئدم. آنجاق تاي-تورشلاريم هاميسي آرواد اوشاقلاري وار و هر بيري‌سيني دئييرسن گلين گئدك توپا باخاق اؤزوده اصفهان‌دا، آغيللي آخماغا باخان كيمي باخيرلار! گئجه بئله دوشونوردوم اولابيلر بو دا بير جور مرض‌دير و من شورون چيخارتميشام. بو فيكيرلرده چيميرديم كي اون اوچ ايل بوندان قاباق دئديگيم او اوچ نفرين بيري‌سي‌نين ايمئيلي چاتدي. اونون ايمئيلي فوتبول قونوسوندا دئييلدي. او ايندي ده اصفهان‌دا چاليشير. دئديم كيشي هئچ ياديمدا دئييلدي او اصفهان‌دا. دئديم ايمئيلين يانيتيندا قوي تيراختورون اصفهان‌دا كي اويونون سؤزونو آرايا گتيرديم. او دا جاواب‌دا دئدي هن بابا يارين صاباح يولا دوشسن اؤزونو اصفهانا يئتيره‌رسن. هم تيراختور تك قالماز و هم‌ده جاوانليق دؤنه‌ميني ياد ائده‌ريك! من ده كي آمانا بند ايديم؛ دئديم هن صاباح تئز گه‌له‌رم. گئجه ساعات بير-ايكي ده ياتديم... يوخو دا گؤردويوملر ده ايستاديوم، فوتبول، تيراختور، اصفهان، تبريز، آلا قاپي، دوغان چاي(زاينده رودا دئيه‌رديك!)، اورمو گؤلو، آللاه وئرديخان، شيخ صفي، اصفهانين ائرمني‌لر محلله‌سينده توركلرين سينه و زنجير وورماغي، وانك كليساسي‌نين ناقوسو، آندرانيكين شوتو، بيزيم آلقيشلاماغيميز، ياشاسين آزربايجان و قول يئمك‌دن سونرا عئيبي يوخ - عئيبي يوخ  دئمك، اردبيل، اؤيره‌نجيسل‌ قورلتايلار، يول، بيلي‌يورد، دان‌اولدوزو درگي‌سي و اوتوبوس ايديلر!!

دان چاغي(صاباح) گئج اويانديم. تئز يوخودان دورسايديم اوتوبوس ايله يولا دوشه‌جه‌يديم. آما بيلميرم يوخو و اوياق آراسيندا اولان كيمي دئديم اؤتور سككيز دوققوز دا اؤز ماشينيملا يولا دوشسه‌م ده يئتيشه‌رم كيمدي گئده تئرمينال خزانه‌ده اوتوبوسا مينه!! دوروب حاضيرلاشديم گئتديم. ماشين‌دا بير ايستارت ووردوم. بيلميره‌م نه سسي موتوردان گليردي. قورخدوم يول‌دا قالام. اوتوبوس‌دا كي گئج اولاردي. اصفهان‌دان اس ام اس گلدي يولا دوشدون يوخسا يوخ! من‌ده اوتانا اوتانا جاواب وئرديم ماشين خاراب دير گلمه‌ييم اولماياجاق! سونرا دئديم بير باش ووروم هاوا آلانينا(فرودگاها) گؤروم اوچاقلا گئده‌بيله‌رم. دئديلر ساعات 4 اوچوشوندا بير يئر وار! باشيمي ساليب آشاغي توولانا توولانا قاييتديم! اويونو تيلويزيون‌دان ايزله‌ديم. اصفهانلي آپاريجي دئييردي دؤرد بئش‌مين تاماشاچي‌ گليب؛ تيراختورون يانداشي‌دا چوخ‌دور! سونرا گؤرسه‌تدي اونلاري. ان آزي بئش يوز نفر اولارديلار! سايتلارين بير سايي سي يازيبلار مين نفر و بير ايكي‌سي ده يازيب ايكي‌مين نفر! اويون‌دا تيراختور سيپاهان‌دان چوخ حمله ائديردي و سانكي سيپاهان قوناق ايدي! بير صيفيرا اوتوزدوق. آنجاق اوزون بير سوره‌ج‌ده اوتموشوق يولداشلار. اون بئش ايل‌ بوندان قاباق كي "بئش جوت بير تكـ"ـلر تنبل‌له‌شيب، ايستاديوما گئده‌بيلمه‌سه‌لرده، مين نفر اونلارين يئريني دولدورورلار. ياشاسينلار.

بو گون‌ده دمير اريتمه(ذوب آهن) تبريز ده قوناق‌دير گئده‌جك بلديه قارشي‌سينا! هم آللاه و هم ده تاماشاچيلار بلديه‌نين يارديمچي‌سي اولسونلار!! من بيلميرم نه جور اولوب اصفهان - تبريز تيملري هم گئديش و هم ده گليش اويونلاري بير زامان‌دا اولوب! بونو "شانسا باخ شانسا" يازي‌سي‌نين "ي.س. (يازيدان سونرا)" بؤلومونده يازاجاغديم. اونوتموشام سانكي! ايندي لاپ دئمك اولار: "شانسا باخ شانسا"؟!!!

الويداع آناديلي

ايگيرمي ايل اولاردي تبريز تيلويزيونونا باخمازديم. اوشاقليق‌دا جومه گونلري تبريز ناهاردان قاباق هر دن توركجه كارتون وئرردي! سونرا بيلديم كي او كارتونلار باكي‌دان ياييلميش روسي چيزگي فيلملر ايميش. گينه آدام دئيير يوز رحمت او زامانلارا! هر دن تيلويزيون‌دا اوشاق اؤز آناديلينده "جيب جيب جوجه‌لريم" گؤرورموش! ايندي ايسه تيراختور اويونلاري‌ني گؤرمك باعيث اولوب گينه‌ده تبريز تيلويزيونونا گؤزلري آيدين اولاق! اردبيل كانالي "گئجه‌لر" وئرنده، تبريز ده "سهنديه" وئرير! يازيقلار اولسون كي بوندان اؤنجه سهنديه دئيه‌نده شهريارين ياراتديغي شاهكار ياديما دوشه‌نده، ايندي ده بو سهنديه‌نين اتي آجي و دوزسوز آپاريجي‌سي ياديما دشور! البته انصاف‌دان دا چيخماياق ائله ده پيس دئييل آذربايجانين گنج ياراديجي و سئچگينلري‌ني گتيرير دانيشديرير. آنجاق نئچه گئجه بوندان قاباق زهله‌مي آپاردي! بير گنج قادين گتيرميشديلر ساغلامليق آراشديريجي‌سي ايدي؛ آنجاق تبريزلي نوخبه‌ميز توركجه دانيشابيلميردي و آپاريجي اونلا فارسجا دانيشيردي. من بيلميرم بئله آدامين هاراسينا نوخبه و سئچگين دئمك اولار؟

سئچگين‌لر سؤزو اولدو 1382 جي ايلين يازيندا كي تئهرانين بهمن كولتور ساراييندا آزربايجان سئچگينلر فئستيوالي ياديما دوشدو. او زامان علي دايي و كريم باقيري ده ايدمان دا سئچيلميشديلر، آنجاق باشقا سئچگينلرين يانيندا اوتورماق افتخاري وئرمه‌ديلر. او زامانلار ايدي كي ياواش ياواش، اولدوزلاريميزين ايشيقلاري آزاليردي. و هامي بو اولدوزلارين سؤندورولمه‌سي‌ني تبريزين سهند ايستاديوموندا گؤردو...

بير باشقا نوخبه‌لر و سئچگين‌لر ده وارديلار كيمليك‌ و وارليقلارينا ساري دؤنورلر، آنجاق تئز تئز اونلارين يادينا سالماسين آلزايمئر توتانلار، يوخسا اويوشدوروجويا دادانانلار كيمي يول‌دان آزيب، و 180 درجه‌‌لي ترسينه دانيشيرلار. بونون نه‌ده‌ني قاييدير يانليش دوزه‌نكلي اؤيره‌تيمه (سيستم غلط آموزشي) يا دا بئيين يووان و آسيميله ائدن اؤيره‌تيم سيستئمينه. نه‌قدر ده ياراديجي و ذكالي آداملاردا اولسالاردا، دوشونجه‌لري بير سايي قاليب‌دن ائشيگه چيخابيلمير. بير اؤرنك دئييم؛ بو گون گوز ايلكي دير؛ مئهر آيي‌نين بيرينجي گونو. هر كيمسه آزربايجان دا بير آز بو وارليق و كيمليك قونوسوندا بيلگي‌سي اولورسا تئز آناديلي‌نين ياساقلانماغي يادينا دوشر؛ آنجاق بير يولداشيميز مئهر آيي‌نين بيرينجي گونونو قوتلو اولسون دئييب هئچ، داليسيجا زرتوشتي‌لره ده مئهرگان گونونو خاطيرلادديب و تبريك ائديب!

بونلارين آناديللري ايله ويداعلاشمالاري بيزيم ويداعلاشماغيميزين تايي‌دئييل سانكي. البته چون هامي آزاد دير نه ايسته‌يير دئسين، آنجاق من‌ باش ساغليغي‌ دئييرم:
"آناديليميز ايله ويداعلاشماق گونو تسليت"!

دادلي سونوج

نئچه يول تئهران، كرج و تبريز ده كي ياريشلارا گئتميشديم! اون ايكي ايل بوندان قاباق تيراختورون اصفهان دا ذوب آهني اوتماق‌دان سونرا بير آذربايجان تيمي‌نين اوتماغيني گؤرمك حسرتينده يانيرديم! بو بير ايل‌ده ده، تكجه ايكي دؤنه تيراختورون اويون موساوي اولموش‌دو. قالانيندا اوتوزماق سونوجو كئفيمي پوزموشدو:

- 88 ، گوز اورتاسي ، تئهرانين  آزادي ايستاديومو، پئرسپوليس 2- تيراختور 1
- 88 ، قيش ايلكي، تئهرانين ائكباتان ايستاديومو، تيراختور0 - راه آهن 0
- 88 ، قيش ايلكي، تئهرانين آزادي ايستاديومو، استقلال 2- تيراختور 2
- 88 ، قيش اورتاسي، كرجين انقلاب ايستاديومو، سايپا 1- تيراختور 0
- 89 ، ياز اورتاسي، تبريزين سهند ايستاديومو، گؤستريش فولاد 0 - پئرسپوليس 1
- 89 ، ياي اورتاسي، تبريزين سهند ايستاديومو، بلديه 2 - تئهران استقلالي 3
- 89 ، ياي اورتاسي، تئهرانين ائكباتان ايستاديومو، بلديه 1 - تئهرانين نفتي 3


اؤز آراميزدا قالسين، بير آز خورافاتي‌ آدامام! بئله دوشونوردوم من گئدنده آذربايجان تيملري اوتابيلميرلر. بو هفته ايسته‌ميرديم گئدم! آنجاق آذربايجان‌لي‌لارلا بير يئره توپلانيب "ياشاسين آذربايجان" دئمك، سونوج - مونوج قانمايير. دوروب گئتديم تئهرانين لاپ دوغو(شرقي‌)‌ يئرلرينده كي افسريه‌نين دوغوسونداكي تختي ايستاديومونا. البته آللاها شوكور بو دؤنه منيم آياغيم پيس‌ده دوشمه‌دي و اؤزومه اومود تاپديم! ماشاللاه دئيه‌ك گؤز ده‌يمه‌سين! گئرچك‌دن چوخ هيجانلي و سئوينديريجي اولدو بو اويون. بو يئدديجه تئهرانين تختي ايستاديوموندا تئهرانين گوجلو و اولدوزلو تيمي‌‌ ياني ايستيل آذيني بير قول‌ ايله اوتدوق. كئف وئردي؛ گله‌بيلميه‌‌نلرين يئري بوش!

بو اويون دا كي گؤردوكلريمي يازيب آذربايجان ايسپورت سايتينا گؤندرديم. اللري آغريماسين ياييبلار:

قول‌دان سونراكي شادليغيميزي ايغتيشاش بيليرلر

تراختور فنس ده اونو ياييب:
تيراختور يانداشي: قول‌دان سونراكي شادليغيميزي ايغتيشاش بيليرلر

بير آدديم قاباغا، ايكي آدديم دالا

تئهرانين ستارخان خياوانينا گؤره اولابيلر ائله آدينا گؤره علاقه‌م واردير؛ يوخسا تئهرانين هر يئرينده توركلر چوخدولار. البته بو خياواندان مين اوچ يوز سكـسن اينجي ايلين ياييندان اؤنجه‌‌دن پيس بير خاطيره‌م ده وار. مين اؤيرنجي‌ليگيمين سون ايلينده ايديم و تئهران دا كارآموز ايديم. دان اولدوزونون سون ساييلارينين بير‌سيني فايللارين ايستيرديم تئهران پرينت ائله‌يم كي اصفهان‌دا داي پرينتر داليسيجا اولمادان وئرم چاپخانا دا چاپ اولسون. ستارخان پاركينا ياخين بير "خدمات كامپيوتري" وار ايدي و اوندا بير جاوان اوغلان ايشليردي. بير گون ايش‌دن قاييداندا گيرديم او توكانا، ديسكئتي وئرديم دئديم بو فايل‌لاردان پرينت آل. او چاغدا ايسه ويندوزلار بير-بيرينين وئرسيالاريندان ساپورت ائتميرديلر و خولاصه پرينت آلماق "اعمال شاقه" ايدي. او پرينت باشلاياندا بير باشقا اوغلان الينده بير رمكه(تابلو)ني كاغيز ايچينده بوروب و گيردي ايچه‌ري و الينده نئچه دنه ده كاغاذ لوله‌له‌ميشدي. معلوم ايدي توكان يئيه‌سي ايله يولداش ايدي و دئدي: "گل بو بير‌يسي‌لري ده رمكه‌له" و سونر بيربيرلرينين قولاغينا پيچيلداماغا باشلاديلار و منه ربطي اولان دا دئييلدي ؛ گؤدوردوم دانيشمالاري قورتارا. كي بيردن رمكه دوشدو يئره...

رمكه دوز دوشدو منيم قاباغيما! شوشه‌سي سينمادي؛ تزه گلن اوغلان تله‌سيك اونو يئردن گؤتدو و دئدي خوداحافيط من گئديرم. من او تابلو دا كي شكيلي اؤنجه ده گؤرموشدوم و اولابيلر سيز ده گؤرموشسونوز. او كاريكاتور دا توركلرين تئهرانا يئتيشمك ايله ائششكليك چيخماق‌ و تكميللشمه سوره‌جي ني چكميشلر. بونو تصور ائله‌يين بير توركجه اؤيرنجيسل درگي‌ده چاليشان اؤيرنجي‌يه بو چكيمي گؤسته‌رلر! اؤزوده كي گليب آنتي‌شوونيسم مقاله‌لري چاپ ائله‌يه! آدام ائششه‌گه باخان كيمي توكانچي‌يا باخيب، گئتديم ميزين دالينا ديسكئتي بيلگي‌سايار دان چيخارتديم و دئديم منيم فايللاريمي بورادا پرينت ائله‌مك اولماز! او دا ائله قالدي باخا باخا. من تئز گئتديم باشقا اوغلانين داليسيجا و اونو دالدان توتدوم. دئديم: "اولار او تابلونو ساتاسان منه؟ من ده توركلردن زهله‌م گئدير آخي؟!" او دا تئز بيلدي، منيم منظوروم نه‌دير دئدي اولماز. اونا دئديم كيم چكيب بونلاري؟ او دا دئدي بيلميرم؟ دئديم بو مملكت ده اؤز وطنداشلارينيزي ائششگه اوخشاديرسينيز، اؤزونوز ايسه ائششك اولورسونوز كي!؟ بو خياوانين آديني نه‌دن ائششك آدي قويوبسونوز(ستارخان خياواني)؟ منظورونوز بو ايشلردن نه دير؟ اوتانميسينيز؟ گؤردوم او توكانچي ده جريانا اوزاقدان باخير و اؤزونو يئتيردي. دئديم كي من آرخايينام سيزين كيمي بؤجكلر تايي چوخدور؛ بير – ايكي نفرين ادب اولماغي ايله توركلر كيمي بؤيوك ميللته نه فايدا يئتيشر و نه ضرر! ... و گئتديم!

گوجوم كي يوخدور، كسينليكله كؤتك ده يئيه‌رديم؛ البته تئهران دا يولدان گئچنلرين ياري‌سي توركدولر؛ اولابيلر منه يارديم يئتيره‌يديلر آنجاق توپلومون ياريسيدا تورك دئييل، بؤيوك بير ساواش اولاردي! توتون او ايكي نفري گوج يا بيلگي وئرمك ايله آدام ائله‌يه‌يديم. آنجاق بو اؤلكه‌ده شوونيسم چوخلارين بئينينده سم و زهر كيمي گيريب و قيسا زاماندا آرادان گئدن دئييل و فقط تدريجي و توركلرين اؤزلرينه داها آرتيق گوونمه‌لري هر نه دن آرتيق خئيري اولاجاقدير. بيز گرك اؤزوموزه حيرص وئرمه‌دن مساييل و سورونلارين كؤكونه باخاق. و اؤزوموزو يورميياق و كولتورل سوروملولارا اؤنري و بيلگي وئرك.

---

او چاغ‌دان اون ايله ياخين گئچير و توركلر ده اؤز وارليقلاري قوروماق ايچين چوخلو چاليشميشلار و بؤيوك توپلومسال اولايلار دا اوز وئرميشدير كي هاميسين بيليريك و دئمك اولار توركلرين اويانيش سورجي يئردن گؤيه فرق ائله‌ميش‌دير. بو آرا دا 1000 آدديم دان 999 آدديمي خالق اؤزو آتميشدير و سوروملولار تكجه بير آدديم آتميشلار. اولابيلر دئيه‌سينيز هانكي بير آدديمي دئييرسن؟ من ده دئييرم آي يولداشلار انصافينيز اولسون دا! بيلميرسينيز مي بو نئچه ايل‌ده آذربايجان تاريخي آدليملارينين هئيكلي‌ني تئهرانين چئشيدلي يئرلرينده قويوبلار. اؤرنك ايچين شهريارين مجسمه‌سيني تئاترشهرين قاباغينا، ستارخانين مجسمه‌سيني ستارخان پاركينا و باغيرخاني دا شهرآرا پاركينا و ... . هئچ اولوب بير گئديب باخاسينيز؟!

Empty places of Statues - Səttarxan və Bağırxanın heykəllərinin boş yerləri

هئچ اؤزومونده واختيم اولماييب بير گئديب اونلارا باخام آنجاق ائشيديريك كي شهريارين مجسمه‌سيني اوغورلاديلار چونكو جينسي بورونز دان دير! دئييرم حتما ستارخان و باغيرخان هئيكلي دا قيزيلدان دير، ايتمه‌ميش گئديب بير گؤرونتو سالاق كي ائشيديريك اونلاردا اوغورلانديلار!! من دئييرم دوزدور آلتين ديليميز چوخدان‌دير ايتيرميشيك، آنجاق مجسمه كي دانيشان بير شئي دئييل؛ بو آرادا نه جور اولور،‌ بورونزو سئون اوغورلو به‌ي، مجسمه‌لر ايچينده تكجه "توركجه دانيشارميش" هئيكللردن خوشو گلير؟! بير-ايكي گون گئچير و خبر گلير نوبت يئتيشيب "توركجه دانيشمايارميش" هئيكللره!

ياشيللار دا ايكي گون سس چيخاتماديلار و باشقا مجمسه‌لرين خبري يئتيشندن سونرا اللرينه تئز فورصت دوشدو و دئديلر بو مجسمه‌لري طالبانا اوخشايان سوروملولارين اؤز ايشي‌دير! باشقا طرفدن خبر گلير كي "مداربسته" دوربينلر مجسمه‌لرين بيري‌سينين اوغورلانماسيندان فيلم گؤتورموشلر و ايپ اوجو اله دوشوب و ...

آنجاق من ايسه، "توطئه تئوريـ"ـسي طرزي ايله دوشوندوكجه، تيراختورچولارين ياراتديغي يئني كولتورل اويانيش دالغاسينا فيكر ائديب و دئييرم كي بوتون "عملــ"ـلره "عكس‌العمل" واردير، و ايلك اوغورلانميش اوچ موجسمه‌سي‌نين تورك آدليملارا مربوط اولماغي آنلاملي دير كي بو خبري گؤرورم: "تئهرانين انتظامي باشقاني دئييب، شهريارين مجسمه‌سي‌ني بلديه اؤزو يئر به يئر ائله‌مك ايچين يئر به يئر ائله‌‌ييب (باغلانتی)"! و دئمك بيرينجي ايته‌ن مجسمه‌ يوخ، باشقا مجسمه‌لر اوغورلانيبلار! كي بونلار دا بوگون-يارين تاپيلابيلرلر...

"اوغورلامالی" وارلیق "اوغورلولار" دردینه ده یر

و سون دا بللي اولمادی او آتيلميش آدديم، بير آدديم قاباغایمیش يا ايكي آدديم دالا... اصلا فرض ائله یین منیم شکلی باخماقلاریم کسینلیک ایله یئرسیز دیر و من یانلیش توخونورام؛ و سوروملو(مسؤول)لار بیر داها و بو تئزلیکده آذربایجانلی آدلیملار ایچین یئر-گؤی ده مجسمه یونوب ، قوراجاقلار! نه اولسون کی؟ بئله ایشلر سونرا کی آشاما (مرحله) دا یئرله شیرلر. مجسمه دوزتمک ایله خالقین وارلیغینی قوروماق اولماز کی! اوغورلامالی وارلیق و کیملیک ائله اوغورلولار دردینه ده یر. اوغورلولارین عورضه لری واردیر گلسینلر ایندی کی  گنجلر آراسیندا کی یارانمیش و ده یه رین دئمک اولماز "کولتورل اویانیشی" آپارسینلار!

* * * * *

Briefly in English: Where are the sculptures?

دانيشيق

هئش بيري سيني تانيميرديم، بئله قونوشمالاري اولا بيلر سيز ده اويان بويان دا ائشيده سينيز:

- سلام! نه خبر؟
- به! نه وار نه يوخ؟ گؤرسنميسن داي بو يانلاردا؟

- باش قاريشيب دا! سن نئيليسن؟ موبارك دير ائشيتديم ائولنيبسن؟
- هن بابا! بير اوغلوم دا اولدي!

- ائه!!!؟ آللاه ساخلاسين... آدين نه قويدون؟
- آراز...

- ياشا ، ساغ اول! چوخلاري اوشاغيينان فارسجا دانيشان يئرده سن توركجه آد قويوبسان.
- اؤزو بؤيودوكجه فارسجا اؤيرنر؛ اؤيرنه بيلمه سه ده، ...كي!!

بير اؤزونو ايتيرن آدام

يولداشلارين بيري سي گولمه لي بير خاطيره دئييردي؛ دئديم حئييف دير يازيلماسين:

ســكسن بئشينجي ايلين يازسونوندا كي اولايلاردان چوخ گئچمه ميشدير. بئش آلتي نفر امكداشلارلا اوتوروب او كاريكاتورا گؤره دانيشيرديق. خويــلو يولداشلارين بيريسي چوخ دورو و آيدين دانيشاردي و سؤزونو هئچ واخت گيزلتمزدي.
تئهرانليلارين بيري سي، فارسجا دئدي كي او جريان چوخ دا اؤنملي دئييلدي. اؤز نظرينده ايسته ييردي منطيق ايله قونوشا و سؤزونه بئله دوام وئردي :
«مثلا منيم آتا و آنام توركدورلر، آنجاق اؤزوم فارسام...!»

او گده نين آغزيندان بو سؤز چيخماميشدي، من پيققيلاديم و او خويــلو يولداش دا تئز دئدي:
«بئله بير شئي اولار مي آخي؟‍ اولمايا سن قوناق دان عمله گليبسن؟‍!»

بيز ده اللري قويدوق قارينلارين اوستونه، شاققيلاييب كسيمسيز گولمه يه باشلاديق...

و بئله اولدو كي او وارليغيني اونودان آدام داي بير ده چوخ دانيشمازدي.

شبيستر اولدوزو

آجيمدان اؤلوردوم! بير ساندويچ توكاني گؤروب گيرديم ايچه ري و فارسجا دئديم تئز بير دنه همبرگر قيزارت وئر.
اللي-آلتميش ساشلي ساندويچ پيشيرنين يانينا قونشو توكانچيلار گليب و اونونلا توركجه قونوشوردولار. همبرگئري دورمش(!) ائدنده فارسجا دئدي آغ سوس ووروم يا قيرميزي؟ من ده توركجه دئديم قيرميز سوس وور ياخشي اولار.

ادب ايله ساندويچي گتيريب دئدي، توركسن؟
دئديم هن، بورادا تورك اولماماغين تعججوبو وار!
دئدي بيليرم، آنجاق هامي توركجه دانيشمير!
سونرا سوروشدو هاراليسان، دئديم خالخاللي.
من ده ساندويچي يئيه يئيه دئييرم سيط هاراليسينيز؟
دئيير شبيسترلييم.
دئديم دوكتور زهتابي ني تانيياردينيز مي؟
دئيدي هن. سن اونو هارادان تانييير سان؟
دئديم اولارمي تورك اولوب اونو تانيماياسان؟ كولتوروموزه بؤيوك قوللوقلار گؤستردي. اون ايل اؤنون اؤلوموندن اؤتور. آنجاق او اونودولماز بير آدام دير. آللاه رحمت ائله سين.

او بير ايكي دقيقه سوسوب دانيشمادي.

ساندويچين سون لوغمالاريني قوپارداندا دئدي شبيسترين باشقا بؤيوك و آدليم آداملاري دا چوخدور.
من ده دئديم، دوغرو دئييرسن؛ آنجاق زهتابي، شبيستر سهل دير، آذربايجان دا بام باشقا ايدي.

ساندويچ پولونو وئرنده، قوناق اول دئدي؛ آنجاق بير ساغ اول دئديم، آللاهها تاپشيرديم.

بونو ياياندا دئييرم كئشگه، قيشين ايلك گونلرينده او ساندويچ ساتاني گؤره يديم...

Profesor Sədiq-Düzgün'ün ağırlama törәni

Aşağıdakı yazını iki yeddicә(hәftә) bundan qabaq, Әrәb әlifbasında(yazılımında) yazmışdım; ancaq Mәrәndoğlunun yaratdığı dәyәrli vә alqışlamalı ‘AzConvert’ software’in yeni version’ın bilgisayarımda quraşdırıb, işә salandan sonar dedim ilk dәfә bu yazıda sınayım(imtahan edim). Bundan qabaq, AzConvert, Latin әlifbasında(yazılımında) olan Azәrbaycan Türkcә mәtnlәri, Әrәb vә ya demәk İslam yazılımına çevirirdi, ama indi onun yeni version’i, bu işi tәrsinә dә görür vә bu çox çәtin vә önәmli bir iş dir. Әlbәttә hәlә Test ya dәnәmә aşama da dır vә hәr dәfә çevirilmiş yazı bir daha da islah olunmalıdır. Mәncә yaxın gәlәcәk dә, bu iş web-sәfәlәrindә isә online bir imkan olaraq, iki tay’da yaşayan Azәrbaycanlıların işini qolaylaşdıracaqdır.

Profesor Sədiq-Düzgünün ağırlama törәni

Bu ay(Avqust)’ın 14cü günü, Cuma axəşamı, axəşam sa'at 6dan gecə 9ـa’caq, Tehəranın güneyndə yerlə‫şən Bəhmən kültür ocağinin şəhid Avynı talarında bütün Azərbaycanlıların görkəməli və adlım xocası profesor Hüseyn Məhəmmədzadə Sədiq-Düzgünün ağırlama törәni qurulacaqdır. Bu törn‫‫də düktür Düzgünün ədəbiyyat(görksöz), irfan, iran tanıtımı və başqa sahələrdə yazılmış yeddi dənə yeni kıtabı’nin ilk göstəri‫si qurularaq, kıtab oxumaq yarışı və musiqi kansertəlrı aparılacaqədır. Məncə biri Tehəran‫da ola və cuma axəşamı Tehəran küçə‫lərində dingillә‫iyb bu törәnə qatılmaya, haqqı dır ki ... (Belə çağların yamanı nəh‫dir, bilmirm!)

Bu törәnin yardımçıları(yabancılar demişəkn ispanser) və qurucuları Sabır Әdəbi Dərnәyi, Ana Әdəbi Dərnh‫iy, Güney Mədəniyyәt Ocağı, Azərı Dərgi‫si, və Düzgün Saytı dırlar. Əlləri ağərımasın! Başarılı və təntənә‫li bir mərasım dilә‫iyrәm. Ancaq bilmirәm belə zamanlar, Azərbaycanlı al-verçilr və sən'ətəçilәr haradadırlar!

Geçən il də, «qara məcəmu'ə» kıtabı‫nın ilk göstəri‫sində (ya Heydər Bayat bəyin dediyi kimi duvaq açədı mərasımı), Düktür Sədiq‫dən tclil olundu, ancaq bu il bu törn‫də, bu ustaddan təclil olunub və unun yanında, kıtablar ilk dönə göstəril‫əcəklәr; və bu daha uyğun bir işədir.

Ötən il bu qonu da yazədıqlarım:
Böyük xocamızın ağırlaması / Qara məcəmu'ə, qara dəniz kimi geniş

پروفسور حسين محمدزاده صديقين آغيرلاما تؤرني

بو آي(مورداد/ياي اورتاسي)ين 24جو گونو، جوما آخشامي، آخشام ساعات 6 دان گئجه 9ـاجاق، تئهرانين گونئينده يئرله‫شن بهمن كولتور اوجاغينين شهيد آويني تالاريندا بوتون آذربايجانليلارين گؤركملي و آدليم خوجاسي پروفسور حسين محمدزاده صدي-دوزگونون آغيرلاما تؤرني قورولاجاقدير. بو تؤرن‫‫ده دوكتور دوزگونون ادبييات(گؤركسوز)، عيرفان، ايران تانيتيمي و باشقا ساحه‫لرده يازيلنيش يئددي دنه يئني كيتابي نين ايلك گؤستري‫سي قورولاراق، كيتاب اوخوماق ياريشي و موسيقي كانسئرتلري آپاريلاجاقدير. منجه بيري تئهران‫دا اولا و جوما آخشامي تئهران كوچه‫لرينده دينگيلله‫ييب بو تؤرنه قاتيلمايا، حاققي دير كي ...(بئله چاغلارين ياماني نه‫دير، بيلميرم)!

بو تؤرنين يارديمچيلاري(يابانجيلار دئميشكن ايسپانسئر) و قوروجولاري صابير ادبي درنه‫يي، آنا ادبي درنه‫يي، گونئي مدنييت اوجاغي، آذري درگي‫سي، و دوزگون سايتي ديرلار. اللري آغريماسين! باشاريلي و طنطنه‫لي بير مراسيم ديله‫ييرم. آنجاق بيلميرم بئله زامانلار، آذربايجانلي آل-وئرچيلر و صنعتچيلر هاراداديرلار!

گئچن ايل ده، «قارا مجموعه» كيتابي‫نين ايلك گؤستري‫سينده (يا حئيدربايات به‫يين دئديگي كيمي دوواق آچدي مراسيمي)، دوكتور صديق‫دن تجليل اولوندو، آنجاق بو ايل بو تؤرن‫ده بو اوستاددان تجليل اولونوب و اونون يانيندا كيتابلار ايلك دؤنه گؤستريله‫جكلر و بو داها اويغون بير ايشدير.

اؤتن ايل بو قونو دا يازديقلاريم:

بؤيوك خوجاميزين آغيرلاماسي / قارا مجموعه، قارا دنيز كيمي گئنيش

Bu Yazı Latin Yazılımda: Profesor Sədiq-Düzgünün ağırlama törәni

Vəfasız Yollar - وفاسيز يوللار

*)
سوركلي و كسينتي‫سيز دانيشيب، سوروشوب و بوغازلاردان يانيت‫ چيخاتمالي بير گونلرده، نئيله‫ييملر ايچينده بيز ده ايتيب و سوسقونلوق دالغالاري ايچينده بيز ده بوغولدوق! بو آرادا ايسه بير بؤجك تانييان دوكتور، تورك بلاق يازانلاري بؤجك و خورتانلارلا ده‫ييشيك ساليب سانكي، گلير يوروم قويور و من دن بئش بتر، اؤز شبئه توركجه يازماغي ايله هامي‫ميزي شرمنده ائدير! دئمك، دوكتورلوك مدركي اولدوغو حالدا، اؤز آناديلينده، يئترلي "سواد خواندن و نوشتن" يوخودور(!) و بير گئجه ده آذربايجانين بوتون حاقلاريني اؤده مك ايسته يير! هر حال‫دا مجليسه گئچن اولورسا، قوي بو اولسون، چونكو بو بؤجك تانييان، گينه ده ده‫يه‫ر او بيري‫سي مازندران‫چي تبريزلي ميللت وكيلينه!!
دئديگيم احوالاتا گؤره چوخ حال و حؤصله قالماييب بو ايل كي سئچيمه گؤره دانيشام! حتي اورمو، سولدوز و سالماس كيمي يئرلره گؤره. اؤتن ايلده يازديغيم شهر شورالاري سئچيمينده ايكي يازي يايميشديم و چون، ايندي ايسه بئله ده‫ييشيكلر اوز وئرمه‫ميشدير و او يازيلار بو ايلين مجليس سئچيمي ايچين ده يئتر! اونلاري گئدين اوخويون، لوطفا:

- شورالار سئچگي سي نين اوچ فورماسي

- سئچگي دن سونرا

**)
دقيقا ياديمدا دئييل هانسي گون، ولي ائله بيل ايكي ايل بوندان اؤنجه ياخين‫دان تانيماديغيم رحمتليك "سهند افشاري" ماشين تصادوفونه گؤره، چاغسيز اولاراق، بو دونيادان گئتدي. بونا گؤره باش‫ساغليغي دئمك ايسته‫رديم. تانري اونا رحمت ائتسين. آذربايجان يولوندا چوخلو، كولتورل و توپلومسال قوللوقلار ائتميشدير.

***)
دونن تئهران-كرجين اؤزل(مخصوص) يولوندا، بير كاميون داليسيندا يازيلميش سؤز، مني چوخلو فيكره سالدي! ائله كي، آز قالميشدي مقصد دن ساووشوب، آزام!. يول وفاسيزدير سانكي، چاره سي ده يوخدور!

بو ده اونون گؤرونتوسو:

Hər Nə, Qadınıçın!

Uluslararası qadın günündə, bu günü, çalışqan və qorxmaz Türk qadınlara, qutlu olsun deyəbilmədim; əlbəttə hər gün hammıya ayiddir və bu gecə o günü qutlu olsun demək istəyirəm. O gün bir yer də qonaq idim və trt və Q.Azərbaycanın İctimayi kanalı bu günə görə olan ortaq verlişini görürdüm, elə gözəl verlişlər olan zaman belə bloqların qutlayıb-qutlamaması elə də önəmli dəyil, sanki! Ancaq o verliş də ki adamlar hamısı qadınıdılar, təkcə aş-pişirənlər kişi idilər, və bu yazıq kişilər isə başlarını aşağı salıb təkcə qab-qacağ işlərinə baxırdılar! Orada hər nə, qadınıçınıdır!!

Aşağı da, yuxarı da ki sözlər ilə, çox da ilişgili olmayan(!), Türkcəyə çevirdiyim gülünc bir xatirəni oxuyacaqsınız. Və bu xatirə də isə, hər nə, qadınıçındır!

Pəhləvi şahlıq dönəmində başbaxan olan Marağalı Sa’iid(ساعد مراغه ای)dən belə bir xatirə nəql olunmuşdur:

Qonsul nayibi(yardımcısı) olanda, şənliklə gədim arvadımın yanına və bu dağ xəbəri xanıma verdim.
Anca o bütün e,tinasızlığıyla başını tərpədib, “Başına kül savurum! Filanı qonsuldur, sən qonsul yardımcısı?”, dedi.
Zaman geçdi, mən qonsul oldum və haqlı bir qiyafə tutaraq getdim xanım yanına! Ginə də xanım məni saymadı və “ Daş başına düşsün, filani diş işlər baxanı yardımcısı (Xarici işlər naziri muavini) dir , halbuki sən qonsulsan!!?”, dedi.
Oldum diş işlər baxanının yardımcısı; “Kül başına! Filanı diş işlər baxanı dır və sən ... ?!” kimi sözü bir daha xanım dan dinlədim.
Diş işlər baxanı oldum. “Filanı başbaxan dır... daş başına olsuneeee!”, dedi.

Son da oldum İranın başbaxanı və bu dönə daha arxayın addım ataraq evə sarı getdim və bunu gözləyirdim ki arvad dik atdana və bağışlama istəyə! Bu xəbər vermədən, mənə bir baxıb başını tovlayandan sonra dərin bir ah çəkib, “Daş o millətin başına olsun ki sən onun başbaxanı olasan!”, dedi.

سايين اوستاديميز

اصفهان‫دا اولاندا اونونلا تانيش اولموشدوم.

يئتميش دوققوزونجو ايلين گوزونده، نجف آباد آزاد بيلي‫يوردوندا تورك اؤيرنجيلر طنطنه لي بير قورولتاي قوروب، ايرانين موختليف يئرلريندن چوخلو آيدينلاري و همده ايصفاهان بؤلگه سينده ياشايان تورك اؤيرنجيلري ايسه اورايا چاغيرميشديلار.

اورايا گلن بؤيوك آداملارين بيري‫سي رحمتليك خوجا، بئهزاد بئهزادي ايدي. البته ايلك ده بيلميرديم كي كيمدير و آذربايجانين ديلي و كولتورونه نه قوللوقلار ائتميشدير و البته بو اونون تواضوعو و اوزون و آغير تجروبه‫سيندن آسيلي ايدي كي ياشلي اولدوغونا باخماياراق، بيز كيمي اؤيرنجيلر ايله ايستي‫قانلي دانيشيردي و هر نه‫يي ياخشي دينله‫ييب و اؤز باخيشلاريني تعصصوبسوز، و آلقيشلامالي بير حؤوصله‫ايله دئييردي. ياديمدا دير، بير فارس تاريخ‫ اوستاد ايله بحثي اولموشدو و اؤز نظريني اونا يئتيرمك ايچين منه دئدي من اونا بير مكتوب يازمالي‫يام و چون اونون آدرئسين بيلميرم سن اؤز آدرئيسيني وئر تا يازي‫ني من سنه گؤندريم و سن او يازي‫ني يئتيررسن فيلان اوستادا! و بئش-اون گوندن سونرا سايين و آدليم اوستادين مكتوبو اليمه يئتيشدي و من نه قدر سئوينيرديم كي ائله بير داهي آدام، آديمدان اؤنجه يازميشدي : "دوست عزيزم..." و او پاكتي ايندي‫ ده ساخلاميشام.

من ايسه اونو، تكجه بير دؤنه گؤروشمه‫يه باخماياراق، اؤز سؤزونه گؤره، بير ‫يولداش كيمي تانيرديم و اونون بو دونيادان كؤچمك خبريني ائشيتمكدن نه قدر اوزولدوم، آللاه بيلير؛ اولو تانري اونو رحمت ائتيسن...

Sevgililər Günü

İlkdə, bütün sevgililərə Valentayn Gününü qutlu olsun deyirəm. Ancaq Valentayn günündə hansı sevgi və eşqdən söz gedir, bəllidir, və mən kimi adamlar oturubelə oyan-bu-yana baxırlar!

Əlbəttə məndə beş-altı il bundan öncə, bir-iki dönə vurulmuşam, ancaq gənclər demişkən qızbazlıx başarmamışam və ...! Bir allah bəndəsi mənə demişdir: “Eşq olmazsa, aləm bütün əfsanədir! Sənin də ilk və tək sevdiyin şey torpaqdır!”. Hə, Onun mənzuru Azərbaycanın torpağı və yurdsevərlik idi; ancaq mənim orada bir qarış yer yoxumdur; Azərbaycan ulusunu desəydi daha uyqun olardı! Vəli o çağ bu beynimə yetişmədi deyek ki sevmək ilə sevişmək, və ya sevda ilə sevmək aralarında yerdən göyə qədər fərq var! Amma Yox! Gərək deyərdim bütün adamlar varlıqlarını sevməlidirlər, və bu sevgili olmaqdan başqa dır.

Öz aramızda qalsın ha, nələr istədim deyəm, heç özümdə bilmədim!

يوخولو آداملار

قاباق‫كي يازيلارين بيريسينده "يوخوموز گلمير آرتيق" سؤزوندن دانيشميشديم. اونو چوخلو آداملار دئييرلر؛ چونكو ايگيرمي بيرينجي يوز ايلده، بير بؤيوك توپلومون يوخو و پينه‫كله‫مه‫يي‫ني ياخشي بيلميرلر.
ولي بو بيز كيمي آداملارين سؤزو دور سانكي...

بو بالاجا ساعاتلاردان اولابيلر سيزينده وارينيزيميش.
دوو دوو دوو دوو، ...
(يا : دي دو، دي دو، دي دو ....!!!)
اؤزلليكله اؤيرنجيليك زامانيندا اولان سيناولار(امتحانلار) زاماني، سحر چاغيندا بو سسي ائشيتمكدن آدامين زهله‫سي گئدير.
بو سسدن او قدر وورولموشدوم كي گئتديم ديريللايان ساعاتلاردان آلديم، آنجاق بو ساعات دا ديريللاياندا آدامين باغيريني چارتداديردي.
بير دؤنم تيلويزيونو قوروردوم، آنجاق او دا دانين خئير اولسون ايران وئرليشلرينده‫كي هاي‫كويلر ايله آدامي اوياتميردي هئچ، لجبازليق ياراديري.
گؤزل زيل سسلي موبايللار گلدي. و دئييرديم آهان دينجه‫له‫جه‫ييك دئيه‫سن! چونكو هر كيمسه ان گؤزل ماهني‫لاري سئچيب و اويانماق ايچين آلارم سسي ائده‫بيلردي!
آنجاق اينانين، كؤپويغلو بو يوخو شيرين دير!
زور ايله يوخودان آيريلماق، يوخونو داها آرتيق ايستكلي ائدير.
آدام‫دا، اويانماق گؤنولو و ماراغي اولمازسا، بو يوخو آدامي آذربايجانين ان گؤزل ماهني‫لاري ايله ده قارشي-قارشي‫يا قويور.
و چوخدان دير بو سونوجا يئتيشميشمم:
اؤزون اويانيب و دان چاغي بير آذربايجان ماهني‫سينا قولاق آساسان، ماهني سسي ايله گوج ايله اويانمادان، داها ماراقلي دير و لاپ ياپيشير.

سن گلمز اولدون

ايلك‫ده گئدين بو كليپه باخيب، اوندا بالابان سسيني دينله يين و "سن گلمز اولدون" جومله‫سيني گئرچك آنلامدا دوشونون. البته كليپ‫ده گؤزل دير و دويغولودور:

Alihan Samedov - Sen Gelmez Oldun (Balaban)

YouTube دا باخابيلمه سينيز، بو سايت دا فورمتيني ده ييشيب و يوكله يه بيلرسينيز:

(http://www.videoconvertx.com/index.html)

"سن گلمز اولدونـ"ـو نئچه ايل بوندان اؤنجه ايران تيلويزيونوندان ائشيدرديم و البته بوتون پروقراملاردا اولدوغو كيمي بللي اولمازدي، كيم يازيب، كيمسه‫نين الي ايله و هارادا چالينيب! تكجه بو آهنگي اورتا آسيا و قافقاز اؤلكه‫لرينه گؤره اولان سيياسي وئرليشلرينده، ائشيتمك اولاردي، سؤزون آچيغي آرخايين دئييلديم بو آذربايجان موسيقي‫سي دير يوخسا يوخ.
گئچن ايل يولداشلارين بيري‫سي موبايل زنگي ائتمك ايچين بلوتوسلا منه گؤندردي و آللاه بيلير نه قدر سئوينديم بو گؤزل اثرين آذربايجان موسيقي‫سي محصولو اولماغيني بيلمكدن. بو ماهني‫ني يازانين آديني اينتئرنتده تاپابيلمه‫ديم، كيمسه بيلگي‫سي واردير لوطف ائديب و يوروم قويسون.

و البته بونو چالانلارين ان گؤزل ايفاچيلارين بيري‫سي عليخان صمدوو(آليهان صمدوو، ايستانبول دئييشينده) دور. عليخان بيوقرافي‫سي، اؤز سايتيندا بئله يازيلميشدير:
عليخان صمدوو(آليهان صمدوو/صمدوف) آذربايجان دوغولدو موزيسيين بير عاييله‫دن گلن صمدوو 1971-1979 ايللرينده ايلك و اورتا اه‫ييتيمي‫ني(تحصيلات) قورتاردي. صمد وورغون و نريمان نريمانوو موزيك اوخولوندا ائتكين(گوجلو) موزيك اه‫ييتيمي آلدي.
1979-1982 ايللري آراسيندا مسلك و اصول اه‫ييتيميني سونا چاتديراندان سونرا 1986 ايلينده قازانديغي آذربايجان دؤولت پئداقوژي بيلي‫يوردو ائتكين اؤيرتمنليك اه‫ييتيميني 1990 ايلينده قورتاردي. نفسلي(هاوا) سازلار (بالابان، كلارينئت، توتك/ائرمنيلر دئييرلر دودوك، زورنا، اوبووا، ساكسافون) و آذربايجانين باشقا يئرلي خالق سارلاريني بؤيوك بير اوستاليقلا باشارير. اوروس ديلي‫ني ده ياخشي‫بيلن صمدوو ياخشي بير شاهمات(شطرنج) اوستاسي‫دير. 1993 ايليندن سونرا موسيقي چاليشمالاري‫ني داها دا گليشديرمك ايچين توركييه‫يه گئتميشدير. گلير گلمز بير چوخ موسيقي قورولوشونون ايلگي‫سي‫ني چكن صمدوو توركييه خالق و توركييه اوزلوق(صنعت/هونر) موزيكي اوزرينه آراشديرمالاري‫ني سوردورموشدور(داوام وئرميشدير). حتتا 3آلبومونون چاليشمالاريني توركييه موزيكي اوزرينه ائتميشدير. چيخارتديغي آلبوملارين خبري، اوجا اولاراق سسله‫‫نيب، بئله‫كي ايندي توركييه‫ و دونيا دا تيلويزيون وئرليشي ژئنئريكلري، سينما موزيكلري، اوزمانج آلبوملريندا عليخان صمدوو-ون چالديغي بالابان سسي دويولماقدادير. بير چوخ، اؤزت(قيسساليق) ايله سئچديغي هونري آلبوملرينده بالابان چالاراق ماهني‫لارينا بويا قاتميشدير. آيريجا چوخلو ايستكلره گؤره، "بالابان مئتودو" كيتابي‫ني يازماغا باشلاميشدير. صمدوو سون ايللرده آذربايجان اولوسال(ميللي) موسيقي آلتي "بالابانـ"ـي بيزلره و بوتون دونيايا تانيتاراق بؤيوك آلقيشلاري قازاندي.

بو بيرقرافي‫نين قايناغي و آلديغي اولوسلار آراسي اؤدوللري ايسه بورادا گؤره‫بيلرسينيز:

http://www.alihansamedov.com/readarticle.php?article_id=1

البته عليخان صمدوون 2002جي ايلده چيخارتديغي آلبومونو(Balaban – The Land of Fire)، ايراندا دا، "مؤسسه فرهنگي-هنري آواي باربد" يايميشدير، كي راحاتليقلا آلماق اولار؛ ماراقلي دير كي بونو بير فارس ديللي آدامين آغزيندان ائشيتديم و CD سيني ده منه امانت وئردي! بو آلبومون ايچينده "ساري گلين"، "آپاردي سئللر ساراني"، و "گلمه‫دين" كيمي گؤزل خالق ماهنيلارين آهنگلري يئرلشيبدير.

یوخوموز گلمیر آرتیق

ایرانین دؤولتی‫ تیلویزیونوندا ائکرانلانمیش، کامال تبریزی‫نین یؤنه‫تدیگی "شهریار" سئریالی‫نین ایلک بؤلومونو نئچه تورک اولمایان یولداش یانیندا، مازندران‫دا گؤردوم. سئریال‫دا تبریزلی‫لرین یوز ده 99 فارسجا دانیشماقلارینا باخمایاراق، دئدیگیم یولداشلارین بیر سایی‫سی دیققت ایله، عئشق، توی، اوشاق صاحیبی اولماق حسرتینده اولماق قونولو فیلملره باخدیقلاری کیمی، گونه‫باخان چیرتدایاراق، تاماشایا باشلادیلار! آنجاق اونلارین بیر-ایکی‫سی دئیینمه‫یه باشلاییب و بئله دئییردیلر: "شهریار یاشاماغییندا ائله ده بیر اؤنملی اولای اولماییب، بو سئریالی نه‫یه گؤره اویناییب و گؤستریرلر؟!" من‫ا‫یسه تورکلرین آغزینی یومماغا ایشاره ائتمکدن واز گئچیب، مشروطه تاریخینی و او چاغداکی تبریزین چتین گونلرینی خاطیرلاتدیم و دئدیم کی اولابیلر شهریار تکجه بیر بهانه اولموشدور!

ایلک بؤلومدن سونرا هاممی‫میز آذربایجانلیلار و اؤزللیکله، آیدینلار و اؤیرنجیلرین بو سئریالا گؤستردیکلری تپکی‫لرینی اینتئرنئت سایتلاردا گؤردوک: "شهریارین آتاسی فارس چیخدی!"
بو گونلر هر کیمسه‫نی گؤرورم، میللی دوشونجه‫سی اولمازسادا بو سئریالی اله سالیر و بو چوخ اؤنملی‫دیر. تئهران‫دا یاشایان تورکلر ده دئییرلر اولمازدی بو سئریالی تورکجه اویناییب و اونا فارسجا آلت‫یازی قویسونلار و یا سونرا باشقا دیللره دوبله اولونسون؟! بو سئریالی دوزلدنلردن بیر سورغوم واردیر: "بو فارسجا دانیشان تورکلرین نه اوزدن لهجه‫لری واردیر؟ من اؤزوم دا فارس اولسام و تورک دیلی‫نین اینجه‫لیکلر و گوجلریندن خبریم اولماسا، بئله دانیشماغا، ایختییارسیز گولمه‫ییم گلر! هله بونو اؤتورون کی تورکلرین اؤزلرینه ایسه گولونج و یا آغلامالی‫دیر. ایسته‫سینیز شئکسپییئردن بیر فیلم دوزه‫لده‫سینیز، گینه‫ده بئله سارساقلیق ائدرسینیزمی؟!"

ایلک بؤلوم‫ده، آذربایجان تویلارینداکی گله‫نه‫کلر و دبلرین یئرلینی فارس رسملری دولدورموشدو. دون گئجه ایکی‫نجی بؤلومون تیکرارینا باخیردیم و قادینلارین هردن یاستی-یاستی تورکجه دانیشماغی سیملریمی قاریشدیریدی! دیققت ائتسه‫نیز شهریارین آناسی‫نین چوخ دانیشیقلاری فارسجا، و هردن بیر، آللاها شوکر ائتمک و لال-لای دئمک کیمی سؤزلری تورکجه دیر! اولمایا بونلار بوندان ایستیعاره ده‫دیر کی آذربایجانلیلار یوز ایلدن چوخدور کی هر نه‫دن راضی‫دیر و تکجه لای-لایی خوشلاییرلار! بیری‫سی بونلارا دئسین، بو خالق اویاقدیر آرتیق.
ستتارخان دا کی اولموشدو دووار ده‫لن...! آنجاق اولابیلر سوروشاسینیز سنین کی خوشون گلمیر نه‫یه باخیرسان؟ من ایسه بئله جاواب وئرمه‫لی‫یه‫م: به اؤزونوز نه‫یه باخیرسینیز؟!
سؤزون دوزو، گله‫جک بؤلوملر بوندان اؤنملی‫دیرلر و ایندی‫دن چوخ‫دا قضاوت ائتمک اولمویور، چونکو شهریارین آناسینین تورکجه شئعر ائشیتمه‫گه ماراق گؤسترمه‫سی، دئموکراتلیق زامانی، سهند و شهریارین تانیشلیغی و ... کیمی یئرلرده بللی اولاجاق کی شهریارین یاشاماغی‫نین فیلمه‫چکنلرین اصلی هدفلر و آماجلاری نه ایمیش. آنجف منیم گؤزوم سو ایچمه‫ییر، چونکو بو سئریالین سونونداکی تیتراژدا نیما یوشیجین گؤرونتوسو اولدوقدا، سهنددن بیر خبر یوخدور.
دئییلمه‫میش بیر سؤز قالدی؛ هرکیمسه بئله دوشونور بئله بیر فیلملر ایله ایران‫دا میلیونلارجا تورکون ایستکلرینی اونوتماق اولار یانلیش دوشونور. ایران تورکلری بو ایشلر ایله، ان آزی تیلویزیون‫دان راضی اولمازلار و ان آزی بیر "سراسری" تورکجه دیللی کانالین قورولماغی گرکلی و واجیب دیر.