گونون گؤرونتولری: آسیا یولو باغلانسادا، بو بایراقلار یاتمایاجاق

ائو ده اوتوزماق، آنجاق قوناندا اوتماق سوره‌جی بیر ده باش وئردی! بو دؤنه حریف سیپاهان کیمی گوجلو دئییلدی! و بئله اولدو کی هامی آسیا رویاسیندان واز گئچیب دئییردی : "آسیا گلمه‌ییمیز اولمادی! سیاست قویمادی!! بیر سایی‌دا دئییردی فیلانکس‌لر قویمادی"!
واللا دوغروسو بودور بیزیم ده انتظاریمیز چوخ‌دور! سککیز ایل قویمادیلار گلک اوستون لیگه؛ یئتیشمه‌میش آسیایا گئتمک و قهرمانلیق اددعامیز وار! البته بیزیم حاقلی‌ییق، آنجاق تیراختورون باشینا گه‌لن اویونلاری بیربیری‌سی‌نین یانینا دوزه‌‌نده، منطیقی سونوج بودور کی آسیا گئتمک چوخ یاغ آپاراجاق دوستلار!

البته ایکی ایل بوندان اؤنجه‌ده، تیراختورون اوستون لیگه گلمه‌یی ایمکانسیز نظره گلیردی؛ آنجاق گلدی. داش دیغیرلادانلار بو سونوجا یئتیشمیشدیرلر سانکی اؤز صلاحلارینا دیر تیراختور گلسین! ایندی ده سانکی صلاح بو دور تیراختور آسیایا گئتمه‌سین؛ آنجاق چونکو ایمکانی وار مصلحتلر ده‌ییشیلسین(!) تیراختورچولار هئچ زامان گرک سارسیلماییب و اومولادرینی الدن وئرمه‌یه‌لر! آرزی‌گیل بیزدن کوسسه‌لر و بونو بیز بیلسک‌ده، بیز هه‌مه‌شه ال اله وئرمه‌لی‌ییک!

قاییداق قوم صباسی(دئمک حاکیملرین صبا یئلی!) و تیراختورون یاریشی‌نا. اویونون سونوندا کی عدالتسیزلیگه گؤره تاماشاچی‌لارین بیر سایی‌سی دوروب اوتوراجاقلاری سیندیردیلار و تونازلادیلار مئیدانا! نه یاخشی بیر شمسیه(چتر) آپارمیشدیم. ایندی ده 24 ساعات دان چوخ او زاماندان گئچیب؛ البته من گؤرمه‌دیم بیری‌سی ژورنالیستلرین ماشینینا داش آتسین، آنجاق تیلویزیون یاخشی فورصت تاپیب تیراختور یانداشلاری‌نین "توحش"وندن دانیشسین! تیلویزیونون "دوربین خبرساز" وئرلیشینده بیری‌سی تورکجه دئیینیر دئییر: "داش باشیزا! بئله آسیایا ایستیردیز گئده‌سیز."! داش آتیب صندلی‌ سیندیرانلار چوخ یانلیش ایش گؤروبلر؛ آنجاق تیراختورا قارشی اولان وئرلیش‌ده، یانداشلارا داش باش دئیه‌ن ژورنالیستین، بویو بوتونلوکله یئره گیرمه‌لی‌دیر!
باشقا طرف‌دن تیراختورون، مدیرعاملی دوروب یانداشلارا اهانت ائدیب: "شور یانیندا؛ شوعور دا لازیم دیر"‍ دوغرودان بئله سؤزو دئمه‌ک حددن آرتیق اوز ایسته‌ییر! مه‌گر سیپاهانا اوتوزاندا یوز مین نفر گلنده بو شوعورسوزلار دئییلدیلر گلمیشدیلر؟!
ائهئی...! یاخشی‌دیر بوش وئرک...

سالدیغیم گؤرنتولر آراسیندا آشاغی دا کی گؤرونتونو سئودیم. هر 100 اویوندا بیر-ایکی دؤنه اوچان صندلی‌‌لری گؤرمک اولار آنجاق تیراختورو ایسته‌مه‌یه‌نلر، هه‌مه‌شه اه‌سن بایراقلاری و یایلیقلاری گؤرمک ایسته‌مه‌ییر و تکجه اوچان صندلی‌لردن دانیشیرلار:

بوتون گؤرونتولرین قالانین دا، بو لینک‌ده گؤره بیلرسینیز:

ویدئو دا، بو لینک‌ده دیر:

ی.س (یایاندان سونرا):

آلتی آی بوندان اؤنجه تیراختور-صبانین گئدیش یاریشی قوم‌دا اویناندی. اوردا ایسه تیراختور ائو صاحیبی ایدی. او زامان بوندان راحاتسیز اولدوق کی تیراختور نه‌دن صبانی اوتابیلمه‌دی حالبوکی تاماشاچیلاری یوزده دوخسان بئشی تیراختورو آلقیشلادیلار. ایندی ایسه دئییرم یوز رحمت او اویونون سونوجونا! هم ان آزی بیر امتیاز آلدیق، هم‌ده قوملو تورکلره گؤره دانیشدیق، هم‌ده هئچ بیر اوتوراجاق-موتوراجاق سینمادی... تکجه منیم بلگه‌لریم(مدارک) ایتدی!

بورانی اوخویون: گونون گؤروتلری : قوم تیراختورچولاری

فوتبول‌دان اوستون اولماق؛ چتين آنجاق ماراقلي

بيلديگنيز كيمي عرب دونياسيندا بو گونلر بؤيوك اولايلار باش وئريب و حتي اورانين ايدمانيندا(ورزشينده) ائتكي‌لنديريب.
نئچه گون بوندان قاباق، آفريقا ميللتلري ياريشلاريندا(جام ملتهاي آفريقادا)، تونيس و الجزايرين آراسينداكي اويوندا، القصداوي آدلي سالديريجي(فوروارد)، قول ووراندان سونراكي شنليك‌ده، كؤينكيندن بير تيكه كاغيذ چيخارديب كامئرالارا گؤستردي؛ او كاغاذين اوستونده يازيلميشدي "تونس حرة"( تونيس آزاددير)*!

القصدواي كسينليك ايله بو ايشدن سونرا، تونيس‌لي‌لري سئوينديريب و اؤز محبوبيتي‌ني خالقينين يانيندا چوخالتدي. آنجاق او بو ايشه گؤره جزالانيب، و آراجي(داور)دان ساري كارت آلدي. نه‌قدر ده قاضي‌يا دئدي پيس بير ايش گؤرمه‌ديم، يازي‌نين ياخشي بير ساوي وار ايدي، فايداسي اولمادي.
فيفانين ياسالاريندا(قوانينينده)، بئله ايشلر پروپاقاندا(تبليغات) آنلاميندا جزالانمالي‌درلار. حالبوكي فيفا بونو دا بيلير، دونيانين ان يانداشلي ايدماني(لاپ طرفدارلي ورزشي)، ائله بو ايشلره گؤره، گونو گوندن آرتيق سئويلير. بو بير چؤزومسوز(غير قابل حل) پارادوكس دور سانكي!

  

ايران‌دا تيراختور يانداشلاريندان باشقا، فوتبول سئون آداملارين هره‌سي ايچه‌ري(داخلي) تيملردن سونرا، بير يوخسا نئچه باشقا آدليم خارجي تيمين يانداشي‌ديرلار. استقلال-پيروزي‌ تيملرينه بير عيللت‌دن چيخارديب دئمك اولورسا دا(!)، هئچ كيمسه‌ بيلمير اؤزگه تيملره ائتديكلري يانداشليغين دليلي‌ نه‌دير!؟
بيري‌سي منچئستئر يونايتئدي‌ سئوير، بير‌ي‌سي يووئنتوسو، باشقاسي بايئرن مونيخي و بئله بئله يانداشليقلار چوخدور! يا كؤينكلري و رنگلريندن خوشلاري گلير، يوخسا تئكنيكلي اويونچولاريندان! باشاريلار و قهرمانليقلاردا اؤنملي‌ديرلر. بو آدليم و چوخ سئويلن تيملرين‌ بيري‌سي بارسئلونا‌ دير.
تيراختور بو بير-ايكي ايل‌ده باعيث اولدو چوخلو آداملار، اؤزلليكله توركلرين اؤزلري، بارسئلونانين كاتالونيا ايچينده چوخ يانداشلي‌ اولماغي‌نين نه‌ده‌ني‌ني(علتي‌ني) باشا دوشسونلر. من اؤزوم ائله بيليرديم بو بيلگي‌سيزليك تكجه ايرانا اؤزل‌ ايميش، و تكجه ايران يايينلاريندا، بارسئلونا كيمي كلوبون كيمليك و هويت سورونونا گؤره، فوتبولدان اوستون اولماغي‌نين اوستو، بيلر-بيلمز باسديريلير. آنجاق ته‌زه‌ليك‌ده بيلميشم ائله آوروپا دا ايسه، بئله بير بيلگي‌سيزليك وار ايميش و حتي بارسئلونانين اصلي‌ رقيبي‌نين مورببي‌سي، ياني پورتوغاللي خوزه مورينيو، بوتون اويونلار و شبئه‌لري چيخاردان سونرا، ته‌زه بيليب كي بارسئلوناني نه‌دن ديزه چؤكدورمك اولماز. و سون‌دا اعتراف ائديب كي بارسئلونانين باشاري‌سي‌نين سيرري، پئپ قووارديولا كيمي‌ بير مورببي‌نين اوشاقليقدان بارسا كلوبونون ياراتديغي كولتورون ائتكي‌سينده بؤيويوب يئتيشمه‌سي(تربيت‌ اولماسي)دير.
دئمك اولار آوروپا دا ايسه، بارساني باشا دوشمك چتين بير ايش‌دير؛ يا گرك بير كاتالان اولاسان، يوخسا رئالين باش مورببي‌سي. البته بو احتمال‌دا واركي آورپادا دا بارسئلونانين فوتبول‌دان اوستون اؤزلليكلري، يايينلاردا گؤسته‌ريلمير و بو يوفانين سياستلري ايله باغلي اولابيلر.

  

يئتيشيريك آزربايجان و تيراختور قونوسونا.
دئمك اولار تيراختور، تيراختور اويونچولاري‌ني، و اؤزلليكله تيراختور يانداشلاري‌ني دا، آزربايجانلي‌لاردان باشقا، هئچ كيمسه‌ باشا دوشمور كي هئچ، باشا دوشمه‌ك‌ ده ايسته‌مه‌يير. بو آجي بير گرچك‌دير. ياسال (قانوني) بهانه‌لرده آرادا اولماسا، گؤز گؤتورمه‌مك، پاخيلليق، و غرض‌لره گؤره، بيزيم حاققيميزدا چوخلو ظولوملر اولور. بونا گؤره چوخ اؤرنك(مثال) واردير. همه‌شه‌ده بورجلو چيخيريق!
تيراختور فوتبول تنديري‌ني قيزديرير، ايستاديوما چاتماق نه قدر چتين اولسادا تاماشاچي رئكوردونو سينديرير، آسيا قهرمانليق ياريشلارينا سهميه آلاندا قوناق قاباغينا قويولور، و ... آنجاق نهايت‌ده توركلره ايهانت اولور و سون‌دا تيراختور جزالانير. يانداشلار بهانه‌ وئرمه‌يه‌نده‌ ايسه، ياپيشيرلار آچار(كليدي) اويونچوموزون ياخاسيندان! كرار يانليش اولاراق اخراج اولونور، و او دا هيجانلانيب عكس العمل گؤسته‌رير. سونرا دا باجاريق‌سيز آراجي(قاضي) و تماروض ائدن اويونچو جزالانمادان، كرار بئش اويون محروم اولونور. بوتون جزالانميش اويونچولار باغيشلانسالاردا، كرارين باغيشلانماسي، دراكولالارا** آغير گليب، و باشقا بير تيراختورا قارشي پروپاقاندا باشلانير و ...
بو آرادا بير شئي چوخ سئوينديرجي‌دير، و او دا بيزيم گون گونه منطيق ايله داورانماق(رفتار) پروسه‌ميزين داها يوكسلمه‌سي‌دير. سانكي بيز دونيادا كي اوخشار اولايلارا باخيب، و اؤز تحمل و دؤزوموموزو داها چوخالديريق. دوزدور ايران‌داكي فوتبول‌دان اوستون ايشلره، فوتبول‌دان اوستون‌ده باسقي‌لار(فشارلار) گلير، آنجاق گله‌جك هدفلري گؤز اؤنونه آلاندا، بوتون چتين‌ليك‌لري اوسته‌له‌مك قولاي‌ اولور. بئله اوزاق گؤرنليك (دور انديشي) ايله، تيراختورون آرخاسيندا گوج ايله دوروب، آسيا زيروه‌لرينه چيخماغي‌ باشارمالي‌ييق.

آيدين كسائي

قيش سونو 1389

Traxtorchi.ir 

آلت‌يازي:
* - صحف تونس تشيد بتأهل منتخب بلادها لنهائي كأس افريقيا للمحليين( 3gypt.com )
** - كرار جاسيمين قاباغيندا كي دراكولالار ( Traxtorchi.ir, AnaYurdum )

دين‌دن اوستون

گله‌جك‌ده يئددي ميلياردين فارسجا اؤيرنمك اؤن گؤروسو ائله‌ده پيس دئييلدي! بيزيمده آللاهيميزدان دير يابانجي - مابانجي گؤرنده اينقيلش هوججه‌له‌مه‌ييب، و تكجه بير آز زور ووروب فارسجا دانيشاق و موتمددين بيلينه‌ك. البته ايسته‌ييرديم جومهور باشقانا دئيه‌م اولورسا ايراندا كي ايگيرمي اوتوز ميليون توركون آناديلي‌نين اؤيره‌تيمي حاق‌دا ايسه بير چاره قيلسينلار؛ آما گؤزوم ساتاشدي ايسفنديارين بو سؤزونه:
"تشيع بدهكار فردوسي‌است." (شيعه‌ليك فئردوسي‌يه بورجلودور! اوخويون نعوذ بالله فيردوسي‌ اهلي‌ بئيتين بوينونا مينت قويوبدور)!!؟؟؟

زامان بئله‌ دئيشيليب، باشينا بوينوزلو بؤرك قويموش بنده‌ده، تانريسينا پئيسر توتور.
بوگونلر، ايرقچيليق نوختاسي‌ني قيريب چاپديرير.

باسقي‌ آلتيندا

قانديرابيلمه‌ييرلر! اورمودا دوشه‌ن اوچاغا يوز جوره ايقناع ائتمه‌يه‌ن نه‌دن دئييرلر. هامي‌سي بيري بيريندن منطيق‌سيز. بو آرادا لاپ گولونج يوخسا آغلامالي نه‌دني، گئنه يول باخاني دئييب:

" مردم فشار مي آورند كه پرواز مي كنيم! (خالق بيزي اوچماق ايچين باسقي آلتينا قويور)"!

دئمك، سيز خالقين ايستكلرينه سايقي گؤستريرسينيز، آما جانلارينا يوخ! و بو شاشديرير آدامي.

دئييرم ايستكلريميزه جانيميزدان چوخ ده‌يه‌ر وئرن قوللوقچو سوروملولارين ايچينده، كئشگه كولتور و اؤيره‌تيم باخانلاري‌دا بئله اولارديلار. نئچه ايلدير "تورك ديلينده مدرسه" هارايي يئر گؤيو بورويوب، آما بونو كولتورل ايستك بيلمه‌ييب و اونو امنيتي سورون سانديلار!! اولماز بيزه سايغي گؤسته‌رمه‌ييب اوچاقلاردا اوتورتماياسينيز، آنجاق قوياسينيز اوخوللاردا اوشاقلاريميز آناديللرينده درس اوخويالار؟!

گؤزله‌يه‌ك ائنسيز يوللاريميزا داش تؤكولمه‌سين

يولداشلارين بيري‌سي دئيير سن‌ده سايين حئيدر باياتين آلما يولونون كسيلمه‌يينه گؤره بير شئي ياز! من‌ده ده دئييرم آخي نه يازيم؟ بيزيم محكوم ائتمه‌ييميز تكجه بير نه‌دن اولابيلر بیزیمکی‌لر ده باغلانسين. دوزدور آلما يولونون كسيلمه‌يي اوزوجو بير اولاي دير، هر حال‌دا بيلاغين باغلانماغي دا آدامين جانين دينجه‌لدر.  اوزون بير سوره ده، يئني بير قونو تاپماق و اونو بيلاق دا يايماق، و بير بيلاغين نئچه ايل گونجه‌ل ساخلاماغين چتين‌ليگي بير باغچانين ياشيل ساخلاماغي كيمي چتين بير ايش‌دير.

توركجه ياييلان بيلاقلارين ايچينده آلما يولو چوخ اؤزل بير يئره صاحيب اولماق نه‌ده‌ني‌نين بيري‌سي، او بيلاغین يازاري‌‌، ياني حئيدر باياتين، كيمليگي بللي اولماق ايدي. كيمليك تانينميش دورم‌دا اولاندا، بيلاغين يازاري دا سوروملولوق ايله دوشونجه‌لر و سؤزلري‌ني اورتايا قويوب، و هر بئينينه گلن سؤزو و ديلينه گله‌ن ايمكانسيز ايشلردن يازمير. آلما يولو دا بئله بير بيلاق ايدي. من ياديمدا اولانا قدر، يازار چاليشيردي نه دامين بو تاييندان دوشسون و نه او تاييندان. آنجاق منه چوخ ماراقلي‌دير كي بيلم اورتام و مؤعتديل  فيكيرلري يايان آلما يولو بيلاغي‌نین كسيلمك نه‌دني نه اولابيلر. بونو ياخشي آچيقلاساق باشقا بيلاقلارين كسيلمه‌يي‌نين قارشي‌سي‌دا آلينا بيلر. آلما يولونون چوخلو يازي‌سي واردير و منجه آلمايولو سون يازيلارينا گؤره كسيلمه‌يي‌نين احتمالي هر نه دن چوخ‌دور. سون يازيلارين باشليقلاري بونلارديرلار:

1. قرائت یک بیت شعر ترکی توسط عیسی جعفری نماینده بهار و کؤورنگ(کبودرآهنگ) در صحن مجلس و حواشی مربوطه!
2. شعر معاصر ترکستان شرقی به روایت رسول یونان
3. نسخه خطی ترکی تذکره شیخ صفی الدین اردبیلی وارد بازار نشر شد
4. نوزادان به زبان مادری گریه می‌کنند
5. وبلاگ تانیتیمی: چوبان ییلدیزی
6. علی دایی، پرداختن به معلول و غفلت از متغیرها
7. مسیج مکتبی / توپلاییب اینجه له ین : دوکتور حسن – م. جعفرزاده
8. ربیعه قدیرین آذربایجان قزئتی ایله دانیشیغی
9. آنلاین کؤچورگه
10. آیا مساجد هم تـاوان تـرک ستیزی را می دهند؟!
11. نقش ارسين بر ديوار
12. این مرده ریگ چنگی به دل نمی‌زند
13. اؤزموزدن خبرسیزمیشیک بیز / ایواز طاها
14. تورکوموز قوتاردی بابا

منجه فارسجا يازيلارين باشليغي‌ني نئجه سئچمك هر نه‌دن اؤنملي‌دير. گؤرورسن هئچ بئله سـانسور اولمالي سؤز آرادا يوخ‌دور آما اويغون باشليق سئچمه‌مك باعيث اولور، ائله او سنين اساس سؤز و دوشونجه‌ن آنلاشيلسين. دوزون سؤزو بو يازيلارين هئچ بيري‌سي تانينميش قيرميز سينيرلاردان ائشيگه چيخماييبلار، آنجاق اونونجو يازي‌نين باشليغي منجه تحريك ائدن بير باشليق دير؛ سانکی بو ايسلامي اؤلكه‌ده توركلرين مچيدلرينه‌ده رحم اولمور. بئله بير باشليق نئجه چوخلو اوخوجولاري اؤزونه ساري چكسه، آنجاق توركلرين علئيهينه ايشله‌يه‌نلري ده اؤزونه ساري چكيب و اونلارين عكس العملي دوغال دير. توجه اولسون كي من دئميرم اونلار بو ايشه حاقلي‌ديرلار؛ من دئييرم نئچه ايلدير بير دوشرگه يوخسا بالاجا بير بيلاق ايله خالقا بيلگي يئتيريريك، دويغو ايله بو قدر امك بيتمه‌ني حئييف ائتمه‌يه‌ك. اؤرنك ايچين دئديگيميز باشليغي باشقا بير فورما دا دا دئمك اولار: "اردكان‌دا آدي توركجه اولان مچيد اوچ‌دو".  بئله يازماق منجه تورك اوخوجولاري اؤزونه ساري چكه‌جك، آما بهانه آختارانلاري يوخ!

البته آلمايولونون باشقا آديزي قيزاران آي‌دا دا كسيلميشدي و اؤتن ايل‌ده كي يازيلارا دا بير باخديم. بو يازيلارين ايچينده موجتهيد شبيستري و مونتظيري‌‌نين ائتنيكلردن ائتديگي دفاعا گؤره بير يازي گؤردوم. اولا بيلر بئله بیر یازی‌دا اينتئرنئت ده كي يولو باغلاماغا آمانا بند اولانلاري، تحريك ائتسين. تکجه كيمليك و وارليغا قونوسوندا يازماق کولتورل-توپلومسال آنلاشیلیب آزجا دؤزولسه‌ده، سياسي ساواشانلارين بو قونويا توخونمالاريني فارسجا بير يازي‌دا مطرح ائتمك، دوزگون ايش دئييل و آرخایین اولون بو دؤزولمه‌یه‌جک. بير سؤزو ده دئييم، اؤز آزربايجانيميز و ايران سينيرلاريندا ياشايان توركلرين سورونلارينا گؤره اولدوقجا قونو چوخ‌دور، چاليشاق بونلارا گؤره داها چوخ يازاق، دئميرم اونلار گؤره هئچ نه يازيلماسين، بلكه اؤزوموزه گؤره او قدر يازاق كي اونلارين سايي‌سي چوخ بيلينمه‌سين.

هر حال‌دا سؤز اؤزگورلوغو اينسانين الهي و دوغال بير حاقلاريندان دير. يوخاري‌دا كي سؤزلردن ده هدفيم تكجه دوشه‌رگه‌لرين كسيلمه‌مه‌يي‌نين قارشي‌سي‌ني آلماغا گؤره اؤز دوشونجه‌مي بيلديرمك ايسته‌ديم. انشاللا كي اينتئرنت‌‌ده آلمايولو كيمي ده‌يه‌رلي سايتلارين يولو بو تئزليكه آچيلسين. البته بيزي قاپي‌دان ايچه‌ري قويماسالار باجا دا ايچه‌ري تپيله‌ريك؛ انشاللا بايات به‌ي يازماغينا دوام وئرسين. آما نه‌جور اولاندان سونرا كسيلميش دوشه‌رگه‌لرين موخاطبي آزالير و بو اوزوجو دور.

سون‌دا بونو دا وورغولاييم بو سؤزلر ايله بونو دئمك ايسته‌ميرم، من اؤز بيلاغيم‌دا كسيلمه‌لي سؤزلر يازميرام و منيم داورانيشيم هر نه‌دن ياخشي‌دير. اولابيلر مينم بيلاغيمين اوخوجوسو و گؤروجوسو آزدير و بوردا كي سؤزلري حيسابا قويماماغا گؤره، كيمسه‌نين بورا ايله ايشي يوخدور. اؤز آراميزدي، سونوج بئله اولور كي  بيلاقلاريميزي او يان- بو يان‌دا چوخ دا تانيتماياق و آز تبليغ ائده‌ك. گوجسوز بيلاق يازانلارين چوخالماسي دا پيس دئييل. حئيدر باياتين يوزده يوز يازي‌سي ياخشي اولسا، مين دنه من كيمي پيس يازان‌دان بئش اون دنه اوخومالي يازي چيخار!!


ي.س:
 آلما يولونون كه‌سيلمه‌يينه گؤره باشقا بيلاقلاردان يازيلار(البته بونلار دا آلما يولو كيمي ياخشي يازيرلار، اوز دن ايراق كه‌سيلمه‌لي‌ديرلر!):

• گونلوكلريم:  آلما یولو که‌سیلمه‌ز!
• داش قاپي: قاپالی ائوجیک‌لر

باهار-كوره‌نگ وكيلي توركجه دانيشيب! سسي‌ني چيخارتمايين

اولابيلر سيز ده ايراق(عراق) و افغانيستان مجليسلري و شورالاريندان گؤرونتو گؤروبسونوز. ايراغين نوواب(Novvab) مجليسي‌نين باشقانلاري اوتوران يئرين داليندا عربجه و كوردجه(بالاجا فونت‌‌دا اولور اولسون) و افغانيستان شورالاريندا پشتون، ده‌ري و حتي اؤزبك توركجه‌سينده يازيلار گؤرونور. بونلار بيزيم موسلمان قونشولاريميزديلار و چئشيدلي چتينليك‌لر و سورونلار ايچينده چاپالاسالار دا، اؤز ميليونلار وطنداشلارينين آناديللرينين رسمي اولاراق ايشه آپاريلماسي‌ني چؤزولموش دوروما گتيرميشلر. بو دا قالسين كي آناياسالاريني بو نئچه ايلين ايچينده يازميشلار.

ايندي گلين باش ووراق اؤز مجليسيميزه. ايران ايسلام جومهوروسو آناياساسي اساسينا قورلموش مجليسميزه. بيزيم آناياسانين اون بئشينجي اصلي تكجه فارس ديلي‌ني رسمي تانيييب و فارس اولمايانلار دا آزاد ديرلار اؤز آناديللرينده قونوشسونلار! آدلاريني چكديگيميز چتينليكلره ايليشميش قونشو اؤلكه‌لرين آناياساسي كيمي اصطلاحا غربي مودئللره تاي مترقي و گليشميش دئيييل، آنجا چوخلو شوكور يئري واردير كي وطنداشلار تورك اولسالار، و اتفاق‌دان ميللت وكيلي اولوب و حوكومتين مذهبي سياسيتلرينين آرخاسيندا دوروب بحرئين شيعه‌لريندن(قاراباغ دا يوخ ها!) معنوي ساوونماق وئرمك ايچي بير ايكي توركجه قوشما اوخويا:

بیز بنی‌فاطمه‌ییك، ظولمه‌ اه‌ییلمز باشیمیز
جانیمیزدان گئچريك، تا قالا سالیم دینیمیز

و بئله چاغلار دير كي بيلينير، بير سايي گئجه گوندوز ايسلام داشي‌ني دؤشلرينه وورماق ايچين ايسلامي شورا مجليسينين صندلي‌لرينه يئيه‌ اولان آداملار، مجليس ايچينده ايسلام و تشيع دغدغه‌لري يوخدور؛ حالبوكي بيز كيمي كيمليك‌چي‌ليك احوالات دا اولمايان تورك ديللي وكيلي اؤز دويغولاريني بحرئين شيعه‌لرينه سؤيله‌مك ايچين آناديليني ايشه آپاريب‌دير. آنجاق تئهران ناديران آدلي وكيللرينين بيري‌سي بير نادير اولاي‌دا دوروب اؤز اعتراضي‌ني بئله بيلديريب: "اون بئشينجي اصله گؤره بو ايكي وكيل گرك توركجه دانيشمايارديلار... باشقانلار هئياتي ديققت ائله‌مه‌لي‌دير فارسجادان سونرا باشقا ديله دانيشيلماسين و ان آزي بئله واختلاردا،  چئويري‌سي(ترجومه‌سي) مجليس راپورتلاريندا ثبت اولونماق ايچين وئرسين".

ايشيمزه باخ! تورك ديللي وكيللر گونده گئديب اون بئشينجي اصله گؤره دانيشمادان، بير فارس ديللي وكيل گليب ترسينه داورانيشلا بيزي بوشلو(بورجلو) دا چيخاردير! تورك ديللي وكيللرين آزربايجانليلارين ديل و كولتورل حاقلاريني اونودوب و بحرئين شيعه‌لري فيكرينده اولماق قونوسوندا دانيشماق يئرينه گؤرك تئهران نوماينده‌سي نه‌دن بئله قاباق‌دان گلميشليك ائديب. اولابيلر شئعري تريبون داليندا اوخويان وكيل، اردبيل، زنگان، تبريز و يا باشقا تورك ديل‌ده دانيشماغا تانينميش بؤلگه‌لردن اولسايدي مجليس‌ده اوتوران بوتون ايكي يوز وكيلين هاميسي احسنت احسنت دئييرديلر؛ آما وكيلين بؤلگه‌‌لرينين تورك  ديللي اولماغي گيزلي قالماغا چاليشمالاري اوزون سوره‌دير گؤروروك: همدان اوستاني‌نين قوزئي بؤلومونده يئرله‌شه‌ن باهار(بهار) و كوره‌نگ (كبوتر‌آهنگ) بؤلگه‌لري!

كسينليك ايله ناديران آدلي تئهران وكيلي بيلير كي، باهار و كوره‌ن وكيلي‌نين شئعرينده باشقا سؤزلر و اؤرنك ايچين حوكومتين ضررينه اولان آنلاملار اولسا، اوندان داها انقلابي و حوكومتچي تبريزلي، اورمولو و اردبيللي وكيللري مجليس‌ده دولودورلار و اوندان قاباق توركجه شئعري دئيه‌ن وكيلين ياخاسي‌ني ائله او آن توتارديلار. ناديرانين ايشينه تكجه بير نه‌دن بئيينلره يئتيشير و او دا بو دور كي او دا تورك ديلينه قارشي اولان شوونيستي دوشونجه‌لري ائتگي‌سي آلتيندا اولماق و اونونده سورونو تورك ديلي‌دير. او بير عمومي افكار دا تورك ديللي اولماغا تانينماميش بؤلگه‌ وكيلي‌نين رسمي بير تريبون داليندا توركجه دانيشماغي ايله اؤز كيمليك و ديلي‌ني تانيتديرماغي گؤره‌نده هوركور. او اساس‌دا رسمي تريبون داللاريندا توركجه دانيشماغي بير دب و عورف اولماق‌دان قورخور.

اويان بويان‌دا بو خبره سؤز قونوسو اولوب و تارتيشمالار اولور. بير سايي بيلمزليك و منطيق‌سيزليگه گؤره يوخ، بلكه  اصل‌ده تئهرانلي شوونيسم ائتگي‌سي آلتيندا توركلر و تورك ديلي‌ ايله سورونو اولان وكيل‌ كيمي ديرلر. بئله دئييرلر كي بو حوكومتين اؤز ايشلريندن دير! ايسته‌ييرلر ائتنيكلر آراسيندا اختلاف ياراديب و سونرا باريشديريب(!) و حوكومت ائتسين! آنجاق، جاواب‌دا اونلارا دئمك اولار كيمليك سورونو آزربايجانين قديمي نسيللري (شمسي قيرخينجي اون ايلليك و اوندان اؤنجه*) ايچين ايندي‌كي نسيللر كيمي دئييل و يئني بير قونو دور. چوخلو نه‌دنلره گؤره ماجال و فورصتلري اولماييب چاغداش نسيل كيمي ايران دا كي گئنيش آسيميلاسيونون عاقيبتلري و سونوجلارينا متوجه اولسونلار. و مجليس‌ده توركجه دانيشماغا قارشي دورماق كيمي اولايلار حتي حوكومتين يوخاري سطحلرينده ايسه باعيث اولور، اورادا كي تورك ديللي سورملولار باشلارينا گئچميش بؤركون بويو ايله تانيش اولسونلار. البته ويجدانلي اولسالار اعلمي كيمي حساس اولوب و قضيه‌نين دالينا دوشورلر، ويجدانلاري اولماسا و ميرحوسئين كيمي خيرتده‌يه كيمي آسيملاسيون و كيمليگي‌ني اونوتماق گؤلونده باتسالار اؤزلريني خاتمي كيمي جوك دئيه‌نلرين قارشي‌سيندا كارليغا وورارلار.  بئله بير دورومو ايدمان دا ايسه گؤرمك اولور؛ تبريز ده كريم باقيري و علي‌ دايي‌يه غئيرت‌سيز دئييله‌نده بيري‌سي باشيني ساليب آشاغي آغلايير و ان آزي سوسور و اولابيلر بير شئي‌لري دوشونور، آما باشقاسي اوزوسوسوزلوقلا اؤز خالقي‌نين قارشي‌سيندا دورماق ايسته‌يير آنجاق آياق آلتيندا قالير!

 ---

آچيقلاما:
يوخاري دا كي يازي "قرائت یک بیت شعر ترکی توسط عیسی جعفری نماینده بهار و کؤورنگ(کبودرآهنگ) در صحن مجلس و حواشی مربوطه!" يازي‌سي ايله ايلگي‌لي فئيس‌بوك دا فارسجا يازديغيم "توضیحی در مورد خواندن شعر ترکی نماینده بهار و کبوترآهنگ(كوره‌نگ) در مجلس و اعتراض شوونیستی یک نماینده" مقاله‌سي‌نين توركجه‌ چئويريلمه‌سي ايدي.


---
* - يئني نسيل اله‌شديرير

رسمي و غاليب كولتور بيزيمكي ايميش

دوز دور قرار اولدو ساغ - سول دانيشيقلاردان واز گئچه‌م آنجاق آذربايجان و آذربايجانلي‌لارا گؤره بوراخيلميش يانليش باخيشلار و يازيلارا ائله‌شتيرمه‌يي باجاريغميز اولورسا، اوندان واز گئچمه‌مه‌لي‌ييك. اولابيلر بير يول‌دان گئچن بير بيلگي‌سيز آدام اورالاردان گئچسين، و اونون دوغرو اولدوغونو اينانسين.  بيز ده كي باديمجان شيتيلي دئييليك؛ گرك بيز ده ائله نظر لري خونثا و ائتگي‌سيز ائتمك يولوندا بير آدديم آتاق! بو دا قالسين كي دئييله‌جك ده‌وه گؤزو آلتيندا آتيلان شيللاغي دؤزه‌بيلمه‌دي ...

ايندي بو نئچه خطي اوخويون:

ايران ايسلام ريسبوبليكاسيندا رسمي ديل اگر فارس ديليديرسه، رسمي و غاليب كولتور آذربايجان كولتورودور(!). ايرانين تبليقات آپارديقي سياسي و رسمي داورانيشي ايرانين غربي ميللتلرينه و خوصوصي ايله آذربايجانا عاييددير. يعني بيز ايرانين شرق ميللتلرينه باخيريقسا اونلارين ديني و كولتور موناسيبتلريني طاليباني و بنيادگر گؤروروك، آنجاق ايرانين غربي ميللتلري يوموشاق بير ديني موناسيبتلرده ياشاييرلار. ايران چرچووه سينده آذربايجانليلاردان باشقا ميللتلرين ايچينده چيشيتلي فيرقه لر و باشقا مذهبي اقلييت لر چوخ‌دور. مثلن فارسلارين سوننو لري ، زرتوشتي‌لري ، بهائي‌لري واردير. كوردلرده بئله‌دير ، عربلرده ، توركمن‌لرده ، بلوچلاردا آنجاق آذربايجانلي لار تكجه ميللتديرلر كي بوتؤولوكده شيعه ديلر و مركزي حوكومت اؤزوده آذربايجان شيعه سي موناسيبتينده داورانير و ايراندا رسمي و حوكومتي كولتور آذربايجانين كولتورودور(!) و مركزي حوكومت بو نوع كولتورو و موناسيبتي ركلام ائدير . تهرانين كولتورو آذربايجان و ايرانين غرب بؤلگه سينه چوخ ياخيندير ، حتتا ايرانين دوغو بؤلگه‌سيندن تهرانا داخيل اولان اينسانلار و كولتورلر بو غاليب كولتورون ايچينده اه‌ريييرلر. تهران بوتون كولتورل داورانيشلارا : توي‌لار ، عزاداريلار ، شنليكلري ، ايناملاري ، توتئمي اساطيرلري ، موسيقي‌لري و ... آذربايجان كولتورو گؤزوندن باخير. بونا اساسلاناراق تهران و تبريز زنگين و نئچه لايه‌لي بير رابيطه ده حيات سورورلر. بغداد و سوليمانيه هئچ بير زامان بو قدر بيربيرينه آغير تاثيرات بوراخماميشلار و اگر اونلار بير اوزون موددت بير اؤلكه ده ياشاميشلارسادا هئچ زامان بيربيرلريني تانيماميشديلار و هر بيريسي باشقا بير حيات سورموشدور و هميشه بيريبيرينين باشينا ووروب و اينتيقام آلميشديلار و گله جكلريده ايطمينان تؤره‌دن و ايشيقلي بير گله جك ده دئييلدير ...(قايناق)

قاباق كي يازيلار دا دا دئميشديم(باشقا قاتار دا واردير! يانليش مينمه‌يين) كي بير سايي اؤزلريني وروبلار او يولا، يوخسا دا ائله كيمليك‌چي‌ليك آنلامي‌ني و اونو ايستكلري ايله تانيش اولماميشلار. البته چون‌كو بونلارين هدفلري و باخيشلاريندا كي اوفوق (vision) قودرت و گوج دور، بونا گؤره‌دير كي هر نه‌يه بئله بير آچي‌دان باخيرلار. مثلن بئله بير آچي‌دان تئهران‌دا كي بازارلي‌لار يوخسا اللرينده قودرت اولانلارين آذربايجان‌دا دوغولماقلاري آذربايجان‌لي‌لارين حاقلاريني‌ پوزولماماغا بؤيوك بير نقيض اؤرنك‌دير.
و چوخ ده عجيبه بير حال‌دير كي بيزلر كور تعصصوبلو ميللتچي اولماق و يا ايرقچي‌ليغا محكوم اولوروق. حالبوكي نه‌دن‌سيز و دليل‌سيز "بيز بئله‌ييك"، "بيز ائله‌ييك"، "بيزيم كولتوروموز غاليب‌دير"، "باشقا خالق‌لار هر نه‌يي‌ بيزدن اؤيره‌نميشلر"، "اونلار بيزيم ايچيميز ده اه‌ريميشلر" ، و ... ، نه دئييم آخي، بير منطيق‌سيز اؤزونو اوستون گؤرمه‌يي گؤسته‌رير.
يولداشلارين بير‌ي‌سي دئييردي بونلار بيزدن ده به‌تر ميللتچي‌ ديرلر، اؤرنك ايچين دئييرلر ايران‌دا اوتوز بئش ميليون تورك وار! آنجاق منجه بئله بير سؤز كيمليك‌چي‌ليك ايستكلري ايله اوست اوسته دئييل؛ بئله سؤزلر ايله بونو دئمك ايسته‌ييرلر كي "كيمليك‌چي‌لر چوخ دا دئمه‌سينلر بيزيم حاقلاريميز تاپدالانميش‌دير؛ مه‌يه‌ر ايرانين ياري‌سيندان چوخونون دا حاققيني‌ يئمك اولار"؟! و يوخاري‌دا سؤزلري دوغرو توتساق، كيمليك‌چي‌لر بورجا دا دوشرلر!

هيتلئر، آلمانلي آنتروپولوژيستلرين(اينسان تانيماق بيليم آداملاري) آراشديرمالاريندان اؤز ايرقچي ايشلري ايچين سوء استفاده ائديب و  بئله بير سؤزو واردير: "بير ميللتي آرادان آپارماق ايچين اونلارين ديلي‌ني اللريندن آلين". آمئريكا آنتروپولو‍ژي‌سي‌نين قوروجوسو "فرانز بوآس (Franz Boas)" آلمانلي آنتروپولوژيستلره تاي دئييب كي: "بير توپلومون ان اؤنملي اورتاق كولتورونو داشييان او توپلومون اورتاق ديلي‌دير (قايناق)". فرانز بوآس ايچين بير خالقين آيدين دوشونجه‌لي كولتورو ديل واسيطه‌سي ايله يارانار، گليشه‌ر و پايلاشيلار؛ و بو گئرچك او آنلام‌دا دير كي بير كولتورون دوشونه‌بيلمه‌يي‌ ايچين او كولتورون ديلي‌‌ني قانماق آچار و كيليد دير.
و يوخاري دا بئله گولونج سؤز گؤردوك: "ايران‌دا رسمي ديل فارس ديلي‌ديرسه، آنجاق غاليب كولتور اذربايجان كولتورو دور"! آي كيشي بو سؤزو هارانيزدان چيخارديرسينيز آخي؟ كولتورون تعريفي‌نه گؤره ياري‌سي ديل اولورسا بيز هارادان بونو دئيه‌بيله‌ريك؟! بو ديل‌سيز و اؤزونو تانيتديرابيلمه‌يه‌ن كولتور نئجه غاليب گلدي؟
ائله، بئله سينه دئييلميش سؤزلرين آراسيندا دئييليب آذربايجانلي لار تكجه ميللتديرلر كي بوتؤولوكده شيعه ديلر! واللا ائله بو شيعه‌ليك باشكندي اولان اردبيل-خالخالين آراسيندا گلين اون‌لار آذربايجان توركجه ديللي سونني و علي آللاهي كند سيزه گؤسته‌ريم! ايسته‌مز اورمونون يانيندا كي كوره‌سونني، ايلخي‌چي و قوشاچايين اوچ‌تپه‌سينده كي گؤرانلارين يانينا گئدك. سياسي باخيم‌دان دا سانكي  ايسلامي اينقيلابين ايلكين ايللرينده كي تبريز ده قالخان موسلمان خالقي و اونلارين ديني اؤندري كيم اولسون ساواشي‌ اونودولموش‌دور. سيز هانسي فاكتا گؤره دئييرسينيز كي مركزي حوكومت اؤزوده آذربايجان شيعه سي موناسيبتينده داورانير؟! و باتي‌لي‌لارين ايرانين مذهبي حوكومتي‌نين يوموشاق داورانماسينا اينانماق گولدوروجو قونوسونا توخونماق ايسته‌مه‌ييرم. دوز دور هم مشروطه انقلابي و هم ايسلام انقلابلاري تبريزدن قيايناقلانميشلار، آنجاق هر بير اينقيلاب اؤز بالالاريني يئيه‌ن كيمي، هر بو ايكي اينقيلابين سونوجلاري بيري‌سي مشروعه‌يه ساري گئتمك و باشقاسي‌دا موطله‌قه اولماغا ساري گئتمك‌ده آذربايجانليلارين ايناملاري و كولتورلري ايله اوست اوسته دئييلدي. ايرانين مركزي حوكومتي آذربايجان شيعه‌سي موناسيبتينده داورانيرسا، نئجه اولور قاراباغ‌دان سورگون اولموش آذربايجانلي شيعه‌لر و آذربايجان جومهوريتي‌نين تورپاقلاري اونودولوب، و ائرمني‌لر ايله  ايستي و ياخشي ايلگي‌لر قورولور؟! بئله بير سياست هانسي آذربايجانلي شيعه‌نين ايسته‌يي دير؟ بو هم اولوسال باخيميندان و هم ده مذهبي آچي‌دان آغيلا باتان دئييل.

آرادا اؤنملي قونونون اونودولماغي‌ني ايسته‌ميرم و او دا كيمليك‌چي‌ليك ده اورتايا قويولان "ايستك‌لر" و "حاقلار" قونوسو دور. توتاق دونيادا دئييرلر تئهران‌دا كي توي‌لاردا آذربايجان موسيقي‌سي ايله اويناييرلار! توتاق دونيا دا دئييرلر ايرانين رسمي راديو تيلويزيونو آذربايجانلي مؤذن‌زاده‌نين آذاني‌نين سسي ايله ناماز چاغلاريني بيلديرير! توتاق دونيا دا بيليرلر كي ايرانين ان تانينميش قورماسبزي يئمه‌يي آذربايجان يئمه‌كلريندن ساييلير! توتاق دونيا دا آذربايجان خالچاسينا دئييرلر آذربايجان خالچاسي ، پئرشيه‌ن خالچاسي يوخ! توتاق دونيا دا دئييرلر ايرانين اوتوز بئش ميليونو تورك‌دور، آذري ديللي يوخسا پئرشيه‌ن يوخ! توتاق دونيا دا دئييرلر ايرانين بو گؤزلليكده‌كي كولتورو ائله همن آذربايجان‌لي‌لارين كولتورودور، باشقا كولتور يوخ! توتاق دونيادا بونو دئييرلر ايران‌دا بوتون ايش‌باشيندا‌كيلار آذربايجان‌دا آنادان اولورلار، باشقا يئرلرده يوخ و ... آنجاق نئچه اؤنملي سورغو قالير:

- نه‌دن آذربايجان ساوادلي‌لارين يوز دن بيري‌سي ده توركجه يازيب اوخويا بيلميرلر و اوخوللاريندا نه‌دن اؤز آناديللري‌ني اؤز اوشاقلارينا اؤيره‌ده‌بيلمه‌ييرلر؟
- آذربايجانين اورتاسيندا كي بؤيوك اورمو گؤلونون قوروماغي‌نين قاباغيني كيم آلاجاق؟
- آذربايجان‌دا نه‌دن ايش تاپيلمير و هر كيمسه ايش تاپماق ايچين كولتورونو اؤز ايله گؤتوروب گئدير ايرانين اورتا بؤلگه‌لرينه؟
- كولتورلريني ايرانا غاليب ائدن آذربايجانلي‌لار نه‌دن ايل‌ده بير گون بابك قالاسينا چيخيب شئعر اوخويوب، شنليك تؤره‌ني قورابيلميرلر؟ نه‌دن تكجه تئهران تويلاريندا اوينامالي‌ديرلار!؟
- آذربايجان كولتورونه آسلانميش ايرانليلار، نه دن توركلري داورانيشلارينا گولوب و اونلارا جوك دئييرلر؟
 و ...

سون‌سؤز:
يازي‌نين سونون‌دا دئمه‌لي‌دير كي كيمليك‌چي‌ليك غاليب كولتور اولماق داليسيجا يوخ، بلكي اؤز كولتورونو قوروماق داليسيجا اولماق‌دير؛ و بو آرا دا  كولتورون بير قانادي‌دا "آناديليميز: آذربايجان توركجه‌سي‌" دير و بو يول‌دا بير‌ي‌سي اؤز وارليغي‌ني، يالاندان، يئرسيز و گولدورجو بؤيوتمك ايسته‌مير. آتالاريميز دئييبلر: « حالوا حالوا دئمك ايله آغيز شيرين اولماز ».

ي. س:
آذربايجان شيعه‌ليگي موناسيبتينده داورانماق قونوسوندا ، "قاراباغين ايشغال اولمونماسي" سورونو اونودولموشدو، اونو يوخاري‌دا آرتيرديم.

باشقا قاتار دا واردير! يانليش مينمه‌يين

سون خبرلره گؤره سولچو يولداش روبوتيك* بيلگي‌لري‌ني گونجه‌له‌مه‌ميشدير! چونكو او هه‌له ده بيلمير باشقا بير دمير يولو دا تيكيليب و تكجه بير دمير يولو يوخ‌دور:

تبريز – تهران قاتاري يولا دوشور ، فرمان بيزيم اليميزده اولماليدير.
ميللتچي لر بوتون سياسي حوقوقلاريني ايدمان ايستاديوملاريندا گزيرلر و بيلميرلر كي سياسي ايستك خياباندا اؤزونه معنا باغيشلايير . سياسي اكت ايستاديومدا يوخ بلكه بولواردادير .
ميللتچي لر ندن فلسفي - سياسي ادبياتيندا قونوشماغي باشارميرلار ؟
(باغلانتي)

اولابيلر دئيه‌سينيز نه‌دن بئله دوشونجه‌يه روبوتيك نيسبتي وئريرسن؟ يانيتيم يوخاري‌دا كي ضيد و نقيض سؤزلرده گؤرسه‌نير. روبوتلارين بئيينلرينده انعطاف چوخ آزدير و ائله‌يه بيلميرلر اؤن‌گؤرولردن آرتيق دوشونسونلر. گرك بير يول اونلار ايچين حاضير اولسون و اؤزلري قادير دئييللر بير باشقا يولا فيكر ائتسينلر. يول‌دا كسينليكله دمير يولو اولمالي‌دير! دمير يولو اوستونه داغ اوچسا‌ دا دمير يولو اداره سي گرك بونو دوزه‌تسين و بيز دره تپه ايله آياقلاريميزلا گئده‌بيلمه‌ريك! چون‌كو ماشيني ذئهنيميز باشقا بير حالته فيكر ائده‌بيلمز. گولمه‌لي يئري ده بوردا دير كي ائله بيليرلر قاتارين فرماني اونون يا باشقاسي‌نين الينده اولورسا، سئچمك حاققي (حق انتخاب) ايسه واردير!!

بيلميرم هامي‌يا فلسفي-سياسي ادبياتيندا باشارمايان دئيه‌ن ديلداشيميز اؤزو نه‌دن هر‌نه‌يه گؤره "كسينليكله" نظر وئرير. دئيير ميللتچي‌لر بوتون سياسي حوقوقلاريني ايدمان ايستاديوملاريندا گزيرلر! قاتاري ال‌دن وئرمك‌دن قورخودان يولداش سانكي بو اون-اون بئش ايلين اولاي‌لاريندان خبرسيز دير. خبرلي اولسايدي بو "بوتون" سؤزجويونو هر نه‌ يه قوشمازدي! بونو دا دئييم كي ايلكين حاقلارين داليسيجا اولماق "فلسفي-سياسي" ادبياتي باشارماق ايسته‌مز. بونلار هامي‌سي ايكي ايكي دؤرد ائدر منطيقي دير! بوتون حاقلار بوتون توپلوملار دا برابر اولورسا و نؤوبت يئتيشسه دؤولت و حوكومتين نئجه دولانديرماق سورونونا اون‌دا دير سول-ساغ پارتي‌لار ايدئولوژيك "تاي‌سيز و بدل‌سيز(!) چؤزوملرين" اورتايا قويمالي‌ديرلار!!
سولچو روبوت هر نه‌يه گلنكسل (سنتي) فيكر ائدير. اعتراض ائتمك و ايستك‌دن دانيشماق حتما خيابانلار دا اولمالي‌، و دئيير ايله دئيير سياسي ايستك خيابان‌‌دا اؤزونه معنا باغيشلايير!! ايلك ده بونو آنلاتمالي‌ييق ايستكلرين سياسي اولوب اولماماغي‌ بير سورون‌دور! من‌جه سياسي ايستك ايله بير توپلومسال و مدني ايستك‌ده چوخلو فرق واردير؛ قالسين كي توركلر اؤتن ايل تورك‌لر اؤزلر‌ي‌ني بير قدرت ساواشينا قاتماماق ايله بير سياسي ذكا دا گؤسترمك‌ايله اؤز ائتگي قويماق گوجلري‌ني بيلديرديلر.
و بونو قيراغا قويساق كي توركلر 85 خورداديندا خياوانلار دا (اولابيلر ايندي يانليش نظره گلسين آما او دؤنم‌ده يوخ) اؤز اعتراض‌لاري‌ني بيلينديرديلر، آنجاق توپلوم و خالقين گئنل باخيشي بوندا سونوجلانيب كي ان هزينه‌سيز يول ائله بو ايستاديوم‌لار دا اولابيلر. خالق بو نتيجه‌‌يه يئتيشيب كي الينده قودرت اولانا دئسين بيزيم ايستك "قدرت" و "حكومتـ"ـي اله گتيرمك دئييل و تكجه "وارليق" و "كيمليك" سورونلاري‌ني اورتايا قويماق ايچين خياوان‌دا قان تؤكولمك لازيم دئييل. بو ايش ايچين مدني و كولتورل قارشيلاشما لازيم‌دير. خالق بونو تجروبه ائتدي. باشقا طرف‌دن گوجلو مئديا ال‌ده يوخ‌دور و بو ايستك‌لرين ايستاديوم‌دا مطرح اولونماسي تكجه سؤزو دؤولت قولاغينا چاتديرماق ايچين دئييل. كيمليك‌چي لر باشقالار كيمي گئرچك‌لره گؤز يومماييرلار. اونلار بيليرلر كي هفته‌نين آلتي گونون ايشله‌يه‌ن ايشچي‌لر اينتئرنته گيريب و خبر اوخويا بيلميرلر. اونلار بيليرلر كي چوخلو آداملار ياشام چتين‌ليكلر ايچينده ال آياق وورور و اصلن اونلارا كيتاب‌لار و درگي‌لر ده مدني حاق‌لاردان دانيشماق زامان كورلاماق‌دير. آنجاق خالقين هر جوره اؤزل بير يئرلرده توپلانيرلار و او اؤزل بير يئر بيليريك هارالاردير. ايدمان واسيطه‌سي ايله بيلي‌يوردلارا گئتمه‌يه‌ن‌ خبرسيز و بيلگي‌سيزلره، بيلگي و ساو يئتيشير. چوخلو آداملار هله بوردا بونو بيليرلر كي بير شئي‌لري ايسته‌مه‌لي‌ديرلر!


*- بو قونو دا اؤنجه‌كي يازي: سولچو روبوت خيطابه‌سينه دوام ائدير

ي. س: 
بير ده گئديب قيرميزي خط چكه‌ن بيلاغي‌نين اؤنجه‌كي پوستونداكي يوروملارا باش چكديم. بو ايكي يوروم حئييف‌دير يوروملار آراسيندا ايتسينلر:

خوخان:

فضایی میللتچی‌لری احوالاتین‌دان:
بیرگون ایکی فضایی کارگر میللتچی مارسدا ایکن، ایصلاهاتچی‌لاردان سولچولاردان و ...-دن سس‌لر ائشی‌دیر و یوخودان قالخیرلار...
بوبیری‌سی اؤبیرینه: حقیقت‌لر آشکار اولدو
اؤبیری بوبیرینه: سیرر قالمادی دونیادا
مارسا یئتیشه-ن سس‌لر: تبریزلی سرمایه‌دارلار، تراختور حرکاتینی باشلادیب و آج میللتچی‌لری ده اؤزلرینه قوشدولار، تبریزلی سرمایه‌دارلار بیردن بیره چاشیب اورمییه‌ده ده تاپیلدی‌لار....بو آلچاق سرمایه‌دارلار، تکجه اؤز منفت‌لرین گوده‌رک، میللتین بئینینه پوللا یالان معلومات‌لار دولدورور...
مارس‌دان یئنیر تئهرانا گؤرور کی بعلی
ایتتیلااتچی‌لار و تراختورچولار دا هامی‌سی البیردی، بون‌لار هامی‌سی ایستیر کی آذربایجان‌داکی‌لار، تئهراندا گئدن چوخ-چوخ مدنی حرکت‌دن اوزاق قالا...
بو فضایی-لر آنجاق آذربایجانا یئنیب سسین ائشیده بیلمه‌دی‌لر، چونکی آذربایجانین سسی مارس سهلدی، تئهرانا دا چاتمیر...
اونلارین سسی مارساجان گئدیر..
آذربایجانا باخما کی ایکی دنه قیریق بلوقلا خبرلری یاییلیر، چونکی مشهور خبری کانال و سایت‌لاردا دا بلوک‌لانیر و یاییلمیر چوخ شئی‌لر....(سرمایه دارلاریمیز بللی دئییل هاردا اؤلوبله‌ر)
سرمایه‌دارلیق فیلان باره‌سینده ده چوخ فیلمه باخماق ضررلیدی...
نیه سنین او به-یندیگین شخصیت‌لر، نیه او تیپ‌لی-میپ‌لی جماعت بو حرکرت‌دن خوش‌لانمیر دئیه اؤز ایچینیزده سوروشورسونوزسا؟ بونجا پروپئقان‌دانی تبلیغاتی، تی-وی-لری یاددان چیخاردمایین...
تئهراندا اگر بیری‌نین بورنون‌دان قان گلسه، طبل و زورنا ایله هریئره یایارلار...
مارسدا یاییلان اؤبور خبرلر: تورک دیلینه مدره‌سه دئین‌لری م.ه.پ یول‌لویوب،
صاباحی‌سی، بون‌لار ایططیلاآتین آدامیدی،
داها صاباحی‌سی، بون‌لاری سرمایه‌دارلار آلدلدیب
اوبیری داها صاباحی‌سی، تی-وی-لر داها دوشوبدو تراختورچولارین الینه...

اولو اولوس:

من بوش یئره سیزله دارتیشیب، سیزه بازار قیزدیریب، کولونوزو یئلله ین دئیلم. باخمایاراق کی، یئلله مکله ده سویوق کولونوز آلیشان دئییل. یالنیزجا بو یئللمه کدن منه گؤز دولماسی قالار( ائله بونا گؤره ده بو ایلک یازیم سیزه اولان سون یازیم اولا بیلر).
کاغاذ اوزرینده و سوزده بوتون مکتبلر و البته سیزین کومونیزمیز گؤزلدی سولچو دیلداش. آنجاق ایشده و عمل ده بو گؤزل سوزلر یالنیزجا گؤزل سؤزلر حدینده قالیر. اؤرنک ایسته ییرسینیزسه بویورون سولچولار قیبله سی اولان ساوئتلر بیرلیگی.

اولو اولوسا دئمك ايسته‌رديم بئله دوشونجه‌لر قارشي‌سيندا سوسوب، هئچ‌ده جاواب وئريلمه‌زسه، اؤزلري‌ني حاقلي بيليب و بيزلرين جاوابسيز قالديغيميزي بؤيوده‌جكلر! ائله بونو ايستيرلر. ايكينجي‌ سؤز ده بو يوخاري دا دئديگيم دير. بيز بونلار لا ايدئولوژيك موباحيثه‌ميز يوخ‌دور! ماركسيستلر يوخسا باشقا ....ـيستلرين كيمليك‌چي‌لرين پاچاسي‌ني توتوب ال آياقلارينا دولاشماغين نه‌دني اونلارين بيزي دوزگون تانيماديقلاري‌ و قدرت دالي‌سي‌جا اولان سياسي چاباجيلار (فعال‌لار) ايله ده‌ييشيك سالماق‌دير. دئمك واخت تلف ائديرلر. ايسم‌دن دانيشماق سؤز قونوسو دئييل. چاغداش تاريخيميزده كي  دئوريملر(انقلاب) ده، آذربايجانليلار بونو تجروبه ائتديلر كي اولوسال دوشونجه يارانمادان، دؤولتين مشروطه، سلطنتي، ساغ يوخسا سول اولماغي هئچ ده اؤنملي دئييل!

بو يئرسيز ساغ-سول‌ قونوشمالارينا سون نوقطه قويماق ايچين مئهدي قارداشيميزين دئديگي‌ني بورايا قويورام:

« بو سولچو قارداش دا هازامان دامین ساغیندان توشه‌جک بیلمیرم. »

فاخيرلر

1- باشكندين ان بؤيوك ايستاديوموندا، اؤلكه ياري‌سينين ديلي و كولتورونه يامان وئريلدي. يامان وئرنلرين ديلداشلاري  و آسيميله اولانلارين هامي‌سي لومپن دئييللر، آنجاق اونلارين ايچينده‌كي ادبلي‌ آداملارين سسي چيخمادي. آغيزلار باغلي، گؤزلر يومولو و قولاقلار دولو قالدي! دئييرلر سوسماق راضي‌ليغي گؤسته‌رر. ياني لومپنلرين ايشي‌ اونايلاندي.

2- اون - اون بئش گوندن سونرا احمدي‌نيژاد گئديب تريبون دالينا خاريج‌ده كي نوخبه‌لر و يئته‌نكلره اؤز اؤزل دانيشيغي‌يلا ناققالليق ائديب و باتي اؤلكه‌لري اله سالميش‌دير. بير يئر ده "نه" يوخ بلكي "نوچ" دئيير، و سونرا اونلارين يانيب و يانان يئره سويوق سو تؤكمك‌دن دانيشير. نئچه ساعات‌دان سونرا اله‌شتيري‌لر و تپكي‌لرين سسي گلير! دئييرلر بو جومهور باشقاني نه‌دن ادب‌سيز دانيشير. بيزيم اؤلكه‌نين "فاخير" ادبياتي وار و باشقانلار دا گرك "فاخير" دانيشسينلار!

...
و من بيلميرم بير گئجه‌ده نه اولدو كي هامي فاخير اولدو! اولمايا بونلارين باخيشلاريندا اؤزگه اؤلكه‌لره گول دن اينجه دئمك ياساق‌دير ، آنجاق وطنداش توركلره هر جوره ميندار يامان دئييلسه‌ده سوسماق واجيب‌دير؟

گينه‌ گئديرلر اورا

دئييرلر دونيا دا ايدماني سياسته‌ قاتمازلار! آما بورا فرق ائدير. ايسراييلين بير موسلمان اؤلكه‌نين تورپاقلاري‌ني ايشغال ائتمك نه‌ده‌نينه گؤره ايران ايدمانچيلاري اولوسلار آراسي ياريشلاردا ايسراييل ايدمانچي‌لاري ايله قارشيلاشمازلار، بو قالسين كي اورايا آياق قويسونلار. آنجاق ائرمنيستان قاراباغا گيريب و نئچه مين آذربايجانلي موسلمان شيعه‌ني قانا بولانديريب و بير ميليونو دا قاچقين سالاندان سونرا "بير دام‌دا ايكي هاوا اولماق" سياستي‌ني گؤروروك.

ايران‌دا كي اولوسلار آراسي ياريشلارينا ائرمنيستان بيرينجي دعوت اولونان و بيرينجي قاتيلان اؤلكه‌دير، و ترسينه ائرمنيستان‌دا كي ياريشلارا قاتيلان، ايلك دعوت‌سيز اؤلكه ايسه ايران‌دير. قوزئي آذربايجانين ايدمانچي‌لاري دونياليق ياريشلاردا آللاه-آللاه ائله‌رلر بير ائرمني ايدمانچي ايله قارشيلاشيب و اونلاري اوتماق ايله ساواش مئيدانيندا اولماسا ايدمان مئيدانيندا اؤزلرينه روحييه وئرسينلر؛ بيري‌سي ده دئمير كاسادان داها قيزغين آش اولون، آنجاق بئله ته‌له‌سيك ائرمنيستان ماراغي گؤرسه‌نه‌نده چوخ آجي و آنلاملي گلير، حالبوكي دئديگيم كيمي سياست و ايدمان چوخدان‌دير بير بير لرينه قاريشديريلميشدير! شوبهه‌سيز، تيراختورچولارين ياساقلانديران گونلر ايكي يوز دنه اؤلكه آراسيندا فوتبول‌دا گوجسوز اولان ائرمنيستاني سئچيب، و ايرانين ميللي تاخيمي‌ني ته‌له‌سيك ايروانا آپاريب اويناتماق،‌ يالنيز ايدمان ايله ايلگي‌لي دئييل‌دير. يولداشلارين بيري‌سي دئميشكن "دارالتماق" نييه‌تي آرادا واردير؛ آنجاق بئله ايش لر اؤز دارالماقلاري‌ني گؤسته‌رير.

فارسجا (ترجمه به فارسي):
 

باز هم مي روند ايروان



گفته مي‌شود كه در جاهاي ديگر دنيا ورزش با سياست ارتباطي ندارد. اما اينجا وضع فرق مي‌كند. به دليل اشغال شدن خاك يك كشور مسلمان توسط اسراييلي‌ها، ورزشكاران ايراني از رويارويي با ورزشكاران اسراييل خودداري مي كنند، چه رسد به اينكه گام به نواحي اشغالي بگذارند. اين در حالي‌است از موقعي‌ كه ارمني‌ها به خاك قره‌باغ تجاوز كرده و هزاران مسلمان شيعه آذربايجاني را در خون خود غرق كرده و بيش از يك ميليون را نيز فراري كردند، شاهد سياست يك بام و دو هوا هستيم.

ارمنستان جزو اولين شركت كنندگان مدعو در بازي‌هاي بين المللي ورزشي در ايران است و به عكس هم شاهديم ايران همواره اولين كشوري است كه به مسابقات ورزشي بين المللي در ارمنستان اعتبار مي‌بخشد و چه بسا در رايزني جهت دعوت خود پيشگام شود! و از سويي ديگر بايد اين نكته را هم خاطر نشان كرد معمولا در عرصه مسابقات بين‌المللي ورزشكاران جمهوري آذربايجان رغبت زيادي جهت رويارويي با كشور متجاوز نشان مي‌دهند تا در حالت نه جنگ و نه صلح در ميدان ورزشي بيني حريف را به خاك بمالند و به هموطنان خود روحيه بدهند! و در اين ميان كسي به مسؤولين ورزشي ايران نمي گويد و در حالي كه آنها با ارمني‌ها دست و پنجه نرم مي‌كنند شما كاسه داغ‌تر از آش شويد؛ ولي خوب ما كه ادعاي اسلاميت و دفاع از مظلومين را داريم نگرشمان فرق مي كند و همانطور كه ذكر شد مدتهاست سياست با ورزش عجين شده! بي‌شك در روزهايي كه تراختورچي‌ها به ناحق از حضور در كنار تيم محبوشان منع و از تشويق آن محروم شده‌اند، انتخاب تيم ضعيفي همچون ارمنستان از ميان 200 تيم عضو فيفا و ترتيب دادن  مسابقه‌ در ايروان معني و مفهومي فراتر از ورزش دارد. به قول دوستي شايد مي‌خواهند حال تراختورچي‌ها را بگيرند ، ولي برگزاري هول-هولكي چنين مسابقه‌اي حاكي از عقده‌گشايي بعضي‌هاست!

رجب و ضيا

ايران مئدياسيندا مصلحت نئجه اولورسا ائله يازيب دانيشيرلار! قوقول‌دا بير گؤك آلپ وورون بوتون فارسجا دوشه‌رگه‌لرده اونو پـان  تــوركلوغون قوروجوسو تانيتديريبلار. آنجاق بو گونلر توركييه‌ ايله ايسراييلين سولاري بير آرخا گئتمه‌مه‌يي و اونلارين سياسي چاتيشمالاري بير نه‌دن اولوب توركييه‌نين باش باخاني‌نين ايسلام‌ دونياسيندا آرتيق پاپيولار اولماغينا و البته بو آرادا ايران مئدياسي دا بئله يازيلاري مصلحت گؤرور:

يكي از اتهام‌هاي او(رجب طيب اردوغان) قرائت شعري از ضياء‌كوكالب(گؤك آلپ)، شاعر معروف اسلامي بود، با اين عنوان كه مساجد پايگاه‌هاي ما هستند. (همشهري گونده‌ليگي)
ياني: اردوغانين اتهاملاري‌نين بيري‌سي گؤك آلپ، ايسلامي آدليم قوشاريندان بير شئعر اوخوماق ايدي؛ او شئعرين باشليغي مچيتلر بيزيم قرار يئرلريميز ديرلر

و سون‌دا بيلمه‌ديك گوك آلپ ايسلام‌چي ايميش مي يا آشيري تورك‌چو!؟

بو دا ائكو دان

اولماز ائكونون ايران‌دا كي كولتورل قورومو دا، ايران دا ياشايان ميليونلار توركون خاطيري‌نه ايسه اولموش اولسا ، ائكونون تورك اؤلكه‌لريندن اوزمانج و موسيقي‌چي گتيريب و اولوسلارآراسي كولتورل ايليشكي‌لري داها به‌ركيتسين؟

يوخسا ائكو دا اولوب بونلارين اؤز فاسلاشديرما قوللوقچوسو!؟

- بورا باش‌وورون:

"اين برنامه از سوي مؤسسه فرهنگی اکو در کشور آذربایجان برگزار مي‌شود و قرار است گامی در جهت تحکیم روابط فرهنگی کشورهای عضو اکو باشد."
- پايگاه خبری تحليلی فرارو - موسسه فرهنگي اكو، مختاباد را به آذربايجان مي فرستد (view on Google Sidewiki)

ي. س:

يالچين به‌ي اؤز داش‌‌قاپي آچي‌سيندان بو قونويا باخيب؛ ماراقلي‌ دير! حتما اوخويون:
آذربایجان‌لی‌لار دئیه‌سن تانینیب‌لار

Qırğız la Özbək Qardaşlar! Barışın Lütfən...

İnsanlar arasında ki savaş və qan tökmək her yerdə olur olsun acıdır. Ancaq bə`zi savaşlar da, fərqli dilli, fərqli soylu, fərqli dinli ellər biri-birinin qarşısında duranda, adam təccüb eləmir. Belə çağlar adam deyir bunlar ortaq qonu tapabilməyib və bir-biriylə danışıb barışa bilməyirlər. Üçüncü yanlar da bir tərəfi dəstəkləyib va aranı daha artıq bulundururlar; Örnək için Azərbaycan Türkləri ilə Ermənilərin arasında ki gərginlik. Dil və dinləri Azərbaycanlılarla fərq eliyən Ermənilər Qarabağı işğal eləyiblər. Azərbaycanlılar onlarla savaşdan başqa yol tapabilməyiblər və arada isə Ermənilər ilə daha artıq dostluğu olan Ruslar Ermənilərin arxasında durublar və 15 ildən çoxdur bu iki qonşu ölkə savaşsız-barışsız durumda`dırlar.
Türk dünyasında başqa örnəklərin birisi də Doğu Türküstan dır. Çinlilərin zülmü altında olan Uyğurlar da bildir bu günlər hakim və başqa soylu Hanlar ilə çatışdılar.
Türk olmayan xalqlardan isə Filstinlilər-İsrayillilər, Kəşmirlilər-Hindlilər, Çeçenlər-Ruslar, Bosnulular-Serblər, Tamillər-Silanlar, Tibetlər-Hanlar  qarşı durmaları örnək gətirmək olar. Yuxarı da dediyim kimi bunların hamısında İnsanlıq və qonşuluqdan sonra başqa ortaqlıq tapmaq çətindir. Bunların çoxu zahir də barışsalar da, zordan istifadə olunub.

Ancaq bu günlər taysız bir olaylar görürük. Qırğızıstan ölkəsində Sünni müsəlman olan Türk dilli Qırğızlar, Sünni müsəlman olan Türk dilli özbək azlığına saldırıb 100 dən artığını öldürüb və 100-lərini isə yaralayıb və 1000-lərini də qaçırdıblar. və lap əcip və şəkli məşkuk xəbər də budur ki barış gətirmək ıçın, Ruslardan yardım istənilib və onlar minnət ilə neçə yüz komando Qırğızıstan`a yollamaq qərarına gəliblər. Ama Qırğızlar la Özbəklər niyə düşüblər bir-birinin canına bəlirsizdir.

Allah xeyr eləsin. Uluslararası və dünyalıq siyasət`də nələr baş verir heç kimsə bilmir! Təkcə bunu bilirik ki Türkləri bir-birinə yaxınlatmaq yolunda çalışan Türkiyə, Ərəblər-İsrayilin savaşının arasına da girəndən sonra, neçə min kilometir oyanda Türk elləri arasında qanlı və çırkın çatışmalar üz verib. Bizim əldən də heç zat gəlmir. Gəlsəydi isə İran da gərgin durumda olan öz anadilimizə bir iş görəbilərdik yoxsa Quzey Azərbaycana yardım edərdik Qarabağı azad eləsin! İndi Təkcə bir İnternet səfhəsində Qırğız qardaşlarımdan istəyirəm bu utandırıcı işlərdən əl çəksinlər. Nədən hər nə olur olsun, qan tökmək və özəlliklə qardaş qanı axdırmaq dan mindar iş yoxdur. Türk ellərin yüksək yerlərə yetişməyindən vaz geçdik! Sadəcə barışın lütfən.

اوخول‌لاريميزدا آناديليميزين بوش يئري

1- دومان بيلاغي‌نين يازيلارينا گؤره(ديل آدالاري)، تبريز تيليويزيونو قيزاران آيي‌نين اون سكگيزي‌نين ساعات سكگيز  خبرينده دئييب:

"مدرسه‌ی روستای کریم‌خان که به زبان تاتی حرف می‌زنند افتتاح شد!
(تات‌جا قونوشان کریم‌خان کندینین اوخولو آچیلدی!) "

چوخ گؤزل! چوخ ياخشي! خبر دئيه‌نده كاشكي هر‌نه‌يي بئله آيرينتي‌لي دئيه‌لر. آنجاق دومانين يازاري، يوسوف به‌يين ده، من كيمي  مئديا ساري‌سيندان بئله تايسيز "خرق عادتـ"ـلري گؤره‌نده، باشي آغري‌يير كي گؤرسون بو "تات" آزليغي‌نين آزربايجانين اويان بويانيندا گؤره‌نده آيرينتي وئرمك يادينا دوشمه‌يين نه‌دني نه‌دير؛ و سونرا بئله بير آچيقلاما دا آرتيرير:

خبر بیرآز به‌لیرسیز و موبهم‌دیر! ایندی بیلینمیر کی نییه کریم خان کندینین تات اولدوغونا ایشاره اولونوب؟! هم‌ده بیر اوخول آچیلیشی خبرینده!!! یانی اوخول دا تات‌جا‌دا اوخوناجاق‌می یوخسا تات‌جا دا اوخوناجاق‌می؟! اؤیله‌یسه تورک‌لر آراسی تات‌لاری قورویاق، و سونرالارا میللت‌لر آراسی دیل آدالاری بهانه‌سی‌ تورک‌لری آذری‌یه محکوم ائتمه‌یه قالسین!!!

من‌ده شوخلوق اوچون دئييرم آخي هئچ بونلارا مدرسه لازيم دئييل! مدرسه اونوچون‌دور كي توركلره فارسي اؤيره‌ده‌لر! بونلار كي آناديل‌لري فارسجادير. سونرا جيددي اولوب دئييرم تئهران‌ اوستانيندا اون‌لار‌ و بلكه يوزلر تورك كندي واردير! مين‌ايل‌ده دئمزلر: "توركجه قونوشان ساووجبولاغين فيلان كندينين اوخولو آچيلدي".

2- يوخاري دا كي سؤزلره گؤره ايسته‌ييرديم باشقا قونولاري ربط وئريب و بورادا بير داها دومانين سؤزلرينه ايشاره ادم. آنجاق دئييرديم ائله اورادا ياخشي يازيليب داي بير ده سن نه‌ ايسته‌يير‌سن يازاسان؟ گئجه ياري‌سي بو فيكيرلرده ايديم كي شبكه اوچ ده گؤردوم بير اوخول‌دوزه‌لدن خه‌يير كيشي‌يه گؤره دانيشيلير. او "عليپور" آدلي قوجا كيشي اوخوللارين بيري‌سينين آچيليش تؤرنينده گؤردوم اوشاقلارلا توركجه دانيشير. قارداشي ايله دانيشاندا بللي اولدو، "عليپور" يئتميش اوچ دنه مدرسه اردبيل كندلرينده دوزلديب.
يئتميش اوچ دنه! ياني يئتميش اوچ دنه كند ايچين! اؤنجه‌ ائشيتميشديم اردبيل اوستانيندا كي خه‌ييرلر ايران دا رئكورد ووروبلار.  بئله دئمك اولار كي هر يئرده دوؤلت بئيتولمال‌دان خرج ائديب مدرسه دوزه‌تسه، آنجاق آزربايجان‌دا اؤرنك ايچين اردبيلين "ايج‌ويجين" كنديندن "عليپور" كيمي بير آدام چيخيب كي وارلي دير، و تئهران دا تيجارت و بيزينئسه باخير، آنجاق اؤز آنايوردونو اونوتماييب و اورادا مدرسه دوزه‌تمك يولوندا اؤز واريندان باغيشلايير. آجي گئرچك ده بورادا دير كي بو اوخوللارين دوزه‌تمه‌سي‌نين بودجه‌سي خالقين جيبيندن چيخسا دا، خالق ديلينه ده‌يه‌ر وئريلمير و "عليپور"ون اؤزو ايسه بونا گؤره بيلگي‌سي يوخدور. و سانكي بيلمه‌يه-بيلمه‌يه، خالقين بؤيوك آداملارينين پولو، خالق اوشاقلارينين آسيميله اولماغينا خرج اولونور.
و البته بو وئرليشين ياييلماسينين نه‌ده‌ني يازيق "عليپور"ون مريض اولوب و خسته‌خانا تختينده ياتماغي ايدي. سوروملولار اونون تختي‌نين يانيندا صف چكييب و يانيندا يادگاري گؤرونتو ساليرديلار.  و باشقا طرف‌دن اونون دوزه‌تديگي اوخوللار دا اوشاقلار فارسجا دوعا ائديرديلر : "خدايا خدايا عليپور-و نگهدار..." . و نه‌دن او ساغلام اولاندا ايشلريني بؤيوتمه‌ييرديلر؟ نئيه كي بيري تاپيلاردي و اونا كيمليك و وارليق و آناديلينه گؤره بير شئيلر دئيه‌ردي.

من ده دوعا ائديرم عليپور تئزليك ايله شفا تاپسين... آللاه بئله آداملاري چوخ گؤرمه‌سين و البته بونا دا دوعا ائديرم كي عليپور شفا تاپاندان سونرا اؤز اوخوللارينين بيري‌سينده توركجه درسليك‌لرين اؤيره‌ديلمه‌سيني ايسته‌سين. بونون نه‌ده‌نيني آشاغي‌دا اوخوياجاقسينيز. من كيمي يوخسول آداملارين دا كي پولو يوخدور بئله ايشلر گؤرسونلر. دئمه‌لي آللاه تانيديغي ائششه‌گه بوينوز وئرمه‌ييب...

3- اوخودوغونوز كيمي چوخلو خه‌يير آدملار وارديلار كي خالقي سئومك ايچين و تانري يولوندا اؤز وارلاريندان گئچيرلر، آنجاق بيري تاپيلمير اونلارا دئسين كي حواسينيز اولسون بو اوخوللاردا اوشاقلارين آناديلي ده اؤيره‌نيلسين. دؤولت كي بودجه وئرمير! آنجاق آناياسانين اون بئشينجي اصلينه گؤره:

استفاده‏ از زبانهاي‏ محلي‏ و قومي‏ در مطبوعات‏ و رسانه‏ هاي‏ گروهي‏ و تدريس‏ ادبيات‏ آنها در مدارس‏، در كنار زبان‏ فارسي‏ آزاد است‏(يئرلي و ائتنيك ديللرين، يايين و قروپ مئديالار دا ايشه آپاريلماغي، و ادبياتلارينين تدريسي، اوخوللار دا فارس ديلي يانيندا آزاد دير.).

آما بو خبره باخين: "ممنوعیت تدریس یک درس به دو زبان تصویب شد (بير درسي ايكي ديله اؤيرتمه‌يين ياساقلانماغي تصويب اولوندو)"!
سانكي "عليپور"و تيلويزيون‌دا گؤسته‌رنده، شوونيستلر بيزيم فيكريميزي ده اوخويوبلار! آناياسا ايله اوست-اوسته گلمه‌يه‌ن بير "مصوبه" گئچيريليب. تصويب اولونوب كي بير درسين ايكي ديلده اؤيره‌ديلمه‌سي ياساق دير!! بو مصوبه‌يه كيمين گوج ايله تاكيد ائله‌ييب، بارماق باسماغي‌دا چوخ عجيب و اؤنملي‌دير. "سازمان مدارس غير دولتي و توسعه مشاركت‌هاي مردمي(غئيردولتي اوخوللارو خالق پايلاشمالار قالديرماسي قورومو)"نين سوروملوسو بونو دئييب. اولابيلر اونون منظورو تئهرانين يوخاري بؤلمه‌لرينده‌كي اوخوللاردا اينگيليس‌جه رياضي اؤيره‌تمك‌دير. آنجاق اونون سؤزو تئهران‌دان چوخ، اوستانلار و بؤلگه‌لره گؤره دير. او اوستانلارا دانيشير آنجاق هله بونو بيلمير كي آزربايجان‌دا آناديلي فارسجا دئييل و اؤيرتمنلر فيزيك، رياضي و شيمي‌ني توركجه‌ني قيراغا قويسالار نه دانيشابيلرلر و نه اؤيره‌ده‌بيلرلر و نه اوشاقلار قانارلار!! او بونو دا آرتيريب كي: "اون بئشينجي اصل بير درسي ايكي ديله اؤيره‌تمه‌يي ياساقلاييب، چونكو (بو ايشين) ايرانين كولتورو و كولتورل ميراثي ايله موغاييرتي وار."!! و گونش ايشيغي آلتيندا بئله اوزو سوسوزلوق و منطيق سيزليك ايله دانيشماق چوخ حياسيزليق ايستير.
و چوخ عجيب‌دير كي "عليپور" كيمي آداملارين دوزه‌تديگي اوخوللار دا ايسه "آناديلي" تدريس اولماغينا قاداغا قويولور، حالبوكي "عليپور" كيمي آداملارين "آناديلي" فيكرينده اولماق خبري ال‌ده يوخدور. بونو دئمك اولار خالقين اويانماق سوره‌جي شوونيسمي قورخودوب و قانون آدي ايله ايندي‌دن خالقين اؤز آناديلي‌نين فيكرينده اولماق قارشي‌سي‌ني انگل‌له‌مك ايسته‌ييرلر.

اردبيل كي آذربايجان دئييل؛ بيزه نه؟

خبرلره گؤره، اردبيل بيلي يوردوندا "آران و آذربايجان" آدلي بير توپلانتي قورولموشدور.

آديندان بللي دير نه‌ قونولار و نه آراشديرمالارا(!) گؤره دانيشيلميشدير. بونا گؤره هئچ زاد يازميرام. آنجاق سؤز بوردا دير كي اردبيل اوستانينا نه دخلي وار بئله قونولار!؟ بيزيم اون سككيز ايلليك اعتراضلاريميزا كي قولاق يوموبسونوز و آذربايجان آديني اونا قايتارغا هئچ ده ماراق گؤسترمه‌ييرسنيز. بو بوندان. ياني سيز دئييرسينيز يوخاري‌لاردان بويورولدوغو كيمي، نه بيزه آذربايجانلي، و نه ايسه تورپاغيميزا آذربايجان دئمك اولماز، و بير گئجه ده توركلوك دن چيخميشيق. بو آذربايجان سورونوندان؛ قالدي آران مساله‌سي.  سيز كي گونده بير قوندارما آد قويماغا جان سينيز! خيالينيز راحات اولماق ايچين يالله ! اردبيل اوستاني‌نين آديني ده‌ييشين آران ائله‌يين! هئچ ده معطل اولمايين.

بو آي آپرئل آيي دير

بو آپرئل آيينين بيلميرم نه اؤزلليگي وار كي نه‌مه‌نه توركلره پاخيلليق ائدن وار، قورداق(قورد-سوخولجان) كيمي تورپاق آلتيندان چيخير، اؤزونو بير گؤسترير! ياز ائتگي سي دير، ياغيش ائتگي ‌سي دير، توركلرين باشلاري باشقا شئي‌لره قال اولماغا گؤره دير ، واللاه بيلميرم نه‌دني نه دير. دليل‌لي سئومه‌ديكلريميزين آراسيندا بيلر-بيلمز تايسيز دايانيشما وار سانكي. سينيرلار بوتايي اولور اولسون يوخسا اونايي، فرق ائله مير.

بيلديگينز كيمي بو آي آپرئل آيي‌دير. بير زامانلار توركلري‌نين قانيني يئره تؤكنلر، ايندي تمساح گوز ياشي‌سي تؤكورلر كي توركلر بيزيم ايكي ميليونوموزو اؤلدورموشلر. بيز سينيرين(مرز) او تايي‌نا دانيشا بيلمه‌سك آنجاق، اونلار تئهرانين اورتاسيندا هر يانليش سؤزو ديله گتيريب چيغيرابيلرلر و يوز مين‌لرجه تورك توكانچي، موعلليم و ايش‌چي ده كي هئچ بيلمير اونلارين آتالارينين باشينا نه گليب و اوشاقلارينا باشقا ديله دئييرلر باخ باخ كليسايا! بو كليسا دير كليسا! ائرمني‌لر ييغيشيبلار اؤز اؤلولرينين آنما تؤرنينه.

بو آي آپرئل آي‌‌دير. بو آي آذربايجانليلارين وارليقلاري‌ني دونيا دا تانيتديرماق دا بير سايي‌نين يادينا دوشور. اؤزو ده كيملرين يادينا دوشسه ياخشي دير؟ خبرين اوخويوبسونوز يقين كي! ديش ايشلري باخانليغيندا ايسته‌ييرلر سينير قيراغيندا كي بؤلگه‌لرين وارليقلاريني قونشو و دونيا اؤلكه‌لرينه تانيتسينلار. مثلا هانسي اؤلكه يه؟ مثلا قوزئي آذربايجانين يوزده ايگيرمي‌سي‌ني ايشغال ائدن اؤلكه‌يه! مينلر اوشاق-قوجا و كيشي-قاديني بير گئجه‌ده اؤلدورن اؤلكه‌يه. بير ميليون آذربايجاني اؤز ائو-ائشيگيندن قووان اؤلكه‌يه!

البته اولا بيلر اوتاي قوندارما آذربايجان دير و اولابيلر ايشغالچي‌لار اؤز ميندار ايشلرينده حاقلييميشلار! و ايندي ايسه ايشغالچيلارا اصيل آذربايجاني تانيتديرماق ايسته‌ييرلر. تبريز ده گلين كونسول آچين آي ايشغالچيلار! ياخشي بيلين كي توركلرين اصل يوردو بورايميش، قاراباغ يوخ؛ بيلمه‌سينيز بيلين آي ايشغالچيلار!!

بو آي آپرئل آيي دير... ايكي گوندن سونرا سونا چاتير آي ايشغالچيلار...


* - قشقاوي اضافه كرد: با افزايش تعداد كنسولگري‌هاي كشورهاي مختلف در يك شهر، هويت بين‌المللي آن شهر افزايش مي‌يابد( به نقل از خبر "توافق بر ايجاد كنسولگري ارمنستان در تبريز" - فارس نيوز )
ترجمه: قشقاوي آرتيردي: بير شهر ده چئشيدلي اؤلكه‌لرين كونسوللاري‌نين چوخالماسي، او شهرين اولوسلار‌ آراسي كيمليگي چوخالار (قايناق: ائرمنيستانين تبريز ده كونسوللوق وورماغينا اوزلاشما خبري - فارس نيوز)

ي. س: 

آپرئلين سون گونلري دير و عجيبه - غريبه خبرلر گلير: "شهريار"، "ستارخان" و "باقيرخانين" هيكللري تئهرانين اوچ فرقلي محلله‌سينده اوغورلانديلار(باغلانتي)! سوروملولار دئييرلر بو موجسسمه‌لرين جينسي بورونجدان ايدي، اولا بيلر بونا گؤره اوغورلانيبلار. آنجاق سوال بودور كي بو سايي دا موجسسمه نين ايچينده نه جور اولدو، تكجه آذربايجانلي آدليملارينين موجسسمه‌لري‌نين جينسي ياخشي ايميش!؟

خيانتهاي رضاخان

دو شب گذشته شاهد برنامه اي با نام "سياست ايراني" در شبكه چهار بودم كه موضوعش نهضت ملي كردن صنعت نفت بود. ولي بيشتر مباحثات با رضاخان ارتباط پيدا كرد و اينكه آيا او به طور دربست و صد در صد دست نشانده انگليسي ها بوده، و يا اينكه در اواخر حكومتش با پالان جديدي كه آلماني ها برايش دوختند به سوي نازيها گرايش پيدا كرد و از سوي ديگر آيا او ضمن ديكتاتوري وحشتناكش خدماتي هم براي خلق ايران انجام داد يا نه.

دو شخصي كه بيشتر به اين بحث دامن مي زدند آقايان عباس سليمي نمين و صادق زيباكلام بودند. سليمي نمين به كلي منكر اين بود كه رضاخان خدمتي براي مردم كرده باشد و هر كار او را ولو خدمت به نظر برسد در راستاي سياستهاي استعماري بريتانيا مي دانست و يك نظر منطقي كه مي داد اين بود كه اصولا يك آدم دست نشانده و غير مردمي نمي تواند در راه مردم كاري بكند. ولي زيباكلام هم مي گفت در اينكه وي يك ديكتاتور و حاكم مستبد بوده شكي نيست ولي خدماتي را كه او انجام داد نبايد منكر شد! با اينكه حداقل به خاطر مواضع ليبرال زيباكلام به وي ارادت دارم ولي بايد در مورد رضاخان ميرپنج همه چيز را سياه و سفيد ديد و حق را كاملا داد به جناب سليمي نمين. رضاخان هر كاري كه انجام داده كاملا در راستاي سياستهاي استعماري بوده و شروع حكومت او بزرگترين سنگي بود كه در برابر نهضت مشروعه افتاد كه افتان و خيزان داشت نهادهاي مدني را در نواحي مختلف ايران تقويت مي كرد. مي توان گفت شروع حكومت رضاخان جامعه ايران را دويست سال ديگر به عقب برد و همه بافته را پنبه كرد.

كارها و به اصطلاح خدماتي را كه رضاخان انجام داد مي توان به سه بخش اقتصادي-عمراني، نظامي-امنيتي، و اجتماعي-فرهنگي تقسيم كرد:

در مورد كارهاي اقتصادي و عمراني بايد به طور خلاصه گفت در قرن بيستم كل جهان به دليل انقلاب صنعتي غرب در حال توسعه بود و ممالك عقب مانده اي مثل ايران هم دير يا زود (حداقل به دليل نفتشان!) بايد كارهايي مثل جاده سازي ، تاسيس بانك(!)، داير كردن ثبت احوال و دادگستري و ... را شروع مي كردند و انجام چنين اموري در عصر مدرنيته براي خود استعمارگر هم لازم و ضروري است و اين كارها را نبايد به حساب اين گذاشت كه آدمي دنيا نديده مثل رضاخان يك شبه و يا با يك سفر كوتاه به تركيه، بتواند رهبري توسعه اقتصادي و عمراني يك مملكت عريض و طويل همچون ايران را بر عهده گيرد.

در مورد اصلاحات نظامي-امنيتي و اينكه جناب رضاخان پس از كودتا آمد و خوانين را سركوب كرد و يك ارتش واحد تشكيل داد بايد گفت اين يكي از بزرگترين موارد احمقانه اي است كه هميشه مطرح مي شود! يكي نيست بگويد كه يك خان آمد و بقيه خوانين را سركوب كرد كه نشد حرف حسابي! درست در برهه اي كه نهضت مشروطه داشت قدرت بزرگترين خان مملكت (يعني شاه قاجار) را كم مي كرد معلوم است كه خوانين خرده پا فرصتي براي عرض اندام پيدا كنند. حال، بعضي از خوانين با وجدان بودند و در خدمت روند دموكراتيك بودند(مثل ستارخان و باقرخان) و نخواستند اين وسط تاجي بر سر بگذارند، بعضي ها قدرت كمتري داشتند و يا اينكه شاهين انگليسي و يا روسي بر شانه شان ننشست(مثل امير عشاير و شوكت خانم در خلخال و و يا ميرزا كوچك خان جنگلي) و بعضي هم كه حق آب و گل بيشتري داشته و سردار سپه بودند و توپ و سلاح و سرباز بيشتري در اختيار داشتند  تقادر شدند در مجادلاتي در اصل ملوك الطوائفي برنده شده و شاه مملكت شوند! حالا شما بياييد و بگوييد يك اصلاحگري آمد و خوانين را سرجايشان نشاند؛ و نگوييد كه يك خان گردن‌كلفت‌تر از بقيه بود و ضمن گوشمالي بقيه، خودش را جاي شاه قاجار نشاند. و اين هم بماند، ارتش رضاخاني كه دمار از روزگار ملت خود را در آورده بود و به افراد سي-چهل ساله هم لباس سربازي اجباري را پوشانده بود(مثل هر دو پدربزرگ مرحوم بنده) كارايي خود را در شهريور 1320 نشان داد و نتوانست در برابر قواي متفقين يك روز هم مقاومت بكند!

مي رسيم به امور اجتماعي و فرهنگي كه الان هر چه مي كشيم به خاطر خدمات به ظاهر ارزنده اي است كه جناب رضاخان در همين مورد انجام داده است! استراتژي يكسان سازي و آسيميلاسيون اقوام و ملل غير فارسي زبان مملكت كه  از دوران حكومت رضاشاه آغاز شد و همزمان با مطرح شدن هم‌نژاد بودن ايراني‌ها و ژرمن‌ها از سوي نازي‌ها شدت يافت، يكي از دلايل اصلي تمركزگرايي و شروع مهاجرت وسيع به سوي مركز بود كه باعث بروز بسياري از ناهنجاري هاي فرهنگي شد كه هم اكنون نيز ادامه دارد. ديد حقارت آميز به اقوام ديگر و مخصوصا تركها، و تعريف غلط از سواد(هر كسي فارسي نداند بي سواد است، ولو اينكه زبان مادريش را بتواند بنويسد و بخواند) باعث شد كه بخش عظيمي از جامعه ايران احساس كنند از سوي مركز نشينان با ديد حقارت به سوي آنها نگريسته مي شود. مبارزه و مخالفت با زبان و ادبيات تركي چنان گسترده و عميق بود كه حتي محمدرضا شاه اجازه انتشار اشعار تركي مادرش تاج االملوك آيريملو را نداد.
افكار زيباكلام را در مقاله‌اي كه چندين سال قبل در مورد دانشجويي ترك به اسم افضل نوشته بود خيلي پسنديده بودم*، ولي با گفتن اين جمله كه "هویت ملی و ایرانی ام را از رضاخان دارم" و به آن هم افتخار مي كند، آدم در اين امر ترديد مي كند كه منظورش از آن مطب چه بوده است؟ و تعريف آقايان از هويت ملي ابداعي رضاخان چيست؟! و اين چه هويتي است كه هنوز بعد از هشتادسال در آن نمي توان براي فرهنگ و زبان آذربايجان جايي پيدا كرد و يك ترك آسيميله نشده نمي توان پيدا كرد كه از چنين هويتي بيزار نباشد؟ و از فعاليتهاي خود جهت احقاق حقوق فرهنگي اجتماعي خود تحت عنوان "هويت طلبي" و "كيمليك‌چي‌ليك" نام مي برد. به نظر چنان هويتي كه مد نظر زيباكلام است نه تنها مايه افتخار حتي براي فارس زبانان نيست بلكه آنها هم بايد هويت سازي منحصر به يك فرهنگ خاص را از سوي رضاخان پديده اي منحوس بدانند؛ زيرا كه چنين كاري باعث شده آنها خود را از نظر فرهنگي برتر دانسته و لاجرم بقيه را تحقير كرده و بدينوسيله موجبات شكافت و اختلاف در جامعه كثير المله ايران فراهم شود. و اين در حالي بود كه حداقل در زمان قاجار تعريف هويتي بسيار مترقي‌‌تري نسبت تعريف رضاخاني وجود داشته است:
"همه با يك نام و نشان ، به تفاوت هر رنگ و زبان"...

* - پاراگرف آخر پس از ديدن اين كامنت اضافه كردم. اين قسمت از حرفهاي زيباكلام را نشنيده بودم كه در سايتهاي مختلف هم به عنوان تيتر خبري منعكس شده است:
هویت ملی و ایرانی ام را از رضاخان دارم - 1 ، 2 ، و 3 .

آموزش از راه دور غیرت به ترکها

و حال طرف در واشنگتون نشسته و از چند و چون غیرت ترکها می پرسد! زمانی می گفتند به خیابان آمدن بد است و اخ است، آنهم به خاطر یک کاریکاتور بی ارزش. سرور و مولاهایشان هم آن موقع زبان در قفا فرو برده و نه اعتراضی کردند و نه دمی برآوردند و حتی مهمترینشان نیز در یک محفل خصوصی نشان داد که منظورش از گفتگوی تمدنها چه بوده است و چه بسا همان مسخره بازی دامنگیر همانی شد که به خاطر آذربایجانی بودن پیشش کشیده بودند تا رای ترکها را نیز بیاورد و البته همه دیده اند این اتفاقات چند ماه اخیر را .

و حالا که ترکها حرکات مدنی شان را پس از تجارب ارزشمند و البته تلخ سه سال قبل به صلح جویانه ترین و متمدنانه ترین وجوه با فرهنگسازی در استادیومهای ورزشی دنبال می کنند، می گویند چرا به خیابانها نمی آیید؟ مگر نمی بینید که فلان روزنامه به فرهنگ و زبان شما توهین می کند؟ مگر این توهین دست کمی دارد از آنچه در روزنامه ایران بود؟ در اینجا قصد آن ندارم وقت را صرف مقایسه توهینها کرده و مثلا بگویم این توهین فعلی خیلی بدتر از توهین قبلی است؛ در حالی که این یکی اصلا توهین نیست و نه در سطح و نه در محتوا هیچ موقع به گرد پای جوک گویی فردی نمی رسد که داعیه دار گفتگوی تمدنها را داشته است. فقط به این بسنده می کنم که در توهین فعلی مشخص و بدیهی است قصد و منظور دست انداختن نحوه صحبت یک فرد خاص سیاسی است و نه بیشتر، و این در حالی است که در ویژه نامه کودکان روزنامه ایران در اواخر اردیبهشت ماه هشتاد و پنج، زبان و فرهنگ ترکها به سخره گرفته شده بود که البته با برخورد قاطع و کوبنده از سوی میلیونها ترک مواجه شد.

و در ادامه این را هم باید اضافه نمود که هر حرکت اجتماعی بنا به مقتضیات زمانی اش به سادگی، نه سرعت می گیرد و نه کند می شود و مطابق با همان ضرب المثل معروف "ایت هورر، کروان گئچر"، نه چنین اهانتهای سخیفی، و نه چنان فرصت طلبی های متعاقب آن می تواند حرکت آرام و منسجم آذربایجانی ها را تحریک کند. و البته کسانی که در صدد تحریک یک ملت با بهانه های جزئی و دست چندم هستند معلوم نیست چرا رسانه هایشان در روز دوم اسفند هیچ اشاره ای نکردند به این که آن روز ، روز جهانی زبان مادری بود و غیر فارس زبانها و بیش از پنجاه درصد مردم ایران به این مورد خیلی هم حساس اند! در حالی  همواره مترصد آنند روزی مثل روز زن بیاید و حق و حقوق زن را در بوق و کرنا کنند. آیا اینها خود کمی تا قسمتی(یا کاملا) فاشیست تشریف ندارند؟ اگر شما به فکر هر قشری از جامعه هستید لازم نیستید اخبار برخی از مناسبتها را به خاطر افکار شوننیستی خود سانسور کنید یا کمتر پوشش دهید.

---

پ.ن:
در يك وبلاگ ديگر هم ديدم كه در مطلبي كوتاه چنين نوشته شده:

یادتان هست چند سال پیش سر کاریکاتور معروف مانا نیستانی عزیزان آذری چه کردند؟ یادتان هست به خاطر یک نمنه چه اتفاقاتی افتاد؟
چند روز پیش کیهان علنا و رسما زبان و لهجه آذری میرحسین موسوی را مسخره اما ظاهرا در تبریز آب از آب تکان نخورده! به نظرتان نباید شک کرد؟ بیخیال! اصلا ما رو سننه!

اصولا چون مي خواستم در مورد نظراتي كه خودم مي نويسم تنها به قاضي نروم و با مباحثه با يك نظر مخالف مطلب خود را هم چكش كاري كنم به قصد شروع مناظره‌اي مجازي، نظري داده و بگويم:

فرق اصلي اين دو جريان اين است كه كاريكاتور مورد نظر زبان تركي را مسخره كرده بود و كيهان شخص مير حسين را. ميرحسين مثلا اگر گيلك بود مطمئنا كيهان مطلب را با لهجه گيلكي مي نوشت. كسي كه بايد شك كند تركها هستند نه آنهايي كه در سال هشتاد و پنج سكوت كردند!

و پاسخ آمد كه:

آقاي آيدين بر فرض حرف شما هم درست. ميرحسين مسخره شده! ميرحسين به چه دليل مسخره شده؟ به جز به خاطر داشتن لهجه؟ آيا غير از اين است كه كيهان لهجه ميرحسين رو مسخره و نقطه منفي فرض كرده؟
ما هم نگفتيم بريزن تو خيابون. چون با حركت اون سال هم از اصل مخالف بودم و هستم و خواهم بود. منتهي شما ميگي اعتراضات مدني شده. ببينم تو استاديومتون چي ميگيد. البته اگر استاديوم از نظر شما مظهر اعتراض مدني باشه. اون زمان معتقد بودم اون حركت يك حركت حساب شده بود حالا برايش دلايل محكم تري پيدا كردم.

و دوباره توضيح دادم كه:

خیر! در آن مطلب به خاطر کارهای سیاسی اش مسخره شده و ضمن آن هم خواسته اند با ادا در آوردن مزه هم بریزند که خیلی هم نوشتار مزخرفی از آب در آمده. ضمنا منظورت را از دلایل محکمتر ملتفت نشدم. تعریف شما را از کارهای مدنی داشته باشیم هم بد نیست! چطور می شود شما با به خیابان ریختن اخضریون در سال 88 هیچ مشکلی نداری، ولی آمدن ترکها در سال 85 به خیابان را محکوم می دانی آنهم از اصل!؟

و جواب زير را گرفتم كه بخشهايي از آن تاييد همان سخن ابتدايي من بود كه كاريكاتور مورد نظر زبان تركي را مسخره كرده بود و كيهان شخص سياسي مورد نظر را! ولي بخشهايي نيز تهمت ظالم به مظلوم است. مثل آن خطاكارهاي فوتبالي كه  مدام خطا و تحريك مي كنند و بالاخره بازيكني كه رويش خطا مي شود طرف را يك هل كوچولويي مي دهد، بازيكن خطاركار جهت فريب دادن داور خودش را روي زمين مي اندازد:

ببين منظور من رو نگرفتي. به خيابان آمدن طبق اصل 27 قانون اساسي هيچ ايرادي ندارد. ايراد كتاب سوزي ترك هاست! ايراد آتش زدن بانكي است كه نامش پارسيان بود... نگو خشونت شد كه فيلم كتاب سوزي رو همه ديدند... بگذريم! منظور من اين است كه كيهان و كيهاني ها لهجه و زبان را امري مسخره و نقطه منفي در يك شخص مي دونند بنابراين اين رو مضحكه مي كنند. فرض كنيد موسوي مثلا چشمش چپ بود يا مثلا يك پايش لنگ مي زد بعد كيهان در نوشته اش به اصطلاح طنزي مي نوشت كه در آن چشم چپ او يا پاي لنگش به سخره گرفته مي شد.
شما هم بهتره با گفتن اخضريون ديگران را مسخره نكني. حداقل از همان آقاي اعلمي ياد بگيريد اگر مخالف بود سكوت كرد. حداقل طعنه نزنيد. به اندازه كافي از آنان زخم خورده ايم.

و البته پاسخ نهايي‌ام چنين بود:

من هم در كامنت اول همين را گفتم كه "ميرحسين مثلا اگر گيلك بود مطمئنا كيهان مطلب را با لهجه گيلكي مي نوشت."

چون چنين تفكري در جامعه وجود دارد كه "لهجه داشتن" قابل دست انداختن است. درست مثل شما كه آن را با لنگيدن مقايسه مي كنيد! در حالي كه طرف هنر هم كرده و با اينكه زبان مادريش يك زبان ديگر است، به طور اجباري و ضمن محروميت از تحصيل زبان مادري خود يك زبان را صحبت مي كند و طبيعي است لهجه داشته باشد! البته نقيصه اصلي و تاسف برانگيز همين است يك آدم فرهيخته كه هشت سال هم نخست وزير مملكت بود و قرار بود رئيس جمهور مملكت هم بشود، سواد خواندن و نوشتن به زبان مادري خود را ندارد و چند دقيقه سخنراني تركي اش در تبريز و زنجان را كه ديديم ، جملاتش ساختار فارسي داشت تا تركي! و از سوي ديگر نحوه حرف زدنش به زبان رسمي هم مورد تمسخر واقع مي شود.

و بعد شما فرهنگ يك ملت را آتش بزنيد و موقعي كه يك فيلم جعلي كتابسوزي هم منتشر مي شود فرياد وا مصيبتا سر دهيد! چنين كاري حتي در صورت انجام محكوم است، ولي آنچه محكوم است سوزاندن كتابهاي تركي در آذر 1325 و تعطيلي آموزش زبان مادري تركها و اجراي سيستميك نابودي و استحاله ادبيات و فرهنگ تركي است كه بيش از هشتاد سال است اجرا مي شود.

قابل توجه سبزها: ایشی ایشه قاتمازلار

تركها يك ضرب المثل معروف دارند كه مي گويد: "ایشی ایشه قاتمازلار"!

یعنی جهت بهتر انجام دادن کارهای مختلف آن ها را از هم تفکیک کرده و با هم قاتی نمی‌کنند. و البته در دنیای واقع می‌توان دید که تک تک افراد جامعه آذربایجان که به صورت تاریخی دارای افکار و اندیشه‌های به شدت متکثری هستند، به دیدگاههای یکدیگر احترام قائلند، ولی آنجا که پای انسجام و همبستگی و به قول معروف "دایانیشما" و "کیملیک و وارلیق"(هویت و اعلام وجود) در میان است هیچ‌گاه و به هیچ قیمتی خط مشی مشترکی را که به طور بی‌نظیر و خودجوش انتخاب شده، زیر پای نمی‌گذارد.

مثالی می‌زنم:
قضایای سیاسی امسال را که مطلعید. خود من به کروبی رای دادم و بعدا تا حدی تبدیل شدم به یکی از همان سبزان معترض(البته بنابه تعبیر و دسته بندی آقای رسایی). ولی با حفظ همان موضع، وقتی که در میان خیل تماشاگران طرفدار تراکتور در بازیش با پیروزی و استقلال تهران بودم، هنگام خروج وقتی که یکی-دو نفر شعار یا حسین-میرحسین را سر دادند تا تراختورچی‌ها آن را تکرار کنند، یکی از صدها نفری بودم که همزمان فریاد کشیدیم "یاشاسین آذربایجان" تا جلوی بهر‌ه‌برداری و سوءاستفاده از حضور بی‌نظیر تراختورچی‌ها توسط جریانهای خاص، و نیز قابلیت پخش از رسانه‌های بیگانه مثل بی‌بی‌سی و وی‌اوای  را بگیرند.

و از سوی دیگر می‌توان شاهد بود در میان هواداران بی‌شمار از هر عقیده و مرامی وجود دارد. کافی است به عکسهای این متن نگاه بکنید.

برخی آنقدر مقید به انجام سر وقت فرایض دینی هستند که زمان برگزاری مسابقه یک زیرانداز قرمز روی زمین پهن کرده و روی آن نماز می‌خوانند. دیگری با آنکه صورت خود را قرمز کرده یک مچ بند سبز هم به دست خود بسته است و درست پشت سر او چند نفر هم دستشان را بوزقورد کرده. یکی از دوستانم به همراه فک و فامیل خود که می‌دانم اکثرا به محسن رضایی رای داده‌ بودند، هر وقت تراکتور به تهران می‌آید پای ثابت حضور در ورزشگاهها هستند. یکی از دوستان دوران همدانشگاهی هست که زمان انتخابات مدتی با او حرفمر شد، چون که طرفدار احمدی‌نژاد بود. و خیلی ها هم هستند که یا به خاطر رد صلاحیت شدن اعلمی و یا به دلایل دیگر رای نداده‌بودند. کلا خلاصه هر گونه آدمی درمیان این همه تماشاگر وجود دارد و هر کسی می‌داند هم به گونه‌ای می‌تواند وجود خود را نشان دهد ولی نمی‌تواند از کل جریان سوء‌استفاده کند. حال ممکن است رای دهندگان به شخص خاصی اکثریت قاطع را هم تشکیل دهند ولی، مطمئنا حاضر نیستند به خاطر یک شعار، عده‌ای آزرده شده و با تکدر خاطر استادیوم را ترک کنند. من که شخصا لذت می برم وقتی چنین چنین تکثری در میان ترکها می‌بینم، در حالی‌که باهم تشویق می‌کنند و میانشان اختلافی هم به وجود نمی‌آید.

به همین دلایل است که می گویم :" ایشی ایشه قاتمازلار"؛ آن هم وقتی که قرار است تراختور برای آذربایجانیها، همچون بارسا بوده، و فراتر از یک باشگاه ورزشی صرف عمل کند.

De Barça a Tiraxtur - Barsa dan Traxtura - از بارسا تا تراختور

یادم هست موقعی که صدا و سیمای مرکز اردبیل هنگام برگزاری بازیهای المپیک بارسلون برنامه‌ای پخش می‌کرد با عنوان از اردبیل تا بارسلون و با مجریگری آقای پیرایرانی، که مایه خنده‌ای شده بود برای ما بچه‌های مدرسه راهنمایی که "اده اردبیل! سن هارا بارسلون هارا؟! (هی اردبیل! تو کجا بارسلون کجا) ". این را داشته باشید.

سالها گذشت و رفتیم برای تحصیل دانشگاهی به اصفهان. روزهای پرشوری بود. همه چشمان ملت دوخته شد به سر و پای علی دایی و کریم باقری و خداداد عزیزی. شاهد بازی پلی آف میان ژاپن و ایران در سالن تلویزیون خوابگاه دانشجویی بودیم؛ علی دایی گل زیبایی زد ولی یکی دو موقعیت هم خراب کرد. آخر بازی که ایران نتوانست صعود کند و همه ناراحت و مطمئن بودند که ایران جلوی استرالیا هیچ نتیجه‌ای نخواهد گرفت و در این میان یکی از دانشجویان در حالی که به تلویزیون بیست و یک اینچ مشت می‌کوبید خطاب به دایی می گفت آخه ترک ... تو که بلد نیستی گل بزنی کی تو را به تیم ملی راه داده؟ و ما هم هاج و واج نگاه می‌کردیم و البته یکی از همزبانانم نزدیک بود با او درگیر شود. و بعد از یکی دو هفته، در بازی استرالیا دایی با پاسی استثنایی باعث راهیابی ایران به جام جهانی فرانسه شد و همان دانشجویی که گفتم این بار به ترکی می‌گفت "یاشاسین دایی! عجب پاسی داد و ... ". آن سالها شهرداری و تراکتور در لیگ دسته اول حضور داشتند. روزی هم یادم هست که استقلال رفته بود تبریز و با شهرداری مسابقه داشت و تلویزیون هم پخش زنده می‌کرد. وقتی سکوها را نشان می‌داد یکی از میان جمعیت داد زد ببینید چه ... تو ... یه! من ناراحت شدم و از سالن تلویزیون آمدم بیرون. از آن به بعد حتی موقع امتحانات سخت دانشگاه موقعی که تیمهای تبریزی برای مسابقه با سپاهان و ذوب آهن می آمدند اصفهان هفت-هشت نفری از ترکها جمع شده و می رفتیم به ورزشگاه بیست و دو بهمن و یا تختی تا در مقابل هزاران هوادار اصفهانی مثلا ما هم تراکتور و یا شهرداری را تشویق کنیم! الحق و الانصاف اصفهانی اهانتی نمی کردند ولی سال 78 یا 79 که مربی تراکتور فیروز کریمی بود، موفق شد در اصفهان تیم سپاهان را ببرد. پس از پایان بازی یکی از بازیکنان تراکتور که با خوشحال وصف ناپذیر داشت با موبایل به ترکی خبر پیروزیشان را می‌داد یکی از طرفداران تیم میزبان داد زد مگه ...ها هم موبایل دارند؟...

و خلاصه، حتی موقع خوشحالی هم، بعضی از هموطنان حالمان را با این کارهای سخیف می‌گرفتند که البته ما هم تحملمان بیشتر می شد و مصمم‌تر می‌شدیم که تیم سرزمین مادریمان را بیشتر و بیشتر تشویق کنیم. و البته گویا چنین روندی در کنار کارهای فرهنگی دانشجویان در همه جای مملکت بطور پیوسته در حال افزایش بوده است تا اینکه یکی از آن دو تیم به لیگ پایین‌تر سقوط کرد و تراکتور هم در آستانه حذف بود، ولی گویا حتما باید فوتبال به عنوان یک فاکتور مهم در جنبش فرهنگی – هویتی ترکهای ایران نقش ایفا می‌کرد و خیلی‌‌ها در جام جهانی کره-ژاپن که ایران در آن حضور نداشت، ترکیه شگفتی‌ساز را تشویق می‌کردند که این موجب نگاه عجیب غیر ترکها به ترکها بود! متأسفانه آنها به جای تشویق تیم کشور همسایه به تشویق سنگال، و کره می پرداختند، حالا بگوییم برزیل به کنار که محبوبیت جهانی‌اش منحصر بفرد است. البته پس از مدی تراکتور جان دوباره‌ای گرفت و این بی‌دلیل نبود. گویا تبریزی‌ها که هر حضورشان در عرصه‌های فرهنگی-اجتماعی با اما و اگر روبرو می شد به خصوص پس از حوادث خرداد 85، ‌با تشویقهایشان مصمم بودند که به زور چرخهای تراختور آن را به حرکت درآورند. و هر بار در آستانه ورود به لیگ برتر اتفاق عجیب و غریبی می‌افتاد تا تراکتور به لیگ برتر نیاید. ولی تراکتور می‌خواست ثابت کند که صعودش دیر و زود دارد ولی سوخت و سوز ندارد. بالاخره به لیگ برتر صعود کرد و با رکورد شکنی‌های پیاپی در جذب خیل تماشاگران چه در تبریز و چه در تهران می‌خواست اثبات کند که می‌خواهد "بارسا"ی "کاتالونـ"ـهای ایران باشد. هر چند نسبت جمعیت چهار میلیونی کاتالونها در اسپانیا متناظر نیست با نسبت جمعیتی بسیار بیشتر ترکها در ایران، و از سویی دیگر زبانشان خیلی هم متفاوت با اسپانیولی نیست، ولی از جهات بسیاری کارهای تراختورچی شبیه کارهای بارسایی هاست. و آن مقید بودن به رفتار مسالمت آمیز و بدون خشونت است که با رها کردن کبوتر صلح بر آن تأکید می‌کنند و حتی چند قدم پیشروتر هم هستند که مثال بارز آن تشویق تیم خودی حتی در هنگام باخت و یا عدم نتیجه گرفتن است و شعار "بیش از یک باشگاه" کاتالانها آن را متمایز از دیگر تیمها کرده، برای تراکتور برازنده تر هم‌ می‌نماید که آنها هم بیش از آنچه دنبال گرفتن نتیجه به هرقیمتی باشند بیشتر به دنبال استفاده از فوتبال به عنوان یک نماد هویتی-فرهنگی هستند.

با گشتی در اینترنت می‌توان دید تیم اف سی بارسلونا که یکی از قطبهای اصلی فوتبال اسپانیا و حتی اروپا است، دلیل وجودیش همین مسأله هویت و حمایت بی‌دریغ کاتالانهاست:

استادیوم نیوکمپ سمبل هویت کاتالان

هنگامی که در اسپانیا دیکتاتوری حاکم شد، در کاتالونیا ، هیجانات پروکاتالانی(تعصب کاتالانی) و ضد فرانکویی در طرفداری از اف سی بارسلونا بیشتر و بیشتر شد. در سپتامبر 1957، باشگاه ورزشگاه نیوکمپ (کمپ نیو) به معنی زمین جدید را گشود که به سرعت خود را به عنوان کانون مرکزی تجمع جامعه محلی مطرح کرد.
در حالی که اسپانیایی کاتالانی تنها زبان رسمی شناخته شده در زمان حکمرانی ژنرال فرانکو بود، زمان جمع شدن در نیو کمپ از معدود محلهایی بود که می‌شد کاتالانی صحبت کرد.
از موقع تولد باشگاه، اف سی بارسلونا یک سمبل برای هویت کاتالانی بود، و از اینرو شعارشان "بیشتر از یک باشگاه" ('Mes que un club) بود.

[BBC]

فراتر از یک باشگاه

به تاریخ 29 نوامبر 1899 جان گامپر باشگاه فوتبال بارسلونا را تأسیس کرد. گامپر رنگ آبی و قرمز ارغوانی را به عنوان رنگهای تیم برگزید. و اسطوره بارسلونا ظهور کرد و آنجا جایی بود که ستارگانی همچون کابولا، سوارز، کرایف، مارادونا و رونالدینهو و بسیاری دیگر به عضویت درآمدندو در قرن بیستم، "بارسا"( Barça) سمبل بارسلونا بود که نشانگر هویت کاتالانی به عنوان یک ملت بود. و به همین خاطر است که گفته می‌شود بارسا فراتر از یک باشگاه است.

[barcelona-football-tickets.com]

کمک متقابل به هویت کاتالانی

اف سی بارسلونا یکی از بزرگترین باشگاه‌های فوتبال جهان است آنها در لیگ مشهور اسپانیا(لا لیگا) بازی می‌کنند. بدون شک می توانیم بگوییم که اف سی بارسلونا بزرگترین باشگاه فوتبال در اسپانیا است. اف سی بارسلونا هنوز هم پرچم هویت کاتالانی است، که بواسطه تبدیل شدن به بزرگترین باشگاه فوتبال در منطقه به ادامه حیات آن یاری می‌رساند.

[barcelonaworlds.blogspot.com]

هماورد اصلی مادرید

دربی‌های فراوانی در سرتاسر جهان برگزار می‌شود. اما نگریستن به رقابت میان رئال مادرید و بارسلونا همچون مسابقات میان سلتیک و رنجرز، لیورپول و اورتون، و یا رقابت آرسنال با تیمهای لندنی ، اشتباه محض است؛ چنانکه در شعار بارسلونا هم ذکر شده، آن فراتر از یک باشگاه است!
هر وقت رئالی‌ها به نیوکمپ(Nou Camp زمین ما، به کاتالانی[گویا بی‌بی‌سی اشتباه ترجمه کرده]) قدم می‌گذارند، نه فقط با یک تیم فوتبال، بلکه با کل ملت کاتالان روبرو می‌شوند. در شبهای بازی آنها در میان هیاهوهای ناهنجار و روشنایی‌هایی خیره‌کننده و تکان خوردن دهها‌هزار پرچم بارسلونا و کاتالونیا در دستان نود و پنج هزار بارسایی دست و پای خود را گم می‌کنند و البته که هیاهوی فقط 3000 رئالی در این میان غرق می‌شود.
خارج از نیوکمپ هم چهار میلیون کاتالان دیگر بر صفحه‌های تلویزیونی در بارها، رستورانها و خانه‌ها نظاره‌گر ماجرای داخل ورزشگاه هستند و البته پرچمها و بنرها را به در و دیوار زده و یا از بالکونها آویزان کرده‌اند .

[barcelona.com]

پایان

البته پراکندگی ترکها در ایران قابل قیاس نیست با تمرکزی که کاتالانها در اسپانیا دارند، و از طرف دیگر بسیار بیشتر هم بوده و در کمتر شهری غریبه به نظر می‌رسند و این به دلیل عجین بودن و تنیدگی ترکها در اقوام دیگر ایرانی است. می خواهم در پایان این را اضافه کنم اگر بارسایی‌ها بخواهند بدانند آیا باشگاه دیگری هم می‌تواند ادعا کند فراتر از یک باشگاه است باید فیلم بازیهای تراکتور را در تبریز و تهران ببینند تا بدانند که تیم دیگری در یک قاره دیگر بسیار فراتر از یک باشگاه است. بنابراین باید در بارسلونا یک برنامه مستند تلویزیونی پخش کنند با عنوان "از بارسلونا تا تبریز یا به زبان کاتالانی: de Barcelona a Tabriz و یا de Barça a Tiraxtur"، البته از الان تأکید کنم زیاد به کیفیت و حرفه‌ای گری نباید دقت کنند، بلکه موضوعشان شعار "فراتر از یک باشگاه صرف بودن" باشد تا شرمنده نشویم!

خبر فوری

در حالی که این مطالب را می‌نویسم خبر تساوی یک - یک تراختور با فولاد اهواز می‌رسد. خارج از خانه نتیجه بدی نگرفته‌اند و سریال تساویهای تراکتور ادامه دارد.  به امید راهیابی تراختور به جام آسیایی.


مطلب مرتبط قبلي: از صندلی دانشگاه تا سکوی ورزشگاه مطالبات یکی است