ائله بئله‌سينه

بو ساغ-سول دانيشمالارينا اصلا ايستميرم داوام وئرم، آنجاق قاباقجا يازديغيم سؤزلرده ايشاره ائتديگيم آداملار مني بو ايکي دنه شئيين يادينا سالدي:

1 - آتا بابالاريميزين بعضي سؤزلرينده آدام قالير. سانکي اونلار گله جک ده کي اولايلاردان دا خبرلري واريميش. سؤزلري نين بيريسي `کور توتدوغون بوراخماز` دير! بئيينلريني بو ايسم‌لر ايله ايشسيز ائدن آداملار دا ائله‌بيل کور کيمي توتدوقلاريني بوراخان دئييللر. بئيين ده گرک بير آز ايشله‌يه و هرنه‌يين بوشلوقلار لا دولولوقلارين بيرليکده گؤره. اولماز کي هر نه کسينليکله پيس يوخسا ياخشي اولا.

2- `او اولماسين بو اولسون` فيلمي نين هر ثانيه سينده بير دونيا سؤز واردير. بيري مشدي عيبادين آينا قارشيسيندا دوروب اؤزونو به‌يه‌نمکدير. قوجا کيشي آينا قاباغيندا اؤزونو بو سؤزله آلدادير:

من کي ماشاللا جاوان کيمي‌يه‌م، ديشلريم يئرينده جابجا، توکلريم قاپ قارا شئوه کيمي و ... من بيلميرم خالق مني نه‌ييمي به‌يه‌نمير، حتما گؤزلري مني گؤتورمور!! 

البتته يوز رحمت مشدي عيبادا کي سؤزونون سونوندا دئيير تکجه بير آز قوجايام، يولداشلار اؤز دوشونجه لري‌نين نين قوجاليغي و ايشه گلمزليگي نين ثوبوتا يئتيشمه‌ييني هله ده اينانماميشلار!

Ele belesine

Bu sağ-sol danışmalarına əslən istəmirəm davam verəm, ancaq qabaqca yazdığım sözlərdə işarə etdiyim adamlar məni bu iki dənə şeyin yadına saldı:

1 - Ata babalarımızın bəzi sözlərində adam qalır. Sankı onlar gələcək də ki olaylardan da xəbərləri varımış. Sözlərinin birisi `Kor tutduğun buraxmaz` dır! Beyinlərini bu ismlər ilə işsiz edən adamlar da eləbil kor kimi tutduqlarını buraxan dəyillər. Beyin də gərək bir az işləyə və hərnəyin boşluqlar la Doluluqların birlikdə görə. Olmaz ki hər nə kəsinliklə pis yoxsa yaxşı ola.

2- `O olmasın bu olsun` filminin hər saniyəsində bir dünya söz vardır. Biri məşdi İbadın ayna qarşısında durub özünü bəyənməkdir. Qoca kişi ayna qabağında özünü bu sözlə aldadır: Mən ki maşalla cavan kimiyəm, dişlərim yerində cabəca, Tüklərim qap qara şevə kimi və ... mən bilmirəm xalq mənim nəyimi bəyənmir, hətmən gözləri məni götümür!! Əlbəttə yüz rəhmət Məşdi İbada ki sözünün sonunda deyir təkcə bir az qocayam, Yoldaşlar uz düşüncələrinin qocalığı və iş gəlməzliyinin subuta yetişməyini hələ də inanmamışlar!

مخمل توكلولر

ائشيتديك مانا نيستاني‌يا قورخمازليق اؤدولو وئريبلر! واللاه مانا نيستاني‌ايله نه او زامان ايشيميز وار ايدي و نه بو زامان. من‌جه دؤرد ايل بوندان قاباق دا ياز سونونون گرگينلي دورموندا ايسه تبريز ده كوچه‌لر ده دولانسايدي هئچ كيمسه اونونلا ايشي اولمازدي. اونون چكديگي كارتون، تكجه اود آلتينداكي كؤزلري بير داها آليشديردي. هامي بو گئرچه‌يي بيلير و مينلر دؤنه دئييليب و دئمه‌گي لازيم دئييل.

آنجاق اونو او زامان توتدولار باسديلار دوستاغا. آزاد اولاندان سونرا دوردو قاچدي دونيانين او باشينا. فيكر ائليرم ايندي كانادا دا. حالبوكي كانادا دا كي توركلر بيزلردن ده ايتي ديلر، اونا بيري‌سي دئمير كؤپيوغلو او نه ايدي چكميشدين؟ البته توركلر قرار اولسايدي هر هوره‌نه بير باشماق تايي تونازلايالار گرك هميشه آياق يالين يئريه‌لر!! بو بوندان.

دئديك كي قورخماز مانا، بيري اونا بير سؤز دئمه‌دن، قورخمازلي‌غي‌ني ثبوت ائتمك ايچين دوردو گئتدي(يوخسا قاچدي) ديش اؤلكه‌لره. البته بو قورخمارليغي هئچ كيمسه آنلامادي. و بير باشقا لاپ قورخماز كارتونيست وار ايدي مانا دان نئچه ايل اؤنجه قورخمازليغي‌ني گؤسته‌ريب و قاچميشدي ديش كانادايا. آدي دا نيك ‌آهنگ كوثر(سؤوسه‌ر دئسه‌ك داها يارارلي دير) ايدي. البته سؤوسه‌رين‌ده قورخمازليغيني هئچ كيم باشا دوشمه‌ميشدي. فيكر ائليرم بو سؤوسه‌ر عوقده‌لي اولموشدو؛ اؤزو اؤزونه كي قورخمازليق اؤدولو وئره‌بيلمزدي! دئدي قورخمازليق اؤدولونو وئرك يازيق و اويونجاق كارتون چه‌كه‌ن مانا يا! بئله‌ليك ايله هم اؤزومون ده قورخمازليغيمي گؤسته‌ره‌رم، و هم‌ده توركلرين بير داها كئفين پوزارام!

باشقا بير سؤز ده دئييم. بونلارين بير ايشي آدامي به‌تر يانديرير! گؤرورسن دوروب گئديبلر يابانجي اؤلكه‌لره، يابانجي‌لارين كؤگله‌سينده و يابانجيلار ميكروفونو ايله، ايران دا ياشايان خاريجه اؤلكه گؤرمه‌ميش كيمليك‌چي توركلره بؤلوجو و يابانجي عاميلي دئييب، اونلارين ايهانته قارشي قالخيشلاريني قوندارما شكيل‌ده گؤسته‌ريرلر. بيري‌سي ائله بو مانا يا اؤدول وئرمك اولايي. دئييبلر كي او زامان توركلر ايسته‌ييرديلر بو قورخماز كارتونيستي اؤلدوره‌لر. هه‌له‌ ماحال فرض ايله دئيه‌ك ايسته‌ييرديلر اؤلدوره‌لر. بو قورخمازليغين نه‌ده‌ني نه‌ ايميش؟ بير بؤيوك خالقين ديلي‌ني اله سالماق؟ ايرقچي‌ليق؟ شوونيسم؟

دوغرودان كي اوز دئييل، قزوين دابان‌داشي‌سي‌دير. منجه بونلارا يامان دئمه‌يين عئبي يوخ. البته من گينه‌ده "مانا"يا يامان دئميرم، آنجاق اونا اؤدول وئرمك آراجي‌ليق ائدن سؤسه‌ره بونو دئيه‌بيله‌رم. او يابانجيلار كؤلگه‌سينده دورومو ائله دورولوب كي، توكو قودوخ كيمي مخمل چالير! ايسته‌ييرديم بونو آز-دئييم بيلاغينا گؤنده‌رم آنجاق دئديم بو قورخمازليق اؤدولونو وئرن سؤوسه‌ره ائله بوردا ياپيشديراق.

سوباي‌لار ، ائولي‌لر

داش‌قاپي سوباي‌ليق-ائولي‌ليق، بو توپلومسال بؤيوك سورون‌دان سؤز آپاريب! اورا دا بير يوروم قويدم، آنجاق دئديم اؤز بيلاغيم دا ايسه يازيم! البته اؤنجه بوتون سوبايلار لا ائولي‌لر مني اؤز بؤيوكلوكلري ايله باغيشلايارلار.

بير آتالار سؤزو كي يوخ، سوباي‌لار سؤزو، واردير بو قونو دا:

سوباي سولطان كيمي ياشايار، ايت كيمي اؤلر؛
آنجاق ائولي‌ ايت كيمي ياشايار، سولطان كيمي اؤلر!!

سيزجه بئله دئييل مي؟! من كي اؤزوم ايندي سولطان كيمي ياشاييرام. اؤرنك ايچين گئجه ساعات ايكي‌يه دك اوتوروب جام جهاني‌يه باخيرام. ايگيرمي اوتوز دنه چاي ايچيرم. البته پاپروز چكميرم! جام جهاني‌يه باخا-باخا اينتئرنت‌*ده ايسه فيرلانيرام. البته گئج يوخودان دوروب،ايشه ده گئج يئتيشيرم و ايش باشيندا هامي سولطانا يوخ، سانكي نالبنده باخيرلار و ... خولاصه سوبايليق احوالاتيندا كئفا باخيرام؛  آنجاق اؤز آراميزدا قالسين گله‌جك‌دن به‌تر قوروخورام!


*- منجه بيلاق يازانلارين يوزده سـكـسني سوباي‌ديرلار. البته گرك بو عئلمي شكيل‌ده آراشديريلسين! بئله نظرلر ده وئرمك اولار:
- يئني دؤنم‌ده آيريلماقلارين يوزده نئچه‌سي بيلاق يازماق‌دان قايناقلانير.
- ائوله‌نه‌ندن سونرا بيلاقلار يوزده‌ نئچه‌سي باغلانير.
- آيريلماق‌دان سونرا باغلانميش بيلاقلارين كــيركــيره‌لري بير داها گئدير يوخاري و نئچه دنه يئني بيلاق آچيلير.
- ائولنمك‌دن نئچه آي، يوخسا نئچه ايل سونرا، باغلانميش بيلاقلار بير داها ايشه باشلاييرلار.
- و ...

قانماز نما

اين ضرب المثلهايي كه از تبريزي ها شنيده ام، بي نظير و جالبند و همواره به خاطر مي مانند؛ پنج سال قبل، زمان خدمت سربازي در بندرعباس يكي از رفقاي تبريزي اين جمله را در مورد يكي به كار برد، كه الان هم باعث خنده ام مي شود:
«فيلاني دئيير: نئجه سن قانمايام، قالاسان يانا يانا؟!»(يعني فلاني ميگه: چطوري خودم را بزنم به نفهمي تا واقعا بسوزي؟!).

اين اوصافي كه نويسنده وبلاگ 'خارج از مكان'(در مطلب نقشه گربه اي شكل) در مورد يك آدم استثنايي ساكن تبريز آورده، مرا به ياد همان خاطره مي اندازد و به اين نكته پي مي برم كه تبريزي ها به علت مواجهه با چنين افراد محير العقولي است، كه چنين متلكهايي را ابداع مي كنند! مخصوصا وقتي مطابق با شواهد و قرائن مي بينند، طرف واقعا هم آدم كم عقلي نيست و مثلا زماني مهندسي عمران دانشگاه تبريز را مي خوانده! ولي، خوب، اين آقاي باهوش وقتي خود را مي زند به نفهمي تا بقيه را عصبي كند، تبريزي ها كه دست روي دست نمي گذارند و بايد متلكي سنگين بپرانند!

و واقعا اگر كسي بيايد و پس از مطالعات چندين ساله تاريخ مشروطه و معاصر آذربايجان، به اين نتيجه برسد كه پيشه وري تجزيه طلب نبوده، در حاليكه دانشجويان هويت طلب آذربايجاني با انتشار مجلات و برپايي شب شعر و جشنواره فرهنگي – دانشجويي جدايي طلب هستند و در روز روشن بيايد با رسانه اي كه طرح خاورميانه بزرگ آمريكا را تبليغ مي كند، مصاحبه كند و از طريق آنها از دولت جمهوري اسلامي بخواهد كه چنان دانشجويان به زعم خود بالقوه تجزيه طلب را به شدت سركوب كند، مصداق بالفعل همان متلك تبريزي هاست!

ي. س(يازاندان سونرا):

دست نويسنده وبلاگ ارمغان درد نكند كه اداي صحيح ضرب المثل را گفت و من هم اصلاح كردم. ضمنا مثل اينكه اين ضرب المثل به جز تبريز در مناطق ديگر آذربايجان، و البته ولايت خودم خلخال و كيوي، هم مصطلح است و من احتمالا، چون امثال اشخاص مورد بحث را كم ديده ام، با ضرب المثل فوق هم، ديرتر آشنا شده ام!