Showing posts with label Religion(inanc). Show all posts
Showing posts with label Religion(inanc). Show all posts

Wednesday, January 19, 2011

دين‌دن اوستون


گله‌جك‌ده يئددي ميلياردين فارسجا اؤيرنمك اؤن گؤروسو ائله‌ده پيس دئييلدي! بيزيمده آللاهيميزدان دير يابانجي - مابانجي گؤرنده اينقيلش هوججه‌له‌مه‌ييب، و تكجه بير آز زور ووروب فارسجا دانيشاق و موتمددين بيلينه‌ك. البته ايسته‌ييرديم جومهور باشقانا دئيه‌م اولورسا ايراندا كي ايگيرمي اوتوز ميليون توركون آناديلي‌نين اؤيره‌تيمي حاق‌دا ايسه بير چاره قيلسينلار؛ آما گؤزوم ساتاشدي ايسفنديارين بو سؤزونه:
"تشيع بدهكار فردوسي‌است." (شيعه‌ليك فئردوسي‌يه بورجلودور! اوخويون نعوذ بالله فيردوسي‌ اهلي‌ بئيتين بوينونا مينت قويوبدور)!!؟؟؟

زامان بئله‌ دئيشيليب، باشينا بوينوزلو بؤرك قويموش بنده‌ده، تانريسينا پئيسر توتور.
بوگونلر، ايرقچيليق نوختاسي‌ني قيريب چاپديرير.

Monday, December 27, 2010

اوستو اؤرتولو آناديليميز

بير آي اولار اوتاي‌دا باش اورتو و حيجابا گؤره اولان اعتراض‌لار قونوسوندا ايران يايينلاريندا خبرلر گؤسته‌ريلير و يازيلير. اوردا تپكي گؤسته‌رنلرين ايسته‌يي اوخوللار و بيلي‌يوردلاردا باش اورتونون ياساقلانماسي‌ني قالديرماق‌دير. من بيلميرم اورادا بو قونو دا تپكي ائدنلرين سايي‌سي يوزده نئچه اولابيلر؛ آنجاق بو آيدين‌دير هر كيمسه حاقلي‌دير نئجه ايسته‌يير گئيينسين. حاقلي اولماق‌دا آز يوخسا چوخ اولماغا باغلي‌دئييل. آزربايجان حوكومتي اؤز خالقي‌نين ايستكلرينه باش اه‌يمه‌لي‌دير.
آما ايران‌ ايچينده مئديالارين ده‌يقه باشي بو قونويا توخونماغي بير آز عجيب نظره گلير. اوتايداكيلار كي فارسجا بيلميرلر بو خبرلره قولاق آسالار! اولابيلر پاييزين سونوندا ايران آزربايجانلي‌لاري‌نين قولاغينا بير شئي‌لر‌ چاتديرماق‌دير! آما گونئي‌لي توركلره حيجاب نه قدر ده اؤنملي اولسادا، كيمليك قونوسودا اؤنملي‌دير. اونلار آرازين قوزئيينده كي ديلداشلاري‌نين كولتورل دورومونو ياخشي گؤرورلر و البته بو تايين اوخوللارينداكي دورومو دا گؤزدن قاچيرتماييرلار. اينسانين بئيني بئله گرچكلري موقايسه ائتمك ايچين‌ يارانميشدير! اونلار گؤرورلر بوتون قيز اوشاقلار و اؤيره‌نجيلر مدرسه‌لره اؤرتوك و حيجابلي گئديرلر. آنجاق بورادا تكجه ساچلار و بدن اؤرتولمور. بورادا آناديلي‌ده اوخوللاردا اؤرتولوب و ياساقلانير. بورادا آناياسا يا گؤره، آناديلين اوخونماسي مدرسه‌لرده  آزاد اولسا، هئچ مدرسه مودورو يا اؤيرتمه‌ني آزاد دئييل بير مدرسه‌ده توركجه درس‌ليكلر قورسون! بو ايشين هاراسي ايسلامي ايش‌دير؟
قوران‌دا دئمه‌ييب ديلينيزي‌ده گيزله‌تمه‌لي‌سيز! آما دئييب : "انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقیکم". كسينليكله ائللر آراسيندا كي تانيشمادا، آللاه يارادان "آناديلي"‌ني اوستو اؤرتولو ساخلاماق قورآنين قارشي‌سيندا دورماق‌دير.


Sunday, November 14, 2010

تيكينتي بيزدن، آد سيزدن

نئچه گون بوندان قاباق بيزيم كند وئرليشي باش وورموش‌دو ميانا-كويو-خالخال سينيري، مشگول دربندينه ياخين، قيزيل اوزن يانيندا يئرله‌شن بير كنده. او كندين آدي "كوبلان(Koblan)" دير. ائولري قايالارين اوستو و بؤيرونده تيكيليب و بير آز كندووانا اوخشارليغي واردير. يئرلي‌لري ده ياري-ياري شيعه سوننو دورلر و باريشلا بيرجه ياشاييرلار. او كندين آدي‌ني چوخدان ايدي ائشيتميشديم. كوبلان و اورانين ياخينليغيندا ‌صفي‌لي‌لر(صفوي‌لر) زاماني قيزيل اوزن و ايپك يولوندا تيكيلميش "په‌رده‌ليس" كؤروپوسونو ده گؤرمك ايسته‌رديم. آنجاق يازيقلار اولسون يولو يوخدو! صفي‌لي‌لر 500 ايل بوندان اؤنجه اورادا بؤيوك بير كؤرپو دوزه‌لده‌بيليبلر آنجاق  تئكنولوژي چاغيندا اورالاردا بير سد وورولماسايدي، تبريز كانالي‌نين كامئراچيلاري‌نين 4wd ماشيني اورا يا بير يول تاپماياجاقدي. يوللارين پيس دورومونو دئديم، احمدي‌نيژادين نئچه يئدديجه(هفته) بوندان قاباق ساوالان كاناليندا جانلي دانيشماغي ياديما دوشدو. خالخاللي‌لار زنگ ووروب دئميشديلر بيزيم بو اردبيل - زنگان يولو بس نه زامان قورتاراجاق؟ او دا بير شيني‌ييب دئدي: "خالخال‌دا چوخلو يولو وار، آنجاق يولو دا يوخ‌دور."! او يقين كي اؤزو اوستاندارليق ائدن يئرلرده سونا چاتماميش طرح‌لرده سوروملولوق سابيقه‌سي داها آرتيق دير. خالقين چتينليكلري بو يئرسيز ظرافات ائتمكلره چؤزولمه‌يه‌جك.

سؤز گئتدي چيخدي يوللارا، قاييداق "كوبلان" و "په‌رده‌ليس" آدينا. بيزيم كندين آپاريجي‌سي "كوبلانـ"ـي ديرناق آراسي دئييب و دئييردي بورانين رسمي آدي "كوه‌بنان" دير و "په‌رده‌ليس" كؤرپوسونه ده دئييردي پرديسان كؤرپوسو!! اونا كوبلاني اؤيره‌دن بيلميرم نه‌دن "په‌رده‌ليسين" دوغرو آديني دئمه‌ميشدي. يازيقلار اولسون اورالاردا چتينليك‌ ايله آتابابالاريميز قايالار اوستونده ائو تيكيب، قيزيل اوزن اوستونده كؤرپو تيكيرميشلر بيز اونلارين آدي‌ني ساخلايابيلميريك، و اوراني گؤرمه‌يه‌نلر بيز بيلمه‌دن اورايا اوزاق‌دان اؤز ديللرينه آد قويورلار. يول چه‌كه‌نده ايزلري يوخ، آنجاق آد قوياندا تاپيليرلار!

Saturday, November 6, 2010

ائوین آباد سلیم

خالقین بئله نوحه‌لره احتیاجی وار؛ نه قدر گؤز یاشی دا تؤکولسه آز دیر. هئچ آچیقلاما دا گرکلی دئییل. یاشاسین سلیم؛ ائوین‌ده آباد سلیم:

سلیمین آنادیلینه گؤره نوحه‌سی: چوخ سئویرم آنادیلیمده دانیشام

بورادان MP3 سی‌نی یئندیره‌بیلرسینیز.

Friday, November 5, 2010

گونون گؤروتلری: سجده ائدن ائرمنی

آدلیم ائرمنی اویونجو، آندرانیک تئیموریانین تیراختورا قوشولماغی چوخ اؤنملی و عجیب ایدی. تیراختور بئله باهالی اویونچونو نئجه آلابیلمه‌یی، و او تئهران - اصفهانین وارلی تیملریندن واز گئچیب، تیراختورون کیملیک‌چی(هر آد ایسته‌سینیز وئرین!) یانداشلاری‌نین قارشی‌سیندا اویناماغی فیکیرلری اؤزونه مشغول ائدیردی. بونو دا هامی‌میز بیلیریک کی تئهرانلی ائرمنی‌لر تبریز و آزربایجان‌دا کی توپلومسال اولایلاری هامی دان یاخشی دوشونه‌بیلرلر.

نئچه اویون ایدی کی آندرانیک تیراختور دا فیکس اوینامیشدی. غئیرت ایله یاخشی دا اوینامیشدی آنجاق بیر اویونچونون اصل دویغو و هه‌یه‌جانی قول ووراندان سونرا بیلینه‌ر. دونن‌ده تیراختور قزوینین پئیکان تیمی قارشی‌سیندا گؤزله‌نیلمز بیر قول یئیه‌ندن سونرا، چوخ تئزلیک‌ایله بیر قول ووروب سونوجو اوچ دقیقه‌نین ایچینده بیر-بیر ائله‌دی. قولو ووران‌دا آندارنیک ایدی. او قول ووراندان سونرا یانداشلارین گورولتولو آلقیشی قارشی‌سیندا دؤشونده بیر صلیب چکیب، و سونرا موسلمانلار کیمی سجده ائتدی. بو چوخ گؤزل بیر اولای ایدی. بو بونو گؤسته‌ریر کی حتی بیر ائرمنی‌ده آزربایجانلی یانداشلارین قاباغیندا افتخار ایله اویناییر. حالبوکی انگ یاپیشدیران(دامغا ووران) یایینلار چالیشیردیلار دئسینلر کی سهند ایستادیومونا گئدنلر ایرقچی‌دیلار.

بوندان قاباق کی اویونلارین بیریسینده ده تیراختورون باشقا تورک اولمایان اویونچولاری قول ووراندان سونرا آزربایجان رقصی ائتدیلر(باغلانتی). آندرانیک ده، اولابیلر تورکلره اؤز سایغی‌سی‌نی گؤسترمک ایچین اونلارین دینینده سجده ائدیبدیر. ائرمنی‌لرین رقصلری آزربایجان رقصینه اوخشاییر؛ ائله سجده ائتمه‌یی هر نه‌دن یاخشی ایدی!

آندارنیکین ایشیندن ایکی گؤروت:



ي.س:

بو يازي‌ني ياياندا بيليرديم بير سايي يولداشلار ياخشي قارشيلاماياجاقلار. دوز دور قيريدئر(Google Reader) ده كي يولداش سئويبلر، آنجاق آشاغي‌دا كي يورمو گؤره‌نده بيلديم اؤن‌گؤروم(پيش‌بينيم) ده دوز ايميش:
جیناب هئچ بیلیرسن نه یازیرسان؟ بو هارتان پارتان نه‌دیر بو پوست دا یازیبسان؟ الله بیزیم میلتیمیزده نه قدر ساده اینسان وار؟ ایستمه دیک بو سایغینی!
ياخشي اولدو بئله بير يوروم يازيلدي. چونكو من ده آرتيق آچيقلاما يازابيله‌رم. كسينليكله بئله بير يوروم چوخ آداملارين دوشونجه‌سي‌ اولابيلر. اونا بير قيسا يانيت‌دا "سن ده اؤز تحلیلی‌نی هارتان پارتانسیز یاز و بیزی ساده‌لیک‌دن چیخارت سایین یولداش" دئديم. منجه ساده‌ليك پيشمه‌ميش داورانماق‌دان ياخشي‌دير؛ آنجاق:


اويونچو سئچمه‌ك و تيمي اداره ائتمك گوجو و ايمكاني بيز يانداشلارا يوخدور! تورك كؤكنلي اولدوزلار دا بيزه يئتيشه‌نده پارلاماق يئرينه "قارا چولا(black hole)"يا چئويريرلر! تيراختوروچون اوينايان اويونچولاري دا هر كيمسه اولورلار اولسونلار، بوتون داورانيشلاري‌‌ني گؤز آلتينا آليب "تهديد" يئرينه اؤز خالقيميزا اله گلميش "فورصت" سايمالي‌ييق. تيراختورون كـيرمانلي هوجومچوسو، عليزاده‌ ايندي اولوب آزربايجان كولتورونو تبليغ ائدن بير آدام. عليزاده نئچه ايل ايدي باشقا تيملر ده ياخشي اوينايابيلميردي، آما تيراختور دا گينه ده اولوب بير پارلاق اولدوز. اونون سؤزونه گؤره بو تيراختور يانداشلارينين ائتكي‌سي دير. او دئيير "(توركلرين)عئيبي يوخ دئمه‌كلري بيزه روحيه وئرير (عليزاده: از «عيبي يوخ» روحيه مي‌گيريم!)". بيز اؤزوموز اؤزوموزو تبليغ ائتمك يئرينه گرك اؤزگه‌ني سايقي گؤسته‌رمه‌يه مجبور ائدك.  آندرانيكين قول‌دان سونراكي كيمي اؤزل ايشلر و شنليكلره گؤره، بيز ده اوچ ايش گؤرمه‌لي‌ييك:

1- مايماقليقلا سوساق، يوخسا بير آز آلقيشلاياق! بيزيم سوسماغيميز باعيث اولار اؤزگه‌نين الينه فورصت دوشسون. تئزليكله اؤز قازانمالارينا تعبير و تفسير ائديب، سونرا دئييلر توركلر تكجه گودورلر اؤز ديلداشلاري قول وورسون!

2- دوروب هويلاياق و يامان دئيه‌ك! بوندان منطيق‌سيز و آغيل‌سيز ايش اولابيلمه‌ز. اختيار اؤز اليميزده. سايغي ايسته‌مه‌يه‌ك. سايغي گؤي‌دن گه‌له‌ن اولسايدي چوخ‌دان گلميشدي!!

3- يوخاري‌دا يازديغيم كيمي، بو ايشي بير سايغي گؤسترمه‌ك بيليب و تشككوره لاييق بيله‌ك. هئچ كيمسه‌نين بئيني و اوره‌ييندن خبريميز يوخدور. آما اونون گرچك و گؤز قاباغيندا كي داورانيشي بلگه‌سل و موستند بيلمه‌لي‌ييك؛ دايي و باقيري‌نين ايشلري كيمي. اولابيلر دايي و باقيري تئهران‌دا توركلره اولونان ايهانتلردن اورك‌ده راحاتسيزيميشلار، آنجاق قورخودان سسلريني چيخارتماييبلار. اؤنملي ده ظاهير ده كي ايشلر دير. هر نه دورولاندا فايدا و قازانما دا چوخ اولار. دئديگيم كيمي سونرا كي آلقيشلاماقلاردا بوتون انگلر و يارامايان دامغالاري سيله‌بيلر.

Sunday, October 10, 2010

باهار-كوره‌نگ وكيلي توركجه دانيشيب! سسي‌ني چيخارتمايين

اولابيلر سيز ده ايراق(عراق) و افغانيستان مجليسلري و شورالاريندان گؤرونتو گؤروبسونوز. ايراغين نوواب(Novvab) مجليسي‌نين باشقانلاري اوتوران يئرين داليندا عربجه و كوردجه(بالاجا فونت‌‌دا اولور اولسون) و افغانيستان شورالاريندا پشتون، ده‌ري و حتي اؤزبك توركجه‌سينده يازيلار گؤرونور. بونلار بيزيم موسلمان قونشولاريميزديلار و چئشيدلي چتينليك‌لر و سورونلار ايچينده چاپالاسالار دا، اؤز ميليونلار وطنداشلارينين آناديللرينين رسمي اولاراق ايشه آپاريلماسي‌ني چؤزولموش دوروما گتيرميشلر. بو دا قالسين كي آناياسالاريني بو نئچه ايلين ايچينده يازميشلار.

ايندي گلين باش ووراق اؤز مجليسيميزه. ايران ايسلام جومهوروسو آناياساسي اساسينا قورلموش مجليسميزه. بيزيم آناياسانين اون بئشينجي اصلي تكجه فارس ديلي‌ني رسمي تانيييب و فارس اولمايانلار دا آزاد ديرلار اؤز آناديللرينده قونوشسونلار! آدلاريني چكديگيميز چتينليكلره ايليشميش قونشو اؤلكه‌لرين آناياساسي كيمي اصطلاحا غربي مودئللره تاي مترقي و گليشميش دئيييل، آنجا چوخلو شوكور يئري واردير كي وطنداشلار تورك اولسالار، و اتفاق‌دان ميللت وكيلي اولوب و حوكومتين مذهبي سياسيتلرينين آرخاسيندا دوروب بحرئين شيعه‌لريندن(قاراباغ دا يوخ ها!) معنوي ساوونماق وئرمك ايچي بير ايكي توركجه قوشما اوخويا:

بیز بنی‌فاطمه‌ییك، ظولمه‌ اه‌ییلمز باشیمیز
جانیمیزدان گئچريك، تا قالا سالیم دینیمیز

و بئله چاغلار دير كي بيلينير، بير سايي گئجه گوندوز ايسلام داشي‌ني دؤشلرينه وورماق ايچين ايسلامي شورا مجليسينين صندلي‌لرينه يئيه‌ اولان آداملار، مجليس ايچينده ايسلام و تشيع دغدغه‌لري يوخدور؛ حالبوكي بيز كيمي كيمليك‌چي‌ليك احوالات دا اولمايان تورك ديللي وكيلي اؤز دويغولاريني بحرئين شيعه‌لرينه سؤيله‌مك ايچين آناديليني ايشه آپاريب‌دير. آنجاق تئهران ناديران آدلي وكيللرينين بيري‌سي بير نادير اولاي‌دا دوروب اؤز اعتراضي‌ني بئله بيلديريب: "اون بئشينجي اصله گؤره بو ايكي وكيل گرك توركجه دانيشمايارديلار... باشقانلار هئياتي ديققت ائله‌مه‌لي‌دير فارسجادان سونرا باشقا ديله دانيشيلماسين و ان آزي بئله واختلاردا،  چئويري‌سي(ترجومه‌سي) مجليس راپورتلاريندا ثبت اولونماق ايچين وئرسين".

ايشيمزه باخ! تورك ديللي وكيللر گونده گئديب اون بئشينجي اصله گؤره دانيشمادان، بير فارس ديللي وكيل گليب ترسينه داورانيشلا بيزي بوشلو(بورجلو) دا چيخاردير! تورك ديللي وكيللرين آزربايجانليلارين ديل و كولتورل حاقلاريني اونودوب و بحرئين شيعه‌لري فيكرينده اولماق قونوسوندا دانيشماق يئرينه گؤرك تئهران نوماينده‌سي نه‌دن بئله قاباق‌دان گلميشليك ائديب. اولابيلر شئعري تريبون داليندا اوخويان وكيل، اردبيل، زنگان، تبريز و يا باشقا تورك ديل‌ده دانيشماغا تانينميش بؤلگه‌لردن اولسايدي مجليس‌ده اوتوران بوتون ايكي يوز وكيلين هاميسي احسنت احسنت دئييرديلر؛ آما وكيلين بؤلگه‌‌لرينين تورك  ديللي اولماغي گيزلي قالماغا چاليشمالاري اوزون سوره‌دير گؤروروك: همدان اوستاني‌نين قوزئي بؤلومونده يئرله‌شه‌ن باهار(بهار) و كوره‌نگ (كبوتر‌آهنگ) بؤلگه‌لري!

كسينليك ايله ناديران آدلي تئهران وكيلي بيلير كي، باهار و كوره‌ن وكيلي‌نين شئعرينده باشقا سؤزلر و اؤرنك ايچين حوكومتين ضررينه اولان آنلاملار اولسا، اوندان داها انقلابي و حوكومتچي تبريزلي، اورمولو و اردبيللي وكيللري مجليس‌ده دولودورلار و اوندان قاباق توركجه شئعري دئيه‌ن وكيلين ياخاسي‌ني ائله او آن توتارديلار. ناديرانين ايشينه تكجه بير نه‌دن بئيينلره يئتيشير و او دا بو دور كي او دا تورك ديلينه قارشي اولان شوونيستي دوشونجه‌لري ائتگي‌سي آلتيندا اولماق و اونونده سورونو تورك ديلي‌دير. او بير عمومي افكار دا تورك ديللي اولماغا تانينماميش بؤلگه‌ وكيلي‌نين رسمي بير تريبون داليندا توركجه دانيشماغي ايله اؤز كيمليك و ديلي‌ني تانيتديرماغي گؤره‌نده هوركور. او اساس‌دا رسمي تريبون داللاريندا توركجه دانيشماغي بير دب و عورف اولماق‌دان قورخور.

اويان بويان‌دا بو خبره سؤز قونوسو اولوب و تارتيشمالار اولور. بير سايي بيلمزليك و منطيق‌سيزليگه گؤره يوخ، بلكه  اصل‌ده تئهرانلي شوونيسم ائتگي‌سي آلتيندا توركلر و تورك ديلي‌ ايله سورونو اولان وكيل‌ كيمي ديرلر. بئله دئييرلر كي بو حوكومتين اؤز ايشلريندن دير! ايسته‌ييرلر ائتنيكلر آراسيندا اختلاف ياراديب و سونرا باريشديريب(!) و حوكومت ائتسين! آنجاق، جاواب‌دا اونلارا دئمك اولار كيمليك سورونو آزربايجانين قديمي نسيللري (شمسي قيرخينجي اون ايلليك و اوندان اؤنجه*) ايچين ايندي‌كي نسيللر كيمي دئييل و يئني بير قونو دور. چوخلو نه‌دنلره گؤره ماجال و فورصتلري اولماييب چاغداش نسيل كيمي ايران دا كي گئنيش آسيميلاسيونون عاقيبتلري و سونوجلارينا متوجه اولسونلار. و مجليس‌ده توركجه دانيشماغا قارشي دورماق كيمي اولايلار حتي حوكومتين يوخاري سطحلرينده ايسه باعيث اولور، اورادا كي تورك ديللي سورملولار باشلارينا گئچميش بؤركون بويو ايله تانيش اولسونلار. البته ويجدانلي اولسالار اعلمي كيمي حساس اولوب و قضيه‌نين دالينا دوشورلر، ويجدانلاري اولماسا و ميرحوسئين كيمي خيرتده‌يه كيمي آسيملاسيون و كيمليگي‌ني اونوتماق گؤلونده باتسالار اؤزلريني خاتمي كيمي جوك دئيه‌نلرين قارشي‌سيندا كارليغا وورارلار.  بئله بير دورومو ايدمان دا ايسه گؤرمك اولور؛ تبريز ده كريم باقيري و علي‌ دايي‌يه غئيرت‌سيز دئييله‌نده بيري‌سي باشيني ساليب آشاغي آغلايير و ان آزي سوسور و اولابيلر بير شئي‌لري دوشونور، آما باشقاسي اوزوسوسوزلوقلا اؤز خالقي‌نين قارشي‌سيندا دورماق ايسته‌يير آنجاق آياق آلتيندا قالير!

 ---
آچيقلاما:
يوخاري دا كي يازي "قرائت یک بیت شعر ترکی توسط عیسی جعفری نماینده بهار و کؤورنگ(کبودرآهنگ) در صحن مجلس و حواشی مربوطه!" يازي‌سي ايله ايلگي‌لي فئيس‌بوك دا فارسجا يازديغيم "توضیحی در مورد خواندن شعر ترکی نماینده بهار و کبوترآهنگ(كوره‌نگ) در مجلس و اعتراض شوونیستی یک نماینده" مقاله‌سي‌نين توركجه‌ چئويريلمه‌سي ايدي.


---
* - يئني نسيل اله‌شديرير

Wednesday, September 29, 2010

شيخ صفي‌نين تذكيـره توركجه ال‌يازماسي


اردبيللي شيخ صفي‌نين توركجه "تذكره" آدلي ال‌يازماسي‌ني، چاليشقان آراشديريجي سايين داوود بوهلولي تصحيح ائديب و كيتاب بازارينا گؤنده‌رميشدير. ‌داوود بوهلولي بوندان قاباق‌دا شيخ صفي‌‌دن باشقا بير اثر، ياني قارا مجموعهني تصحيح ائديب و هم‌ده فارسجايا چئويريب يايمشيدي. و تذكيره‌نين ياييلماسي دا اؤنملي بير كولتورل اولاي دير. بو كيتابين اصلي روسيه‌نين سن پيتئرز بورگ شهري‌نين "سالچيكوو شئچئردين" كيتاب ائوينده ساخلانيلير و ايندي‌يه‌ قه‌در گؤزلر و اللردن اوزاق ايميش. البته كئشگه بو كيتابين دا آدي‌ و يا باشليغي‌ني توركجه يازارديلار: "اردبيللي شيخ صفي‌نين تذكيـره‌سي"

كيتاب "تذكره شيخ صفي‌الدين اردبيلي" آدي ايله  783 صحيفه ده، و 13500 تومن ده‌يه‌رينده اديان يايين ائوي طرفيندن ياييلميش‌دير. كيتابي آلماق ايچين 2802613 (0251) و 09195197043 سايي‌لي تئلفونلار ايله دانيشابيلرسينيز.

اليمه يئتيشميش فارسجا ايمئيلي ده آشاغي‌دا قويورام:


نسخه خطی ترکی تذکره شیخ صفی‌الدین اردبیلی وارد بازار نشر شد

نسخه خطی ترکی تذکره شیخ صفی‌الدین اردبیلی از نوادگان امام موسی کاظم(ع) که توسط داود بهلولی تصحیح شده است، وارد بازار نشر شد. این اثر که متعلق به سده دهم هجری قمری است، حاوی کرامات، حکایات و آرا و اندیشه‌های شیخ‌ صفی‌الدین اردبیلی است که به زبان ترکی توسط محمد بن الحسین الکاتب معروف به نشاطی شیرازی و به دستور شاه طهماسب صفوی تصنیف شده است.

این اثر حاوی دوازده باب و 27 فصل است، نسخه‌های خطی تذکره در روسیه ایران و آمریکا نگه‌داری می شود و بسیاری از حکایات و روایات موجود در اثر از زبان شیخ صدرالدین فرزند شیخ صفی بیان می‌شود. تذکره شیخ صفی به عنوان یکی از ارکان تاریخ ادبیات زبان ترکی محسوب می‌شود اما متأسفانه توجه چندانی بدان نشده است.

شیخ صفی جد اعلای سلاطین صفوی و از نوادگان امام موسی کاظم(ع) است؛ وی از عارفانی است که در دوران حیات خود (قرن هشتم) دایره نفوذ خود را در منطقه‌ای وسیع از خاورمیانه بخصوص ایران، جمهوری آذربایجان و ترکیه گسترش داد و مریدان بی‌شماری در دارالارشاد اردبیل گرد وی جمع آمدند.

مصحح این اثر کوشیده است تا نثری ساده و روان و قابل مطالعه برای عموم مردم فراهم آورد؛ وی در مقدمه اثر به تفصیل درباره زندگی شیخ صفی، نسخه‌های خطی موجود از تذکره، سنت ترجمه در تاریخ زبان ترکی و وضعیت ادبی دوران نگارش اثر سخن گفته است. پیشتر ترجمه فارسی تذکره شیخ صفی‌الدین اردبیلی و قارامجموعه منسوب به شیخ صفی‌الدین اردبیلی نیز توسط همین مصحح ترجمه و از سوی انتشارات ادیان منتشر شده است. این اثر برای نخستین بار در نمایشگاه کتاب تبریز عرضه خواهد شد. این اثر در 783 صفحه و با قیمت 13500 تومان از سوی انتشارات ادیان وارد بازار نشر شده است.

برای اطلاعات بیشتر با شماره تلفنهای 0251-2802613 و یا 09195197043 تماس حاصل فرمایید.


Tuesday, September 7, 2010

رسمي و غاليب كولتور بيزيمكي ايميش

دوز دور قرار اولدو ساغ - سول دانيشيقلاردان واز گئچه‌م آنجاق آذربايجان و آذربايجانلي‌لارا گؤره بوراخيلميش يانليش باخيشلار و يازيلارا ائله‌شتيرمه‌يي باجاريغميز اولورسا، اوندان واز گئچمه‌مه‌لي‌ييك. اولابيلر بير يول‌دان گئچن بير بيلگي‌سيز آدام اورالاردان گئچسين، و اونون دوغرو اولدوغونو اينانسين.  بيز ده كي باديمجان شيتيلي دئييليك؛ گرك بيز ده ائله نظر لري خونثا و ائتگي‌سيز ائتمك يولوندا بير آدديم آتاق! بو دا قالسين كي دئييله‌جك ده‌وه گؤزو آلتيندا آتيلان شيللاغي دؤزه‌بيلمه‌دي ...

ايندي بو نئچه خطي اوخويون:
ايران ايسلام ريسبوبليكاسيندا رسمي ديل اگر فارس ديليديرسه، رسمي و غاليب كولتور آذربايجان كولتورودور(!). ايرانين تبليقات آپارديقي سياسي و رسمي داورانيشي ايرانين غربي ميللتلرينه و خوصوصي ايله آذربايجانا عاييددير. يعني بيز ايرانين شرق ميللتلرينه باخيريقسا اونلارين ديني و كولتور موناسيبتلريني طاليباني و بنيادگر گؤروروك، آنجاق ايرانين غربي ميللتلري يوموشاق بير ديني موناسيبتلرده ياشاييرلار. ايران چرچووه سينده آذربايجانليلاردان باشقا ميللتلرين ايچينده چيشيتلي فيرقه لر و باشقا مذهبي اقلييت لر چوخ‌دور. مثلن فارسلارين سوننو لري ، زرتوشتي‌لري ، بهائي‌لري واردير. كوردلرده بئله‌دير ، عربلرده ، توركمن‌لرده ، بلوچلاردا آنجاق آذربايجانلي لار تكجه ميللتديرلر كي بوتؤولوكده شيعه ديلر و مركزي حوكومت اؤزوده آذربايجان شيعه سي موناسيبتينده داورانير و ايراندا رسمي و حوكومتي كولتور آذربايجانين كولتورودور(!) و مركزي حوكومت بو نوع كولتورو و موناسيبتي ركلام ائدير . تهرانين كولتورو آذربايجان و ايرانين غرب بؤلگه سينه چوخ ياخيندير ، حتتا ايرانين دوغو بؤلگه‌سيندن تهرانا داخيل اولان اينسانلار و كولتورلر بو غاليب كولتورون ايچينده اه‌ريييرلر. تهران بوتون كولتورل داورانيشلارا : توي‌لار ، عزاداريلار ، شنليكلري ، ايناملاري ، توتئمي اساطيرلري ، موسيقي‌لري و ... آذربايجان كولتورو گؤزوندن باخير. بونا اساسلاناراق تهران و تبريز زنگين و نئچه لايه‌لي بير رابيطه ده حيات سورورلر. بغداد و سوليمانيه هئچ بير زامان بو قدر بيربيرينه آغير تاثيرات بوراخماميشلار و اگر اونلار بير اوزون موددت بير اؤلكه ده ياشاميشلارسادا هئچ زامان بيربيرلريني تانيماميشديلار و هر بيريسي باشقا بير حيات سورموشدور و هميشه بيريبيرينين باشينا ووروب و اينتيقام آلميشديلار و گله جكلريده ايطمينان تؤره‌دن و ايشيقلي بير گله جك ده دئييلدير ...(قايناق)
قاباق كي يازيلار دا دا دئميشديم(باشقا قاتار دا واردير! يانليش مينمه‌يين) كي بير سايي اؤزلريني وروبلار او يولا، يوخسا دا ائله كيمليك‌چي‌ليك آنلامي‌ني و اونو ايستكلري ايله تانيش اولماميشلار. البته چون‌كو بونلارين هدفلري و باخيشلاريندا كي اوفوق (vision) قودرت و گوج دور، بونا گؤره‌دير كي هر نه‌يه بئله بير آچي‌دان باخيرلار. مثلن بئله بير آچي‌دان تئهران‌دا كي بازارلي‌لار يوخسا اللرينده قودرت اولانلارين آذربايجان‌دا دوغولماقلاري آذربايجان‌لي‌لارين حاقلاريني‌ پوزولماماغا بؤيوك بير نقيض اؤرنك‌دير.
و چوخ ده عجيبه بير حال‌دير كي بيزلر كور تعصصوبلو ميللتچي اولماق و يا ايرقچي‌ليغا محكوم اولوروق. حالبوكي نه‌دن‌سيز و دليل‌سيز "بيز بئله‌ييك"، "بيز ائله‌ييك"، "بيزيم كولتوروموز غاليب‌دير"، "باشقا خالق‌لار هر نه‌يي‌ بيزدن اؤيره‌نميشلر"، "اونلار بيزيم ايچيميز ده اه‌ريميشلر" ، و ... ، نه دئييم آخي، بير منطيق‌سيز اؤزونو اوستون گؤرمه‌يي گؤسته‌رير.
يولداشلارين بير‌ي‌سي دئييردي بونلار بيزدن ده به‌تر ميللتچي‌ ديرلر، اؤرنك ايچين دئييرلر ايران‌دا اوتوز بئش ميليون تورك وار! آنجاق منجه بئله بير سؤز كيمليك‌چي‌ليك ايستكلري ايله اوست اوسته دئييل؛ بئله سؤزلر ايله بونو دئمك ايسته‌ييرلر كي "كيمليك‌چي‌لر چوخ دا دئمه‌سينلر بيزيم حاقلاريميز تاپدالانميش‌دير؛ مه‌يه‌ر ايرانين ياري‌سيندان چوخونون دا حاققيني‌ يئمك اولار"؟! و يوخاري‌دا سؤزلري دوغرو توتساق، كيمليك‌چي‌لر بورجا دا دوشرلر!

هيتلئر، آلمانلي آنتروپولوژيستلرين(اينسان تانيماق بيليم آداملاري) آراشديرمالاريندان اؤز ايرقچي ايشلري ايچين سوء استفاده ائديب و  بئله بير سؤزو واردير: "بير ميللتي آرادان آپارماق ايچين اونلارين ديلي‌ني اللريندن آلين". آمئريكا آنتروپولو‍ژي‌سي‌نين قوروجوسو "فرانز بوآس (Franz Boas)" آلمانلي آنتروپولوژيستلره تاي دئييب كي: "بير توپلومون ان اؤنملي اورتاق كولتورونو داشييان او توپلومون اورتاق ديلي‌دير (قايناق)". فرانز بوآس ايچين بير خالقين آيدين دوشونجه‌لي كولتورو ديل واسيطه‌سي ايله يارانار، گليشه‌ر و پايلاشيلار؛ و بو گئرچك او آنلام‌دا دير كي بير كولتورون دوشونه‌بيلمه‌يي‌ ايچين او كولتورون ديلي‌‌ني قانماق آچار و كيليد دير.
و يوخاري دا بئله گولونج سؤز گؤردوك: "ايران‌دا رسمي ديل فارس ديلي‌ديرسه، آنجاق غاليب كولتور اذربايجان كولتورو دور"! آي كيشي بو سؤزو هارانيزدان چيخارديرسينيز آخي؟ كولتورون تعريفي‌نه گؤره ياري‌سي ديل اولورسا بيز هارادان بونو دئيه‌بيله‌ريك؟! بو ديل‌سيز و اؤزونو تانيتديرابيلمه‌يه‌ن كولتور نئجه غاليب گلدي؟
ائله، بئله سينه دئييلميش سؤزلرين آراسيندا دئييليب آذربايجانلي لار تكجه ميللتديرلر كي بوتؤولوكده شيعه ديلر! واللا ائله بو شيعه‌ليك باشكندي اولان اردبيل-خالخالين آراسيندا گلين اون‌لار آذربايجان توركجه ديللي سونني و علي آللاهي كند سيزه گؤسته‌ريم! ايسته‌مز اورمونون يانيندا كي كوره‌سونني، ايلخي‌چي و قوشاچايين اوچ‌تپه‌سينده كي گؤرانلارين يانينا گئدك. سياسي باخيم‌دان دا سانكي  ايسلامي اينقيلابين ايلكين ايللرينده كي تبريز ده قالخان موسلمان خالقي و اونلارين ديني اؤندري كيم اولسون ساواشي‌ اونودولموش‌دور. سيز هانسي فاكتا گؤره دئييرسينيز كي مركزي حوكومت اؤزوده آذربايجان شيعه سي موناسيبتينده داورانير؟! و باتي‌لي‌لارين ايرانين مذهبي حوكومتي‌نين يوموشاق داورانماسينا اينانماق گولدوروجو قونوسونا توخونماق ايسته‌مه‌ييرم. دوز دور هم مشروطه انقلابي و هم ايسلام انقلابلاري تبريزدن قيايناقلانميشلار، آنجاق هر بير اينقيلاب اؤز بالالاريني يئيه‌ن كيمي، هر بو ايكي اينقيلابين سونوجلاري بيري‌سي مشروعه‌يه ساري گئتمك و باشقاسي‌دا موطله‌قه اولماغا ساري گئتمك‌ده آذربايجانليلارين ايناملاري و كولتورلري ايله اوست اوسته دئييلدي. ايرانين مركزي حوكومتي آذربايجان شيعه‌سي موناسيبتينده داورانيرسا، نئجه اولور قاراباغ‌دان سورگون اولموش آذربايجانلي شيعه‌لر و آذربايجان جومهوريتي‌نين تورپاقلاري اونودولوب، و ائرمني‌لر ايله  ايستي و ياخشي ايلگي‌لر قورولور؟! بئله بير سياست هانسي آذربايجانلي شيعه‌نين ايسته‌يي دير؟ بو هم اولوسال باخيميندان و هم ده مذهبي آچي‌دان آغيلا باتان دئييل.

آرادا اؤنملي قونونون اونودولماغي‌ني ايسته‌ميرم و او دا كيمليك‌چي‌ليك ده اورتايا قويولان "ايستك‌لر" و "حاقلار" قونوسو دور. توتاق دونيادا دئييرلر تئهران‌دا كي توي‌لاردا آذربايجان موسيقي‌سي ايله اويناييرلار! توتاق دونيا دا دئييرلر ايرانين رسمي راديو تيلويزيونو آذربايجانلي مؤذن‌زاده‌نين آذاني‌نين سسي ايله ناماز چاغلاريني بيلديرير! توتاق دونيا دا بيليرلر كي ايرانين ان تانينميش قورماسبزي يئمه‌يي آذربايجان يئمه‌كلريندن ساييلير! توتاق دونيا دا آذربايجان خالچاسينا دئييرلر آذربايجان خالچاسي ، پئرشيه‌ن خالچاسي يوخ! توتاق دونيا دا دئييرلر ايرانين اوتوز بئش ميليونو تورك‌دور، آذري ديللي يوخسا پئرشيه‌ن يوخ! توتاق دونيا دا دئييرلر ايرانين بو گؤزلليكده‌كي كولتورو ائله همن آذربايجان‌لي‌لارين كولتورودور، باشقا كولتور يوخ! توتاق دونيادا بونو دئييرلر ايران‌دا بوتون ايش‌باشيندا‌كيلار آذربايجان‌دا آنادان اولورلار، باشقا يئرلرده يوخ و ... آنجاق نئچه اؤنملي سورغو قالير:

- نه‌دن آذربايجان ساوادلي‌لارين يوز دن بيري‌سي ده توركجه يازيب اوخويا بيلميرلر و اوخوللاريندا نه‌دن اؤز آناديللري‌ني اؤز اوشاقلارينا اؤيره‌ده‌بيلمه‌ييرلر؟
- آذربايجانين اورتاسيندا كي بؤيوك اورمو گؤلونون قوروماغي‌نين قاباغيني كيم آلاجاق؟
- آذربايجان‌دا نه‌دن ايش تاپيلمير و هر كيمسه ايش تاپماق ايچين كولتورونو اؤز ايله گؤتوروب گئدير ايرانين اورتا بؤلگه‌لرينه؟
- كولتورلريني ايرانا غاليب ائدن آذربايجانلي‌لار نه‌دن ايل‌ده بير گون بابك قالاسينا چيخيب شئعر اوخويوب، شنليك تؤره‌ني قورابيلميرلر؟ نه‌دن تكجه تئهران تويلاريندا اوينامالي‌ديرلار!؟
- آذربايجان كولتورونه آسلانميش ايرانليلار، نه دن توركلري داورانيشلارينا گولوب و اونلارا جوك دئييرلر؟
 و ...

سون‌سؤز:
يازي‌نين سونون‌دا دئمه‌لي‌دير كي كيمليك‌چي‌ليك غاليب كولتور اولماق داليسيجا يوخ، بلكي اؤز كولتورونو قوروماق داليسيجا اولماق‌دير؛ و بو آرا دا  كولتورون بير قانادي‌دا "آناديليميز: آذربايجان توركجه‌سي‌" دير و بو يول‌دا بير‌ي‌سي اؤز وارليغي‌ني، يالاندان، يئرسيز و گولدورجو بؤيوتمك ايسته‌مير. آتالاريميز دئييبلر: « حالوا حالوا دئمك ايله آغيز شيرين اولماز ».

ي. س:
آذربايجان شيعه‌ليگي موناسيبتينده داورانماق قونوسوندا ، "قاراباغين ايشغال اولمونماسي" سورونو اونودولموشدو، اونو يوخاري‌دا آرتيرديم.

Monday, August 16, 2010

قورخماز و قورخاق كولتورلر

 بو خيصلت و يا اؤزلليك هم آذربايجان توركلرينده وار و هم آنادولو توركلرينده! آنجاق بيزيم ضرريميزه اولوب اونلارين خئيرينه! البته دئيه‌بيلرم بيز يئرسيز، واختسيز و حدسيز بو اؤزلليكدن استفاده ائتميشيك و سونرا الينده معطل قالميشيق. بو اؤزلليگي بيلميرم نه آدلانديرام؛ اؤزگه سئورليك، اؤزگه‌يه سايقي گؤسترمك، اؤزگه‌يه اوز وئرمك، اؤزگه‌يه نؤكرليك و قوللوق ائتمك و يوخسا باشقا شئي‌لر ايسه دئمك اولار. هر حال‌دا بئله دوشونورم منظورومو بيلدينيز نه‌يي دئييرم! ماشاللاه هامي‌ميز دا وار بو خيصلت.

دونن توركييه‌لي‌لر بو خيصلتلريني بير داها دونيايا گؤسترديلر*. ترابزون‌دا آدليم و اسكي بير آرتودوكس  كليسا قاپي‌سي‌ني، دونيانين هر بير بوجاغيندان كي آرتودوكسلار و يونانلي‌لارا آچميشديلار. يورونيوز و بوتون مسيحي شبكه‌لر بونو جانلي گؤستريرديلر. بير قيز دئييردي منيم نئچه‌مينجي بؤيوك بابالاريم بو تورپاغين آدامي‌ديرلار و ...! آدام اوزاق‌دان باخاندا دئيير هن ائله ايندي يونانلي‌لار، بولقارلار و گورجولر تؤكولوب اوراني توركييه‌نين اليندن آلارلار و دئيه‌رلر بيزيم يوردوموزو گئري قايتارين! آنجاق تاريخ اولاي‌لاري  گؤسترير توركلرين كولتورونو او يوردلاردا باشقا كولتورلري اوستونله‌ميشدير و اورالاردا هامي تورك ديللي موسلمانلارديرلار و البته بوندان دا قورخولاري يوخدور اورادا بير آرتودكس كليساني آچماق ايله توركلرين كولتورو يئرين باشقا كولتورلره وئرر. منيم ‌ده  ائله بو آرخايين‌ليق‌دان و اؤز وارليغينا گووه‌نمك‌دن خوشوم گلير! بئله آرخايين‌ليقلار ائله توركلر كولتورونون اوستون گلمك نه‌ده‌نين گؤسته‌رير.

ايندي گلين سينيرلارين بو تايي‌نا! دئديگيم كيمي بيزيم فرقيميز اولابيلر اؤزگه‌يه سياست‌سيز اوز وئرمك دير. بئله اولوب كي ايندي ايلشميشيك گئرچك‌دن البته كولتوروموزو هر اويون و هر اولاي‌دان سونرا يئري‌ني باشقا كولتوره وئرمه‌ييب آنجاق چوخلاريميز بو يوروشون قارشي‌سيندا تر تؤكمك ايله دايانميشيق! قاباق‌كي نسيللرين سياست‌سيزليكلرينين ته‌ريني بيزلر گرك تؤكك! نئيه‌له‌مك؟! هر حال‌دا قاييديرام همن قورخمازليق قونوسونا. يايين كسينليك ايله موهاجيم كولتورون كونترولو آلتيندا دير و ظاهير ده ايسه اؤزونه چوخ گووه‌نير و من ائله‌يه‌م من بئله‌يه‌م دئيير و كوروش موروشون حقوق بشريندن دانيشير و دئيير ايكي مين بئش يوز ايل بوندان اؤنجه بوتون خالقلاري اينجيتمه‌ميشم و ايندي ايسه من دونيا دا كولتورل دانيشماق‌دان قورخوم يوخدور و ... آنجاق من بيلميرم بونلار بو قدر ايدديعا ايله، بير رسمي توركجه يازي‌‌، يوخسا بير غئيري رسمي توركجه تابلو ، و يا اصلن ايستاديوم‌دا بير قيرميزي پارچانين اوستونده بير يئل ياتار توفان ياتار يازياماغي‌نين نه‌ييندن قورخورلار؟! اؤزولريندن آرخايين دئييللر مي؟
اولمايا اؤزلريندن شكلي‌ديرلر؟!

* - After 88 years, Orthodox Christians hold mass at monastery in Turkey (Hüriyyet)

Tuesday, July 13, 2010

اؤلوم‌دن سیزان حایات

البته بو گونلر به‌تر ایستی‌دیر وآرازین اوخودوغو "دؤرت بیر یانیم سیبئریا دیر و دؤرت بیر یانیم بوز باغلاییب ... اوشویوروم، اوشویوروم، اوشودوکجه دوشونوروم (یا دا ترسینه!؟)" هئچ کیمسه‌نین یادینا دوشمز، حتی گازی کولئر قارشی‌سیندا! آما یوسوفون یازدیغی "اؤلوم‌دن سیزان داملا دیر حایات" منی‌ده، گئجه یاری‌سی به‌ته‌ر فلسفی و عیرفانی فیکیرلره سالدی.

من‌ده ماهنی‌لارا قولاق آساندا، آنلاملارا چوخ دیققت ائتمه‌رم؛ ولی بو شئعر گئرچک‌دن ماراقلی دیر( ایلک دؤنه‌دیر کی اؤلومه ماراق گؤسته‌ریرم!). بو "اؤلوم‌دن سیزان داملا دیر حایاتـ"ـا ائله یومورتا یوخسا توووغون اؤنجه یارانماغی کیمی دانیشماق اولار. آنجاق من یوسوفون بیلاغیندا آشاغی‌دا کی یورومو قویدوم. بو قونودا آدام چوخ فیکر ائلیه‌نده، کولئر و سویودوجو لازیم دئییل؛ گرک آدام یایین ایستی‌سینده اوتاغی قیزدیرا:

منجه یاشاماغی آخیم‌دا اولان سووا اوخشاتساق، اؤلوم ایسه دونموش بوز دور. ایندی بوز، دیریلمک و جانلاماق ایسته‌سه، گرک اه‌ریسین. بئله‌لیک‌له یاشاییش اؤلوم‌دن سیزان داملادیر...
و نه گؤزل بنزه‌‌دیب شاعیر...
بونو دا دئییم کی دونیادا سوکون و دایانما یوخدور و هر نه داینامیک دیر و فیرلانیر(مئولانانین عیرفانی/سما رقصی). بوتون بوزلارین اریمه‌یی کیمی، اؤلوم ده بوتونلوکله یاشاماغا چئویریله‌جکدیر.

Tuesday, July 6, 2010

رجب و ضيا


ايران مئدياسيندا مصلحت نئجه اولورسا ائله يازيب دانيشيرلار! قوقول‌دا بير گؤك آلپ وورون بوتون فارسجا دوشه‌رگه‌لرده اونو پـان  تــوركلوغون قوروجوسو تانيتديريبلار. آنجاق بو گونلر توركييه‌ ايله ايسراييلين سولاري بير آرخا گئتمه‌مه‌يي و اونلارين سياسي چاتيشمالاري بير نه‌دن اولوب توركييه‌نين باش باخاني‌نين ايسلام‌ دونياسيندا آرتيق پاپيولار اولماغينا و البته بو آرادا ايران مئدياسي دا بئله يازيلاري مصلحت گؤرور:

يكي از اتهام‌هاي او(رجب طيب اردوغان) قرائت شعري از ضياء‌كوكالب(گؤك آلپ)، شاعر معروف اسلامي بود، با اين عنوان كه مساجد پايگاه‌هاي ما هستند. (همشهري گونده‌ليگي)
ياني: اردوغانين اتهاملاري‌نين بيري‌سي گؤك آلپ، ايسلامي آدليم قوشاريندان بير شئعر اوخوماق ايدي؛ او شئعرين باشليغي مچيتلر بيزيم قرار يئرلريميز ديرلر
و سون‌دا بيلمه‌ديك گوك آلپ ايسلام‌چي ايميش مي يا آشيري تورك‌چو!؟

Sunday, July 4, 2010

نئجه سرينيريك؟

بئله* باشليقلاري(تيترلر) گؤره‌نده، بيليرم لاپ بؤيوك سؤز بو اولاجاق كي بيز ايرانين باشي‌ييق و تكجه بو! آنجاق گينه‌ده كليك وورورام گؤرم نه دئييب كولتور و ايرشاد باخاني.

يازي‌ني اوخوياندان سونرا بيليره‌م كي بو دؤنه لاپ سرينميشيك! باشليق هارا، خبر هارا؟ خبرين ايچينده و باخانين سؤزلرينده، ايران‌دا كي ائتنيك‌لر تاتجيق‌لار و افغانلي‌لاردان عيبارت‌دير. پـان‌فـارسيسم قونوسوندا دانيشاراق، تكجه بير ائتنيكين ديلي‌ني قوروماغينا گؤره، ايران، افغانيستان و تاجيكيستان آراسيندا اورتاق آراشديرما مركزي‌ آچماق قرارينا گليرلر؛ آما خبرلر ده دئييلير ايران‌دا كي ائتنيكلرين چاليشماسي سونوجو ايران مدنيتي‌ني ايشيقلانديردي! ايسلامي ايرشاد دا تكجه بير ديلين گليشمه‌سي اؤنملي دير مي؟

واللا من ايسلام اوزمانجي دئييلم، آنجاق بيرآز قوتسال قورآن‌دا يازيلميشلاردان بيلگيم واردير. حوجرات سوره‌سي‌نين 13جو آيه‌سينده يازيليب : " یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقیکم ".
رحمتليك علامه طباطبايي بو آيه‌نين تفسيرينده دئييب كي:
"بيز سيزي چئشيدلي اولوسلار و ائللرده قويماديق كي بير-بيرينيزه اوستونلوك و كرامتينيز اولسون، بلكي تكجه بير-بيرينيزي تانيماق، و آرانيزدا ياخشي توپلومسال ايليشگي‌لر قورماق ايچين بو ايشي گؤردوك"(قايناق).

ايسلامي ايرشاد سوروملولارا دئميريك سئوديگي‌ ديللري‌نين فيكرينده اولماسينلار؛ آما بيلين بيز، ياني ميليونلار تورك، تاجيكلر و افغانلي‌لار كيمي ايرانين ديشيندا دئييليك كي هئچ، بلكي ايران وطنداشي‌ ساييليريق. بيزيم ده كولتور و ديليميز تانري‌نين ايسته‌ديگي كيمي باشقا شكيل ده ياراديليب . لوطفا قورآن دا نئجه دئييليب او جور ايرشاد ائله‌يين بيزي. آللاه ايسته‌يه‌نين قارشي‌سيندا دورماق دوز ايش دئييل.


* - بورا باش‌وورون:
"وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي مطرح كرد: فرهنگ و تمدن درخشان ایرانی نتیجه تلاش همه اقوام ايراني است (كولتور و ايسلامي ايرشاد باخاني اورتايا قويدو: ايرانين پارلاق كولتور و مدنيتي بوتون ايران‌ ائللري‌نين چاليشما سونوجو دور)."
قايناق: ايلنا - view on Google Sidewiki

Sunday, December 20, 2009

باش ساغليغي - تسليت

چوخ پيس خبر ايدي. آيت الله منتظري نين وفاتيني باش ساغليغي دئييرم.
خبر بسيار بدي بود. وفات آيت الله العظمي منتظري را تسليت مي گويم.

يازيدان سونرا:

- سايين مئهران باهارلي نين «مونته ظئري (منتظري)نين آرديندان» يازيسيندا منتظري نين تورك ديلي حاقدا وئرديگي فتوايا گؤره ياخشي آچيقلاما وئريب.

- حئيدر باياتين يازديغي «او ان آزی شوونیست‌لیگ دامغاسی‌نی اؤز آلنیندان سیله بیلمیشدی» و اونا يازيلميش يوروملارين اوخوماغيني دا اؤنه ريرم.

- بو يازي يا ، سايين اوخوجولاردان بيري يوروم وئريب كي من سنين يئرينده اولسايديم(!) باش ساغليغي وئرمزديم و ...! حال بو كي بير بيلاق(وئبلاق) هر بيلاقچي يا اؤزل دير و هر كيمسه نه سئوير يازابيلر. ايكينجي سي بو كي هر كيمسه اؤزگور و آزاد دير اؤز تانيديغي دوغرو يولو سئچسين؛ سياستچي ده دئييليك كي هر نه يه پاليتيك آچيدان باخاق و چون شاهچيلار و فيلان آداملار دا منتظري دن خوشلاري گلير بيز اوندان گرك خوشوموز گلمييه!
هر حال دا آللاه منتظري كيمي اينسان سئور آداملاري هئچ خالقين ايچينده چوخ گؤرمه سين، اؤزلليكله فارس خالقي نين ايچينده كي ايستر ايسته مز بيز توركلر ايله سولارين بير آرخا يوللامالي ديرلار. من اؤزومه بورج بيليرم كي بئله بشر حاقلاريندان ساوونان آداملاري آلقيشلاييب، ان آزي اؤلنده، راحاتسيز اولوب بير باش ياغليغي يازام.

- بير باشقا آدسيز يولداش دا دئييب منتظري يه گؤره بيلديكلريني ياز بيز ده بيلك. منيم اونا گؤره بيلديگيم، اونون تورك ديلينه وئرديگي فتواسي دير. اونون فتواسيني گئدين آيت الله مكارمين فتواسي ايله قارشي-قارشي يا قوياندا، بللي اولور آدام نئجه دوشونمه لي دير! بو ايكي يازي ني اوخويون:
بيرينجي يازي (سؤزوموز) ، ايكينجي يازي (سؤزوموز)

Thursday, July 16, 2009

از خود بيگانگي فرهنگي


بالاخره يكي ار مراكز رسمي در ايران نسبت به فجايع تركستان شرقي اعمال شده توسط دولت كمونيستي چين واكنش نشان داد كه حتي مساجد و مناره ها را نيز با بي شرمي اشغال كرده اند و از به جاي آوردن فريضه نماز جمعه هم جلوگيري كرده اند. شوراي شهر تهران در يك اقدام تحسين برانگيز يكي از معدود مراكز رسمي بود كه از مردم مسلمان چين حمايت كرد. ولي از سويي نشد در اين مملكت كاري بدون حرف و حديث و حواشي انجام شود كه من اين را مي گذارم به حساب عدم آگاهي كافي و نداشتن اطلاعات زياد در مورد فرهنگ تركها كه متاسفانه در ايران امري عجيب نيست. رييس كميسيون فرهنگي شوراي شهر تهران و وزير سابق ارشاد، مسجد جامعي كه خواسته علاوه بر دين مشترك با مردم مظلوم تركستان شرقي بر وجود مشتركات ديگري كند، گفته است كه زبان مردم كاشغر فارسي است(لينك)، شهري كه مهمترين دليل شهرت جهاني آن(لينك)، شخصي به اسم محمود كاشغرلي است كه هزار سال قبل پيش اولين فرهنگ لغت تركي را تاليف كرده است و سال 2008 هم از سوي يونسكو به عنوان سال محمود كاشغري نامگذاري شد.

البته نمي توان وجود زبان فارسي را در آن مناطق منكر شد، و بايد خدا را شكر كه در آنجا هزاران تاجيك نيز زندگي مي كنند، چون شايد با نبود آنها شايد هرگز با آنجا احساس قرابت فرهنگي نمي شد. ولي مي توان پيشنهاد داد و يا سؤال كرد، آيا مهمتر از زبان فارسي مشتركات زباني ديگري بين مردم ايران و مردم تركستان شرقي وجود ندارد؟ آيا زبان مادري ميليونها ترك زبان ايران را نمي توان عاملي براي نزديكي بيشتر ميان ايراني ها و اويغورها دانست و آن را ناديده گرفت؟

Tuesday, July 7, 2009

سياستين دده سي يانسين

يولداشلارين بيريسي گليب منيم گئچميش يازيمي گؤرندن سونرا منه تيكه آتيب دئميشدي سيياستين دده سي يانسين! حالبوكي من گينه ده سئچيم قورولسا كروبي يه سس وئره جه يم؛ آنجاق اؤلكه ده باش وئرن اولايلار بونو ثبوت ائتديكي ان بؤيوك حاقسيزليقلار ميرحوسئين و اونون يانداشلارينا اولدو و من بير اينسان اولاراق اؤز گؤز قولاغيمي يوموب و سوسا بيلمزديم و اؤنملي سؤز بو كي بيزلر سيياسي آدام دئييليك و هئچ بير د‍وولتي ايش، پوست و مقام الده يوخدور و ان اؤنملي سؤز ده بو كي ياشيللار دا قودرتي اله گتيره بيلمه ديلر تا من ده يئله قوشولوب و اونلارا يالتاخلانام!

البته او يولداش بيرگئرچك سؤز دئدي و اونو من بو گونلر ده اوز وئرن اولايلارا گؤره بير داها تيكرار ائتمه لي يم. ائله كي بيليرسينيز چين اؤلكه سينده بيرداها دوشوبلر موسلمان ديلداشلاريميزان جانينا و دوغو توركوستان دا ان بؤيوك ظولملر اوز وئرمكده دير(باغلانتي). حضرت محمد(ص)ين بويوردوغو كيمي: «وَ مَنْ سَمِعَ رَجُلًا يُنَادِي يَا لَلْمُسْلِمِينَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ؛ (هر كيمسه بير اينسانين موسلمانلاردان يارديم ايستمك چاغريسين ائشيديب و اونون كؤمكينه گئتمه سه، موسلمان دئييل)»؛ دئميرم دوروب ساواشسينلار، آنجاق من بيلميرم بيزيم اؤلكه ده كي ايش باشيندا اولانلار چين حوكومتينه هئچ تپكي و اعتراض ائله ميرلر...

دئمه لي «سياستين دده سي يانسين».

---

يازماقدان سونرا:


- بوندان اؤنجه، دوغو توركوستان و چين ده ياشايان توركلر ايله ايلگيلي بير يازي قويموشدوم( باغلانتي)؛ سانكي نظر ده يدي! يا دا كي چينلي لر اؤز اؤلكه لرينده كولتورل آزادليغي گؤسترمك ايچين، بئش اون دنه اويغور توركجه سينده اولان كيتابلاري گتيريرلر اولوسلار آراسي سرگي لره!

- گينه ساغ اولسون ايسلامي كنفرانس قورومونون گئنل باشقاني(اكمل الدين احسان اوغلو)، كي دوغو توركوستان دا باش وئرن آجي اولايلارا گؤره اؤز راحاتسيزليغيني گؤستريب و چينه دئييب اويغور آزليغيني باسقي ‬آلتيندا ساخلاماسين: (باغلانتي: عربجه - انگليزجه). البته ايسته ميرم اكمل الدين و اونون قورومونون قولتوغونا قارپوز قويام؛ چونكو بونلارين داورانيشلاريندا ايسه قيرميزي چيزگي چوخدور. و بونو گؤستريبلر كي بيري تكجه دئسه من موسلمانام، و باشقا موسلماني تاپداسا، بو ساده ليكله آرايا گيرمزلر و ايشلري اولماز! و چوخ واقت آدامي «سياستين دده سي يانسين» دئمك زوروندا قويورلار... اؤرنك و ميثال دا چوخ دور...

Saturday, May 16, 2009

خاتمي هم جوك بلد است


بسيار تاسف بار است. نه به خاطر اينكه خاتمي با آن شعار گفتگوي تمدنها گوش فلك را كر كرده بود و حالا دارد به تركها جوك گفته و با شنيدن جوكي در مورد گيلكها قهقهه مي زند؛ همه مي دانند، مردم آذربايجان سالها پيش با ادامه ندادن به پشتيباني از جبهه اصلاحات، نشان دادند كه اين عالم ظاهرا بي عمل، فقط شعار دادن بلد است.

و از سوي ديگر، نكته مهمتري هم وجود دارد و آن اينكه، خاتمي اين حرفها را در مورد اردبيل مي زند، جايي كه تشيع را احيا كرد، تشيعي كه خاتمي از قِ‬بَل آن خاتمي شده...
و از منظر اجتماعي، خاتمي با يك كاريكاتوريست ساده فرق دارد، چون وظيفه كاريكاتوريست خنداندن است و شايد در اين ميان يك اشتباهي هم بكند. تا دوباره دير نشده، خاتمي فقط يك كار مي تواند بكند و ‬آن يك عذرخواهي است ...



پ.ن:
برخي بر اين عقيده اند كه اين ويدئو با توجه به تاريخ انتشار آن(يكماه مانده به انتخابات) كاملا مشكوك به نظر مي رسد و شايد جهت تخريب جبهه اصلاح طلبان به خصوص مير حسين موسوي طراحي شده باشد كه در رد چنين نظري بايد گفت كه نفس انجام چنين كاري اشتباه و به دور از اخلاق مي باشد. با توجه به حرفي كه خاتمي در فيلم تبليغاتي مير حسين مي زند(افراد مهم نيستند و تنها راهي كه انتخاب مي كنيم مهم است) بايد گفت آيا راهش اين بود كه در ظاهر از حقوق مدني و گفتگوي تمدنها حرف زد و در محافل خودماني تر بر خلاف گفته عمل كرد؟!
خلاصه كلام اينكه با اين اوصاف احتمال بد اخلاقي(!) انتخاباتي وجود دارد، كه در اينصورت هيچ كاري براي ستاد طرف متضرر ندارد؛ مير حسين موسوي بايد اين مورد اعلام موضع و به بيان بهتر اعلام انزجار نمايد.

پ.ن ، 2:
اين مطلب بسيار خوب ابوذر آذران را بخوانيد:
آقای خاتمی! عذرخواهی پیش کش، تکذیب کن
ولي به نظر من ديگر تكذيب هم نكرد توفيري نمي كند، چونكو آذربايجانين ايشي قورتارماييب هر يولدان گئچه ن و قمر نه نه نين هاتاران پاتاران سؤزونه ده يه ر وئريب ائتگي گؤستره! بونا گؤره يوخاري دا كي ويديو سايزيني چوخ كيچيكلنديرديم، چوخ كيچيك و بالاجا! چونكو ايچينده كي آداملار لاپ كيچيك ديرلر.

پ.ن، 3:
جايي با دوستداران خاتمي در اين مورد بحث مي كردم. جالب است كه آنها ما را متهم به تعصب مي كنند ولي حاضر نيستند قبول كنند كه خاتمي اشتباه كرده و دست از طرفداري و تعصب كوركورانه از او برنمي دارند و حتي مي خواهند آدم را بدهكار كنند. اين آيه هاي سوره حجرات را مي خواندم، اگر اين آيات را طرفداران خاتمي نديده اند، آيا حجت الاسلام خاتمي هم نديده و نخوانده؟ آياتي كه به تفسير هم احتياج ندارند:

آيه يازده سوره حجرات:
يَأَيهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لا يَسخَرْ قَوْمٌ مِّن قَوْمٍ عَسى أَن يَكُونُوا خَيراً مِّنهُمْ وَ لا نِساءٌ مِّن نِّساءٍ عَسى أَن يَكُنَّ خَيراً مِّنهُنَّ وَ لا تَلْمِزُوا أَنفُسكمْ وَ لا تَنَابَزُوا بِالاَلْقَبِ بِئْس الاسمُ الْفُسوقُ بَعْدَ الايمَنِ وَ مَن لَّمْ يَتُب فَأُولَئك هُمُ الظلِمُونَ
اى كسانى كه ايمان آورده ايد هيچ قومى حق ندارد قومى ديگر را مسخره كند چه بسا كه آنان از ايشان بهتر باشند، هيچ يك از زنان حق ندارند زنانى ديگر را مسخره كنند چون ممكن است آنان از ايشان بهتر باشند. و هرگز عيبهاى خود را بر ملا مكنيد (كه اگر عيب يكى از خودتان را بر ملا كنيد در واقع عيب خود را بر ملا كرده ايد) و لقب بد بر يكديگر منهيد كه اين بد رقم يادآورى از يكديگر است كه بعد از ايمان باز هم يكديگر را به فسوق ياد كنيد و هر كس توبه نكند همه آنان از ستمكارانند

آيه دوازده سوره حجرات:
يَأَيهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِّنَ الظنِّ إِنَّ بَعْض ‍ الظنِّ إِثْمٌ وَ لا تجَسسوا وَ لا يَغْتَب بَّعْضكُم بَعْضاً أَ يحِب أَحَدُكمْ أَن يَأْكلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ
هان اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از بسيارى گمانها اجتناب كنيد كه بعضى از گمانها گناه است ، و از عيوب مردم تجسس مكنيد و دنبال سر يكديگر غيبت مكنيد، آيا يكى از شما هست كه دوست بدارد گوشت برادر مرده خود را بخورد؟ قطعا از چنين كارى كراهت داريد و از خدا پروا كنيد كه خدا توبه پذير مهربان است

آيه سيزده سوره حجرات:
يَأَيهَا النَّاس إِنَّا خَلَقْنَكم مِّن ذَكَرٍ وَ أُنثى وَ جَعَلْنَكمْ شعُوباً وَ قَبَائلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكرَمَكمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
هان اى مردم ما شما را از يك مرد و يك زن آفريديم و شما را تيره هايى بزرگ و تيره هايى كوچك قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد نه اينكه به يكديگر فخر كنيد و فخر و كرامت نزد خدا تنها به تقوى است و گرامى ترين شما باتقوى ترين شما است كه خدا داناى با خبر است

Monday, January 5, 2009

توركجه اوخشاما ال يازمالاري


حساسييتلرين چوخ اولماسي، و باشقا طرفدن بيلگيمين آز اولماغينا گؤره ايسته مه ميشم، مذهب و دين قونوسوندا گؤره بير شئيلر يازام؛ آنجاق محررمليك ده اولاسان، و بو گونلره گؤره بير شئي يازماياسان، اولمور كي اولمور! اينتئرنت واسيطه سي ايله اليمه چاتميش ايكي دنه گؤروت ، باعيث اولدور بو قونو دا نئچه سطير يازام.

ايمام حوسئين اوچون قورولان مراسيملر و آنمالار يقينا آذربايجان توركجه ديلينين قورنماسيندا چوخ بؤيوك و تاريخي بير رول اويناييب و جورءت ايله دئمك اولار محررم ده بو مراسيملر هر ايل ياشانماسايدي، آذربايجان توركجه سينين اصلي سوتونلارينين بير يسي ده اولماياجاق ايدي.
اونوتماميشام اوشاقليقدا كي ائله بيلرديم بوتون يازيلار گرك فارسجا و يا عربجه و يا اينگليزجه اولمالي ديرلار، شبئه چيخاردانلارين توركجه اوخويوب -دانيشماقلاري مني همشه تعججوبلنديرردي! اللرينده كي بالاجا كؤهنه كاغيزلارا گيزلين باخارديم و گؤررديم كي گؤزل خط ايله(ميرزه خطي دئيه رديك!) توركجه يازيليبلار.

عاشورا آخشاملاري دا بير باشقا شئي مني لاپ تعججوبلنديرردي. ايمام حوسئنين جسديني بير تابوتا قويوب و عربه خوزان آدلانان مراسيمده عرب اويونو چيخاردارديلار و تكجه بو مراسيم توركجه اوخوماق آز اولاردي. و مرثيه لرين چوخو فارسجا و عربجه اولاردي. ياني بو مراسيمي بيز يوخ بلكه عربلر اؤزلري ايجرا ائليرلر...

اون-اون بئش ايل او زامانلاردان گئچيب و ايندي مراسيم دوشوب قيشا، و اورانين شاختاسيندا تؤرنلر يقين كي آيري بير شكيل ده دير. بو گؤروتلري ايكي دنه ال يازما و اسكي كيتابدان سالميشلار. بئله سانيرام بو كيتابلار كيمي، مينلر باشقا ال يازما كيتاب، آذربايجانين بوتون يئرلرينده داغينيق ديرلار؛ حالبوكي بونلار تورك ديلي ادبيياتينين تمللريني گوجلنديره بيلرلر؛ آنجاق يازيقلار اولسون كي تئكنولوژي (قوراشديريم) چاغيندا گوجلو بير هيممت يوخدور بونلار ايسكن اولسونلار:




بير باشقا سؤز:

آذربايجانين هر نه يي ني دانان دوشمانلاري، دئييرلر شيعه مذهبي ني شاه ايسماييل قيلينج گوجو ايله، ايران دا ياييب و بئله بير فيكير چوخدان ايدي مني اذييت ائديريدي. آنجاق سيز ده بيليرسينيز كي اربيلين 10-15 كيلومتئيرليگينده هله سوننولر ياشاييرلار و آزادليقلا اؤز مذهبي ايشلريني گؤرورلر. او كندلرين بيريسينين آدي آنباران دير و يئرليلري تاليشديرلار. كيوي و خالخال كندلرينده حتتا تورك ديللي سوننو ده واردير. اؤرنك ايچين كويونون «هئشين» و خالخالين «هئشه يين» بؤلمه سي نين ياري سي سوننودورلر.
شاه ايسماييل اونلاري قولاغي ديبينده گؤرموردو مو؟! يا بير فرض ده اولابيلر: اونلار قورخودان شيعه اولوبلار و سونرا مذهبلريني ده ييشميشلر! ياخشي! باشقالار بو ايشي گؤه بيلمه زديلر مي؟!!
سيز نئجه دوشونورسونوز؟


Friday, September 26, 2008

اوروجلوغون سون جوماسی


اوروجلوق آیی نین سون جوماسی اولاراق، بو گون ایران دا قودس گونو اولدوغو اوچون، گونئی آذربایجانین بوتون بؤلگه لرینده ایسه ، ایرانین باشقا یئرلری کیمی، فیلیسطینین ایشغال آلتیندا اولان تورپاقلارا گؤره تظاهورات اولوندو و قاچقین دوشموش عربلره دستک وئریلدی؛ بو تورکلرین موسلمان اولماقلاری ایچین و حضرت محمدین تاپشیریقلارینا گؤره بیر بورج اولابیلر. آنجاق آذربایجان تورکلرینین چوخ سایی سی شیعه دیرلر و داها یاخین تانیشلاری، فیلیسطینلی لره اوخشار بیر دوروملاری واردیر.

هن؛ سیز من دن یاخشی بیلیرسینیز! داشناکلارین میندار آیاغینین آلتیندا اولان قاراباغ تورپاقلاری ایسه، قودس دان داها آرتیق قوتسال اولمازسا، آنجاق شیعه آذربایجانلیلارین آنایوردودور و بیزدن مین کیلومئتیر اوزاق یوخ، بلکی سینیرین او تایی دیر. و چوخ گولونج، و یا چوخ آغلامالی دیر کی، فیلیسطینین داشینی دؤشوموزه تاپدایان یئرده، قاراباغا گؤره بئله بیر ایشلر گؤرموروک.

شاعیر بونا دئییر: اؤز دیاریندا وطن سیزله مک...

Tuesday, September 16, 2008

بونلاردان داها آبيرلي سي يوخ


تبريزين ايمام جومه سي دئييب: «آبيرلي شهروندلرين دوستاغا دوشمه سي نين قاباغي، آلينمالي دير»(باغلانتي). و عجب گؤزل و دوغرو سؤز دئميشدير.

آنجاق گئچن يئدديجه(هفته)، تئهران دا، ايفطار قوناقليغينا ييغيشان ايگيرمي نفره ياخين آدامين خبري ني ائشيتديك. بونلارين چوخو آذربايجانين ان حؤرمتلي، ان آبيرلي، ان آيدين دوشونجه لي و يازارلاري ديرلار. دؤرد - بئشيني كي من گؤرموشم(موهنديس صرافي و راشيدي كيمين آداملاري)، اينانميرام حتتا آبيرسيز آداملار ايله اوتوروب دورسونلار! و نه قدر اوتانديريجي دير كي رمضان كيمي قوتسال آي دا، اوروج توتان آداملاري سوفرا باشيندان ييغيب آپاريب گؤز آلتينا آلاسان.

اومودوم وار تبريز ايمام جومه سينين سؤزونو، بئله گوناه سيز آداملارا گؤره ايسه ايشه آپارالار.

Sunday, August 12, 2007

ايچگي بوشكه‫سي

آشاغي دا كي يازي سارا فلاورزين يازديغي اصلاحات(The Reformation) كيتابي‫نين، رضا ياسايي‫نين الي ايله فارسجايا چئويريلميش نوسخه‫سينده(انتشارات ققنوس، چاپ اول، 1381)، «نئيه ايشكنجه» عونواني ايله گلميشدي. بو يازي مذهب و اينام قونوسونا باغلي اولماغينا باخماياراق، باشقا توپلومسال، كولتورل و يا سياسي قونولارلا دا ايليشكي‫لي اولابيلر؛ بونا گؤره اونلاري توركجه چئويرديب و البته سون پاراقيراف دا كي گولمه‫لي سؤزلره گؤره باشقا بير باشليق قويدوم:

ايچگي بوشكه‫سي

مسيحيلر نه‫دن اؤز مسلكداشلاري ايله ساواشماقدايديلار؟ نه‫دن اونلاري ايشكنجه ائديب، اؤلدوروردولر؟ گئرچكدن بو ايش عيبادت‫دن ديفاع ائديب و ساوونماق دئييلميش. رئفورميست كالوينيست، تئودور بئزا، دئييب: «مذهبي آزادليق، ان شئيطانجيل تعصصوبدور؛ چونكو بو معناني داشيماقدادير: قوياسان هر كيمسه نه جور جهننمه گئتمك ايسته‫سه گئتسين»! هر مذهبي قوروپ باشقالار ايچين يوخ، بلكه اؤز آزادليغي ايچين ساواشيردي. هر بيري‫سي، گوج ايله اؤز يولونون دوز و تكجه مومكون يول اولدوغونا اينانيردي. البته سياسي مولاحيظه‫لر، قودرتين بركيمه‫سي(تثبيتي) و ماددي قازانجلار كيمي داها ايلكين انگيزه‫لر، غاليبا اؤز روللار و گؤره‫ولريني ايفا ائديرديلر.
تاريخچي، رولاند بئينتون، باشقالاري يه‫شيب و اذييت ائتمگه ساري يؤنه‫لمه‫گين اوچ نه‫دني‫ني بئله تانيتديرير: «اينسان اؤز حققانييتينه اينانماغي‫ گركلي دير، سورومالي مسأله اؤنملي، و بو كي گوجون ايشله‫تمه‫گي ائتگي‫لي اولمالي‫دير». هر بير مذهبي قوروپ، اؤز حاقلي اولدوغونو سانيردي و ائله بيليردي قوتسال كيتابدان ائتديگي اؤ‍زل آچيقلاما و تفسير، تانري‫نين مقصودو دور؛ و بونا گؤره، هئچ كيمسه اونو قبول ائتمكدن سونرا باشقا يولو يوخدور.
ايكينجي نؤكته‫يه گؤره ايسه هئچ سورغو يوخ ايدي: دوغرو يولا يؤنلمك و قورتارما پرابلئملري اؤنملي ايديلر. اينام بونايدي كي «آدامين سون آلين‫يازي‫سي، توپلومسال ساغلامليق‫دان علاوه، اونون گئرچك كليسايا ياپيشماغينا باغلي‫دير». بو باخيش مسيحييتين مين ايلدن چوخ ياشاميندا يارانميشدير، و كليسا و توپلوم درين بير شكيلده، بيري بيرلري ايله ايليشكي‫لي اولموشدولار. كليسايا اينامسيز بير آدام، بوتون توپلومو قاتيشديرابيلردي. توپلومسال نظم، قايداني قاتان بير آدامين اذييت و يا اؤلدورولمه‫يي‫ني، بدنين چيركليك و عوفونتدن نيجات تاپماغينا گؤره، بير قولونو كسمگه اوخشاتماق اولار.
اوچونجو نؤكته ده بودور كي، اون‫آلتينجي يوز ايل‫ده ياشايان موجازاتچيلار، شيددت ايله، خالقين يوللاريني دگيشمه‫يه (اينام دئمهسه‫ك!) اينانيرديلار. او چاغين بير اينسان‫سئوري(humanist) دئميشدي: «مذهب ايچين اؤلدورولنلرين، سوچلو و يا سوچسوز اولماقلاري، خالقي وحشت و قورخويا سالماق قارشيسيندا، ائله ده اؤنملي دئييل». آنجاق اينجيتمه، اذييت و ايشكنجه، جان فاكسين آدليم ريساله‫سينده آدلاري گلميش كيمي، بير سايي شهيد ده آرايا گتيريرسه، البته كي فرانسانين شاهي، دؤردونجو هانري كيمي ايكي اوزلولري ايسه تانيتديريردي. اون‫آلتينجي يوز ايل‫ده بير ايتاليالي شاهيد بئله يازميشدير:
«خالقي بير مذهب آردينجا گئتمه‫يه مجبور ائدن كيمسه، بير آخماغا اوخشايير كي، ايچينده آزجا ايچگي اولان بير بوشكه‫سي واري‫دير و اوندا كي ايچگي‫نين چوخالماغي ايچين، سو آرتيرير! آنجاق ايچگي چوخالمادان، وار-يوخ ايچگي‫ني خاراب ائدير!».

Yazıları Latin əlifbasında görmək için, mətni kopi eləyib gedin Köçürgə`yə:

köçürgə yazılımı