بلديه‌نين شاختاداكي يارديمي

- تيراختور و پاس ياريشينا چوخ كؤنلوم وار ايدي ايلك دؤنه همدانا گئدم! آنجاق بوتون هاوا اؤن‌گؤرو(پيش‌بيني)لره گؤره، موسابيقه گئجه‌سي قار ياغيب و سونرا كي شاختاسي‌نين دده يانديرماغي دا بللي ايدي. بير ياندان‌دا كمالوند دئميشدي احتمالي وار ياريش لغو اولا. بو احتماللاري بير-بيرينه ضرب ائدنده گؤروردون گئتمه‌يين فايداسي يوخدور! منده قالديم و البته شانس گتيرديك تيراختور قوناق ائوينده بير امتياز قازاندي. البته  تيراختور همدان‌دا گرك قوناق اولمايا؛ اكسيكليك بيزلردن دير! هر زامان شاختاني ديزه چؤكدورسوك، همدان‌دا ايسه تيراختور ائو صاحيبليگي ائده‌بيلر.خبرلره گؤره تيراختورو 40 - 50 نفر و پاسي 200 نفر آلقيشلاييرميش.

- هر بير تيراختورون اوشاق يانداشيندان دا سوروشسانيز، ياخشي آچيقلايار كي بلديه‌نين(شهرداري‌نين) كيرمان ميسي‌ني اوتماق، تيراختورون ميسي اوتماق دئمك‌دير(بلديه، تكجه ميسي يوخ، باشقا تيملري‌ده اوتمالي‌دير). و بئله بير نه‌ده‌نه گؤره، سهند ايستاديومونا تيراختورچولار ايله دولماق بكله‌نيردي. آنجاق تبريزين شاختاسي(تبريز آغيزي ايله شه‌خده!) سانكي همدان شاختاسيندان‌ دا پيس كسيرميش، و تكجه 2000 نفر ايستاديوما گئديبلر.
البته خبرلره گؤره، اويون باشلانا قدر مئيدان‌دا قار وار ايميش و ياريم ساعات چكيب قارلاري كوروسونلر. تاماشاچي اوتوراجاقلاريندا دا دونموش قار وار ايميش، و تاماشاچيلار قار-بوز ايچينده گليب ايسته‌ييرميشلر آلقيشلاماقلا اؤزلريني قيزيشديرسينلار. آنجاق بلديه‌نين برازيللي ائدواردوسو تئزليكله بير قول ووروب بلديه‌ني قاباغا سالماغي، يقينكي تاماشاچيلارين آرتيق اوشومكلرينين قاباغيني آليب.‌

- بلديه ايكينجي ياري‌دا بير قول يئييب، آنجاق تبريزلي گنج "رسول عليزاده" ايكي دقيقه‌‌دن چوخ قويماييب گئچه و بلديه‌نين اوتماق ظفر قولونو ووروب. بو اوتماقلا هم بلديه دؤرد سيرا گئتدي يوخاري و هم ميس تيراختوردان دالا دوشدو. رسول عليزاده‌نين قولونون اؤنمي بوردادير.

- بو بير قول و بلديه‌نين اوتماغي،  ايستاديوملاردان قاچقين دوشه‌ن بلديه‌چي‌لرين بير داها قاييتماغينا بير نه‌دن اولوب، باعيث اولاجاق اونلار هم اؤز جدول‌ده‌كي دوروملاري‌ني دوزه‌تسينلر و هم‌ده تيراختورو آسيايا گئتمك يولوندا يارديم ائتسينلر.
رسول عليزاده‌نين قولونون اؤنمي چوخدور؛ آنجاق بير سايي سانكي چوخدان ايميش تكجه بو قولو گودورموشلر.  تيراختور 4 دنه آرديجيل اوتماغيندان سونراكي همدان‌داكي موساوي ائتمه‌يي‌ني بؤيوك فاجيعه گؤسته‌ريب، و بير-ايكي ساعات ايچينده "تحليلي(!)" مقاله يازيب دئييبلر: "گؤردونوز بلديه‌نين بومي(يئرلي) اويونچولاري نه كئيفيته صاحيب ايميشلر؛ حالبوكي غئير بومي ترشيز و اكرامي هئچ سانتر باشارميرلار؟"!
البته لازيم دئييل بيري‌سي اونلارا  دئسين آخي ائله بو اكرامي اؤزو توركدور كي!! بلكه بونون دئمه‌يي لازيم دير سيز كي ايستاديومدا دويغو و هه‌يه‌جانلا آلقيشلاميرسينيز؟ سيز يازماق حاليندا احساسات ايله دانيشماغينيز دوز ايش دئييل. آناليز ائدنده، سايي، آمار، سونوجلارين ثباتي، استقامت، آخيم و سوره‌جه(رونده)ده دقت ائدرلر.
تراختور ليگ‌ده ان گوجلو دفاعي واردير، حالبوكي بلديه‌نين ساوونما(دفاع) باخيميندان لاپ چوخ قول يئيه‌ن تيملردن ساييلير و اؤزونو بو ياريم فصل ايسته‌يير دوزه‌تسين. سؤزسوز گه‌له‌جكلري آيدين‌دير؛ بيز ده اونلاري ليگده يوخاري سيرالارا گئتمك ايچين آلقيشلامالي‌ليق آنجاق تيراختورون تجروبه قازانميش اويونچولاري‌ني، بلديه اويونچولاري ايله، قارشي‌ قارشي‌يا قويماق كسينليكله هر ايكي تاخيما ضربه وورابيلر.
انتقاد و اله‌شديرمه همشه اولمالي‌دير، آما ايندي‌كي دورومدا دوز ايش دئييل. يقين كي بلديه و هر هانكي تيملرده پارلايان آزربايجانلي اويونلارين تيراختورا گلمه‌يي هامي‌نين ديله‌يي‌دير، آنجاق بئله ايستكلر گئت-گل و انتقالات زاماني اورتايا قويولمالي‌دير.
بونوندا دئمه‌يي لازيم دئييل كي كرار جاسيم، آندرانيك و كياني كيمي اولدوزلار تيراختورون اولوسلار آراسي آدليم اولماغيندا داها فايدالي‌ديرلار.

آنالار

مئهر خبر آژانسي ساوالان اه‌ته‌كلري، سردابه (حتما آدي "سويوق بولاق"‌دان زاددان ايميش ده‌ييشيليب!) ده ياشايان ائل‌دن بو گؤرونتو آلبوملاري‌ني ياييب: 1 ، 2 و 3.

من او گؤزل گؤرونتولرين ايچيندن بو ايكي داها گؤزل گؤرونتونو، بوتون مئهريبان آنالارين يادينا سئچيب بورادا قويورام. شن‌ليك ايله ياشاسينلار هامي‌سي:

ي. س: كيمسه ايسته‌يير بيله آذربايجان قادينلارينين اؤرتوكلري(حيجابلاري) نه ايميش و نه دير، بونلارا باخسين.

بو آذربايجان تيرختورونون معجزه‌سي‌دير

ايران مئدياسندا، سانكي "خبر ورزشي(ايدمان ساليغي)" ايلك درگي‌ دير كي تيراختور تاماشاچيلارين آراسيندا اولان قادينلارين خبريني "جادوي فوتبال(فوتبول معجزه‌سي)" باشليغي‌، و بير گؤروت ايله يايميش و بو قونو دا اولان سوسقونلوغو سينديرميشدير. اوزاق‌دان باخانلارين باخيشيندا بئله بير تايسيز گؤرونوم، "فوتبول" مؤعجوزه‌سيندن قايناقلانير و بو ايشلري تكجه فوتبول ائده‌بيلر. بو سؤز دوغرو دور؛ آنجاق فوتبول ياريشلاري ايران و دونيانين دا هر يئرين‌ده واردير و ساده‌ليك ايله مؤعجوزه ائده‌بيلمير. ايسپانيادا كاتالانلاردان سونرا بئله بير مؤعجوزه اولماييب‌دير. آنجاق آذربايجان ميللتي‌ده فوتبول ايله، فوتبول دان يوكسك و يوخاري سيرالارا گئديب و مؤعجوزه ائده‌بيلير.و هئچ كيسمه بونو دانابيلمير.

بورادا كيشي، قادين، قوجا، اوشاق، وارلي، يوخسول، آدليم، آدسيز، گوجلو و گوجسوز يوخوموزدور. علي دايي دونيانين زيروه‌لرينه گئدندن سونرا، آرزيلايير جاوان اولوب و تيراختوروچون اويناسين؛ آشيق غافار دئيير كئشگه هامي‌ميز توپچو اولارديق؛ تئهران و كرج ده بؤيوموش تورك كؤكنلي، آما وارليقلاريندان اوزاقلاشديريلميش دلي‌قانلي‌لار ايستاديوما گليب ياشاسين آذربايجان سسليرلر؛ تبريز ده قيزلار قيرميزي بايراق گؤتوروب شهرين چؤلونه چيخيرلار و ...
بونلار هامي‌سي، آذربايجان و آذربايجان فوتبولونون مؤعجوزه‌سي دير.

بانوان طرفدار تیراختور

تیراختور یا تراکتور وسیله ای است چندمنظوره که هم در کشاورزی و باغبانی به درد می خورد، و هم در حمل ماسه و خاک و بکسل کردن خودروهایی که در جاههای پرت و دور افتاده زمین گیر شده اند. منتها کار کردن با آن به این سادگی ها هم نیست که به نظر می رسد. یادم هست دوران کودکی ام که می دیدم از روستاهای دور پشت تراکتورها یک تریلر هم می بستند که پشتش پر بود از مرد و زدن و کودک و کلی وسایل و محصولات کشاورزی و باغی و ... ، و می آمدند به کیوی(کویو) جهت خرید، و درمان و فروش محصولاتشان. نه راه درست و حسابی بود و نه وسایل نقلیه مناسب که بتواند این همه بار و آدم را بتواند این ور و آور ببرد. خیلی از زنان حامله روی همین تریلی ها زایمان کرده اند چون تراختور سرعتش آنقدر نبوده که آنها را سر وقت به زایشگاه برساند. و از سوی دیگر خیلی از همین تریلرهای خطرناک در کوره راهها چپ شده اند و جان خیلی ها، حتی جان رانندگان ماهرش را هم گرفته اند. ولی از این خطرات می شد با رعایت اصولی خیلی ساده جلوگیری کرد.

این وسیله در طول این پنجاه-شصت سال به هر دردی خورده است و چندین سال بود اسمش در خدمت ورزش آذربایجان بود و البته همه نمی دانستند که قرار است فراتر از ورزش هم نقشهایی ایفا بکند. در این مورد حرف و حدیث بسیار است و مهمترین نقش آن همان نقشی است که از آن به عنوان سمبل هویتی و بیداری فرهنگی و کنار گذاردن از خود بیگانگی فرهنگی یاد می شود. و آنچه که عیان است چه خاجت به بیان است. اگر در میان تماشارگران و تشویق کنندگان تراختور نبوده اید، کافی است یکی از ویدئوهای مربوط به بازیهای تراختور را مشاهده کرده و ببینید که ببینید برخلاف دیگر مسابقات فوتبال، این تیم چه ببازد و چه ببرد پیوسته تشویق می شود و البته حین تشویق تماشاگران تشویق خود را امضاء هویتی می کنند و طومار شفاهی می دهند. البته درست مثل تریلی های فوق خیلی ها ، حتی آنهایی که دایم چرخهای تراختور را پنچر می کردند، آرزوی آن را دارند سوار تریلر تیم تراختور شوند و یا بار خود را بر آن بگذارند، و حتی گاهی با پر رویی می گویند بار و مسافر خود را بگذارید زمین ، ما واجب تریم. ولی گویا این بار هم راننده تراختور و هم سرنشینان تریلر تراختور می خواهند شاخص ها و معیارهایی را هم رعایت کنند و کمی دقت می کنند که تراختور بیش از حد به فشار نیافتد تا بشود صحیح و سالم به مقصد رسید و برگشت.

می خواهم با مصادیق هم حرف بزنم. در حال حاضر، دو "بار" و یا "مسافر" اصلی تیراختور که ظاهرا در اولویت قرار گرفته اند  دو هدف "تورک دیلینده مدرسه"(یک مسأله فرهنگی) و "اورمو گؤلو قوروماسین"(یک مسأله زیست محیطی) می باشند، که به اندازه کافی بار سنگینی برای تراختور هستند و از شواهد موجود می شود استنباط کرد که توافق بی نظیر و عاقلانه ای در مورد این دو اولویت وجود دارد. شخص خاصی هم نیامده چنین اولویتهایی را گوشزد کند و خط مشی دهد ، بلکه یک عقل جمعی به این نتیجه رسیده  که  گذاشتن بارهای دیگری فراتر از اینها می تواند، موجب به گل نشستن تراختور شود.

این "فراتر"ی که می گویم یکی همین مسأله زنان است که در آن مورد نباید زیاد بعد حقوق بشری به آن داد(مسأله ای که خانم سودابه اردوان مطرح کرده)، و از زاویه ورزشی-فرهنگی به آن نگاه کرد. چند هفته قبل که پس از بر گشتن از ورزشگاه خاطرات خود را به بستگان می گفتیم یکی از خانمهای فامیل گفت که به ما چه؟ این داستان مردانه است و برای زنان جذابیت ندارد و من ساکت شدم! و حضور ذهن نداشتم که بگویم در تبریز زنها هم از بیرون استادیوم تشویق می کنند و افسوس که نمی توانند وارد ورزشگاه شوند. البته زمانی گفته شد که ورود زنها به استادیوم جهت تشویق یک تیم فوتبال آقایان را، دولت می خواهد آزاد کند ولی بنا به دلایلی جدی نشد که درست هم بود، چون جو فرهنگی ورزشگاههای تهران مناسب نبود و شعارهای غیر اخلاقی و فحشهای رکیک داده می شد. ولی همانطور که دیده می شود نوع تشویق طرفداران تراختور تفاوت می کند و نسبت شعارهای غیراخلاقی، احتمالا به دلیل درصد زیاد افراد متأهل در میان تماشاگران، بسیار پایین است که به این نکته حائز اهمیت در گزارش "بررسی جمعیت شناختی تشویق کنندگان تراختور در کرج" هم اشاره شد* و از سوی دیگر مشاهده هم شده که تعدادی از خانمهای علاقمند تبریزی همراه با خانواده خود از بالای تپه های مشرف بر زمین استادیوم، به تشویق تیم پرداخته اند. و به طور مثال اگر طبقه های بالای استادیوم را به همان خانواده ها اختصاص داد می توان شاهد آن بود که تعداد چنین خانواده ها و بانوانی که می خواهند وارد استادیوم یادگار امام(سهند) شوند خیلی بیشتر از تصور باشد و چه بسا در دفعات بعد وضعیت اختصاص جایگاه ها برعکس شود! با حضور بانوان و خانواده ها ، در تنها ورزشگاهی که می تواند آمادگی حضور زنها را دارد، با قاطعیت می توان گفت فرهنگ جامعه حاضر در استادیوم نیز بهتر خواهد شد و این ظرفیت در جامعه ایجاد خواهد شد که تفکیک جنسی در اختصاص جایگاه ها نیز قائل نشوند و حتی خانمها بدون احساس نگرانی و به تنهایی، بتوانند به استادیوم ها رفته و آنها نیز به تشویق تیم مجبوب خود یعنی تیراختور بپردازند**.


پاورقی:

* - چهل و سه درصد تماشاگران نمونه آماری مورد اشاره در گزارش تحلیلی مزبور، متأهل بوده و بعضا با فرزندان خود به ورزشگاه آمده بودند که این می تواند یکی از دلایلی باشد که چرا الفاظ و شعارهای ضدفرهنگی در میان تشویق کننده کم بوده و بالعکس اکثریت قریب به اتفاق شعارها بار فرهنگی دارند.

** - در تاریخ آذربایجان زنان همیشه شانه به شانه مردان در فعالیتهای اجتماعی و سیاسی مشارکت داشته اند و نمونه بارز آن حضور فعال شیرزنی به اسم "زینب پاشا" در نهضت مشروطه است که بخشهایی از جنبشهای اعتراضی آن موقع را یک تنه رهبری می کرد و تأثیر کارهایش دست کمی از ستارخان نداشت.

تکجه "یاشاسین آذربایجان" دئمک یئترلی دئییل

بو ایل یازیلاریمین یوز ده دوخسانی تیراختورا گؤره اولور، یاواش یاواش!

تزه‌لیک‌ده تانیش اولدوغوم تبریزفوتو سایتیندا تیراختور- موقاویمت شیراز اویونو آلبوموندا، بیر جالیب گؤروت ایله قارشیلاشدیم.  خبرلره گؤره او  اویون گونونده یوز میندن آرتیق ایستادیوما گئدیبلر و حتی اونلارین ایچینده قادینلاردان واریمیشلار و ایستادیوم ایچینه قادینلارین گیرمه‌سی یاساق اولدوغونا گؤره، قیراق‌داکی تپه‌لرین اوستونه چیخیب و اوزاقدان آلقیشلاییبلار.  و تبریزفوتو دا یاییلمیش گؤروتلر بونو اونایلاییر. بئله بیر اولای تایسیز دیر ایران دا.

بو عکس او حؤرمتلی خانیملارین ایشینه گؤره چوخ ماراقلی ایدی. آنجاق بو گؤروت ده پیس و اوزونتولو بیر گؤرونوم ده وار. و او یئره تؤکولموش آت-آشغال دیر. بئله بیر ایش کولتورلو تورکلردن ایراق دیر. تیراختورون مینلر شوعورلو و آنلاقلی یانداشلاری باشقا بیر گؤزل و آلقیشلامالی یوروش ده ائلیه‌بیلر او نایلونلاری یئردن ییغسینلار. "یاشاسین آذربایجان" دئیه دئیه، آذربایجانین طبیعتینی باتیرماق دوز ایش دئییل.

یارین تیراختور گله‌جک کرجه و قرار دیر کرج، شهریار و تئهرانلی یانداشلار آلقیشلاماق ایچین کرجین ایگیرمی مین نفرلیک انقلاب ایستادیومونا گئده‌لر. آرخایینام ایگنه آتماغا یئر اولمایاجاق و چوخ آدام ائشیک ده قالاجاق. یاخین‌لیق دا ایسه تیکینتی‌دن سونرا هئچ نه یوخدور. خانیملار بو دفه باخابیلمه‌یه‌جکلر. البته اولابیلر گوهردشت‌ ده کی ائولردن باخابیلسینلر! کرجی تانیماسینیز ویکی‌مپیا گؤستردیغی‌ بو یول‌لا گله‌بیلرسینیز.

پ. ن:
این را به فارسی هم بنویسم برای کسانی که به سادگی نمی توانند ترکی بخوانند: بازی تراختور و سایپا فردا جمعه (سی ام بهمن) ساعت سه و پانزده دقیقه بعد از ظهر در ورزشگاه انقلاب کرج آغاز خواهدشد. این هم محل و یکی از مسیرهای رسیدن به ورزشگاه در ویکی مپیا.

Gərçək Şayir

Şəhriyarın 20ci vəfat ildönümü, və İranın ulusal Qoşma və Görəksöz(milli şeyr və ədəb günü) günü də gəlib geçdi. Zaman geçdikcə, Şəhryarın şeyrləri köhnələnmir və dəyəri daha artıq bilinir, və bu bəlli olur ki o onun tayı kimi bir yetənəyin, təkcə Türk dilində yox, bəlkə başqa dillərdə, gəlib-gəlməmyi allahə lində dir. Deyirlər Fars dili Şeyr dili dir, ancaq mən görməmişəm Fars dilində bir şeyr olsun gerçək anlamda hammının birdən duyğulandırıb, güldürsün və ya ağlatsın. Şəhriyarın qoşmaları belə bir gücə sahibdirlər. və bunları Xan Nənə , Bəlalı Baş, və Yar qasidi kimi şeyrlərdə görmək olar. Şəhriyarın öz dili ilə oxunmuş Bəlalı Baş şeyrini MP3 formasında burada qoymuşam ki əndirib, qulaq asabilərsiniz*.

Şəhriyar bu şeyri, səksəninci illərdə Təbriz biliyurdunda(?), bir Türkcə şeyr oxumaq istəyinin cavabında, oxumuşdur. Deyir xanımın yadına, Bir şeyr oxumaq istəyir! Ancaq orada olan güdükçülərin birisi deyir bura ‘müxtəlit’ dir ha!

Şəhriyar ilk də müxtəlit sözü araya gələndə, belə düşünür, çünkü öyrəncilərin arasında İranın bütün yerlərindən Türk dilli olmayanlar da vardılar, gərək Türkcə şeyrlərinin Farscaya da çevirə! Deyir buna görə Farsca da izah edəcək, ancaq bunu da artırır Türk dilində olan zərafətləri başqa dillərə açıqlamaq olmaz!

Ona deyirlər , mənzurları ‘müxtəlit’ deməkdən budur ki, orada qadınlar isə vardılar, sən ki öz arvadına görə bir şeyr oxumaq qərarındasan, gözlə!!

Və nə əcib işdir ki uzu-susuzluq ilə, Şəhriyara əxlaqı bir uyarı verirlər! Mən ki 20-30il dən sonra, o ustada belə bir sayqısızlıq göstərməyi eşidirəm utanıram!
Hər halda Şəhriyar gülüb deyir:
“Xanımımın ölümündən sonra, yaxşılıq və xeyrləri deməkdən sonra, başqa bir şey yoxdur!”


Bəlalı baş

Yar günümü, göy əsgiyə, tutdu ki dur məni boşa!
Cütçü görübsən öküzə, öküz qoyub bizov qoşa?!

Sən əllini geçib yaşın, mən bir otuz yaşında qız,
Söylə görüm otuz yaşın nə nisbəti əlli yaşa?!

Sən yerə qoydun başıvı, mən başıma nə daş salım?!
Bəlkə mən artıq yaşadım, neyləməli? Dedim: yaşa!

Biz də bəlalı baş nöçün(nə için), yanına süpürgə bağlasın?
Börkü başa qoyan gərək, börkünə də bir yaraşa!

Bir də kəbin kəsilməmiş sən mənə bir söz demədin,
Yoxsa cəhazımda gərək gələydi bir hoqqa maşa!

Dedim qəza gəlib tapıb, bir iş idi olub geçib
Qurbanam ol ala gözə, heyranam o qələm qaşa!

Mən ki özümdə bir günah görmüyürəm, çarə nədir?
Pis bəşərin qaydasıdır, yaxşını tapsa dolaşa!

Dosta mürüvvət etməli, düşmən ilə geçinməli,
İş belə dir, rəva dəyil, bəşər yolun azıb çaşa!

Mən də sənin dayoğlunam, sən də mənim bibimqızı
Könül baxırsa günəşə, göz də gərəkdir qamaşa

İndi bizim maral kimi, üç balamız var dır gərək,
Ata-ana savaşsa da, bunlara xatir barışa

Hər kişiyə əyalı də, öz canı tək hörüklənib
Hədiyə də olmaz eyləsin əyalı qardaş, qardaşa!

Bu dünya bir yol kimi dir, biz axirət musafiri,
Kicavədə, hamaş gərək öz hamaşi ilə yanaşa

Axirəti olanların dünyası ğəmsiz olmuyub**
Sel dir gələr axar geçər, amma gərək aşıb daşa

Məsəl dir yer ki bərk olur, öküz öküzdən inciyir
Hey dartılılır ipin qıra, yoldaşı ilə bir savaşa!

Bizim də rüzigarımız yaman dır, biz də eyb yox,
Bəlkə vəzifə dir bəşər gonşuları ilə qonuşa

Həqq-i həyat yox daha bizlərə, çox böyük başı,
Zindanımız da həqqimiz, bir baca tapsaq tamaşa!

Amma onun şəmatəti, allaha xoş gəlmiyubən,
Getdi manim həyatımı vurdu daşa, çıxdı başa...

Xişgənaplı Seyid məmməd hüseyn Bəhcət (Şəhriyar)


* )
32Kbps MP3 file: 2.69MB
64Kbps MP3 file: 5.38MB

Bu faylların sonuna ‘Haq Yolunda’ adlı bir gözәl Mahnı isә artırmışam:
32Kbps MP3 file: 3.94MB
64Kbps MP3 file: 7.89MB

**) Bura da deyir bu bölmə quranın bir ayəsi ilə ilişgili dir

بو يازينين آزكانوئرت ايله عرب اليفباسينا دؤندريلميشي ني، بورادا اوخويابيلرسينيز -- كليك ائدين

شهریارین آناسی

اؤتن هفته رحمتلیک شهریارین دیلی‫ندن بیر ده‫یه‫رلی سس فایلی* الیمه چاتدی و اونو آشاغیدا گؤره‫جه‫یینیز کیمی یازی‫یا چئویردیم(اه‫یری یازیلار شهریارین دئییل). بو سؤزلر سانکی، آذربایجانین یوز ایللیک تاریخینی نئچه جومله ده داشیبیب. من ایچین کی بو سؤزلری دینله‫یه‫نده، ائله بیل زامان دایانیر.

البته بو جریانی ائشیتمیشدیم آنجاق اؤز دیلیندن ائشیتمک، باشقا جوره دویغولاندیریر؛ اؤزللیکله رحمتلیک آناسینین چوخلو قیصصه بیلدیگی و اؤز هیممتی اولمادیغینا گؤره اورکله‫نمه‫سی، بؤلومو ائشیدنده آدام گئرچک آنلامدا اوزولور. بو سؤزلر بونو گؤستریر کی خیشگه‫نابلی موحممد حوسئینی نیجات وئرن و اؤز دیلیجه تورک وارلیغینا قایتاران آدام، آناسی ایمیش و بو آنانین اؤز میللتینه ائدن کسینلیک ایله تایسیز قوللوغونون سونوجو حئیدربابا و سهندییه ایله بللی اولونور. منجه بیز آذربایجانلیلار، بو آنایا گؤره بیر سایقیلاما گونو سئچمه‫لی‫ییک.

...
واللاه بیلیرسیز کی من اصلا تورکی ادبییاتی‫نا او قدر تبححوروم یوخدی. بیزیم ائله دیلیمز تورکودی دا، دانیشیغیمیزدی قارداش، یازیمیزدا کی تورکو ده‫ییردی! منیم ده کی خوب طیب شاییردی ایدیم؛ پاتولوژی ‫نن(ایله) ال‫له‫شیردیم، اوندان سونرا دا کی بیز(من) فارسی‫نین شاعیری درجه اوولی ایدیم کی من اونی ائحیا ائلیردیم... او واخت سونرا کی آنام گلدی، گئنه تازادان تورکـلشـدوخ! قومییت آذربایجانی گلدی کی، دا تورکونی ده قاتدیم فارسی‫یه، تورکی‫نن ده شئعر دئدیم و ایللا منیم هئچ تورکی شئعر یوخودی تقریبا؛ چوخ آز ایدی. آمما دا او واختدان ائله قوشولدو منیم فارسیما، تورکو ده؛ ایندی ائله تورکولریم‫ده اؤزو بیر دیوان اولار.

شهریارین آناسی 1325ده تئهرانا گلدی. او اوغلونون شاعیر اولدوغونو حیسس ائده‫بیلمیردی. شهریار کئچمیشی‫ایله دوغمالاشیب و آناسینین دیلینده بیر شئعر دئمه‫یه قرار وئردی. او اؤز شئعر دیلینی، تبریز شیوه‫سی و تبریز ادبی مکتبی سئچدی...

... حئییف اولسون کی سیز سیننیز آزدی، او قدیم تورکی ایندی آرادان گئدیب، بوله‫سوز(بیله‫سینیز) بیزیم تورکولرده نه قیصصه‫لر واریدی. حئییف اولسون منیم آنام، هئی دئدیم یازارام هیممتیم اولمادی...؛ او قدر شئعر، اصلا قیصصه‫یئه منظوم حیفظ ایدی کی بئله دونیا-دونیا لذذت آپارا... اؤزلری‫له آپاردیلار؛ بیز ده ده او شوعور اولمادی... یانی دیلیمیزی، اوول‫دن قویمادیلا تشویق اولا...

آغای جمالزاده یازمیشدی کی، حئیدربابانی، فقط حئیدربابانی قانماغا، تورکو اوخورام، تورکو اؤرگه‫شیرم(اؤیرنیرم) حئیدربابانی، بیری ملک‫الشعرای بهار ایدی، من‫نن(من ایله) تورکو اوخویاردی، تورکو اؤرگه‫دردیم.

یاواش یاواش موعیین جبهه‫لر اؤزونو حئیدربابا آخینی‫یلا اوز به اوز گؤردولر. بیرینجی‫سی تورک دیلی‫نی قاداغان ائدن شاه حوکومتی، حئیدربابا ایله موبارزه‫یه باشلادی.

آذربایجان میللتی اؤلمز بیر میللت دی، مه‫یه(مگر) قاباغین آلماغنان(آلماقلا) اولار؟ گؤردون کی اللی ایل قاباغی‫نی آلدیلار، بیر آز دا شیشدی! حئیدربابا کیمین شئعر وئردی، سهندییه کیمین شئعر وئردی. بولار(بونلار) هاممی‫سی او عکس‫العمل ایدی‫ کی، تورکلوخ(ک) بیزیم آذربایجانلی‫لیخ، قومییتیمیز گؤرستدی. او بیری‫سیلر هاممی‫سی محو اولار گئدر، آمما حئیدربابا محو اولماز، سهندییه محو اولماز؛ بوجور گلیب و گئده‫جاخ(گئده‫جک).

*)

MP3 Audio File: 1.51 MB
OGG Audio File: 818 KB

Hər Nə, Qadınıçın!

Uluslararası qadın günündə, bu günü, çalışqan və qorxmaz Türk qadınlara, qutlu olsun deyəbilmədim; əlbəttə hər gün hammıya ayiddir və bu gecə o günü qutlu olsun demək istəyirəm. O gün bir yer də qonaq idim və trt və Q.Azərbaycanın İctimayi kanalı bu günə görə olan ortaq verlişini görürdüm, elə gözəl verlişlər olan zaman belə bloqların qutlayıb-qutlamaması elə də önəmli dəyil, sanki! Ancaq o verliş də ki adamlar hamısı qadınıdılar, təkcə aş-pişirənlər kişi idilər, və bu yazıq kişilər isə başlarını aşağı salıb təkcə qab-qacağ işlərinə baxırdılar! Orada hər nə, qadınıçınıdır!!

Aşağı da, yuxarı da ki sözlər ilə, çox da ilişgili olmayan(!), Türkcəyə çevirdiyim gülünc bir xatirəni oxuyacaqsınız. Və bu xatirə də isə, hər nə, qadınıçındır!

Pəhləvi şahlıq dönəmində başbaxan olan Marağalı Sa’iid(ساعد مراغه ای)dən belə bir xatirə nəql olunmuşdur:

Qonsul nayibi(yardımcısı) olanda, şənliklə gədim arvadımın yanına və bu dağ xəbəri xanıma verdim.
Anca o bütün e,tinasızlığıyla başını tərpədib, “Başına kül savurum! Filanı qonsuldur, sən qonsul yardımcısı?”, dedi.
Zaman geçdi, mən qonsul oldum və haqlı bir qiyafə tutaraq getdim xanım yanına! Ginə də xanım məni saymadı və “ Daş başına düşsün, filani diş işlər baxanı yardımcısı (Xarici işlər naziri muavini) dir , halbuki sən qonsulsan!!?”, dedi.
Oldum diş işlər baxanının yardımcısı; “Kül başına! Filanı diş işlər baxanı dır və sən ... ?!” kimi sözü bir daha xanım dan dinlədim.
Diş işlər baxanı oldum. “Filanı başbaxan dır... daş başına olsuneeee!”, dedi.

Son da oldum İranın başbaxanı və bu dönə daha arxayın addım ataraq evə sarı getdim və bunu gözləyirdim ki arvad dik atdana və bağışlama istəyə! Bu xəbər vermədən, mənə bir baxıb başını tovlayandan sonra dərin bir ah çəkib, “Daş o millətin başına olsun ki sən onun başbaxanı olasan!”, dedi.

يئتنكلي الدن گئتميشلر

شاه زامانينداكي تبريز كؤكنلي سينما و اوخوماق اولدوزو و ايندي يئنگي دونيا دا ياشايان قادين ياديما دوشدو(آديني چكميرم؛ يازيقلار اولسون كي قادين دير و تك باشينا اوخوماغي دوز ايش دئييل سانكي؛ بورادا ائله بيلين بو قادين كيشي دير!)؛ آيريليق ماهني‫سي‫ني اوخوماغا باخماياراق اونون بوتون آلبوملاري فارسجا دير و بونا گؤره، اونا آذربايجان كولتورونه قوللوق ائدن آدام آدي وئرمك اولماز؛ آيريليق ماهني‫سي دا عريضه‫نين بوش اولماماغي ايچين دير.

بير خاطيره ده واريم؛ آلتي ايل بوندان اؤنجه، شريف بيلي‫يوردونون يولداش و ديلداش، آنجاق مغرور اؤيرنجي‫لرينين بيري‫سي نين يانيندا، يوخاري دا دئديگيم اوزمانجين آديني چكديم و دئديم فيلاني توركوموش! بو قوشاچايلي، ولي حال توتماق خوجاسي اولان به‫ي، تئز دئدي: « ياتاق‫خاناميزدا بير اوزلو كورد واردير، بيز هر زامان ايبراهيم تاتليسسين كاسئتلريني دينله‫‫يه‫نده، تاپيليب، دئيه‫ردي: چوخ‫دا شيشمه‫يين؛ تاتليسس كورد دور! من ده دئديم، اصل بونون اوخودوغو ديل‫دير، گل گؤر قانيرسان نه دئيير؟! بو سؤزو دئيه‫ندن سونرا، او كوردون حالي برك توتولدو و او چاغدان بيزه ائله سؤزلردن دئمه‫ز!»

منيم ايسه حاليم او كورد كيمي توتولموشدو؛ چونكو دوغرو سؤز دئييردي! بير-ايكي دفه آتيليب دوشمك ايله كي آدام واليباليست اولماز(بئنيم ده ضرب التاي تاپابيلمه‫ديم!). او قادين دا بير دفه آيريليق اوخوماقلا، هاراي-هاراي من توركم ده باغيرسادا، سونا قدر، فارسلارين موسيقي تمثيلچي‫سي تانيناجاقدير. و ائلشن به‫يين دئديگي ياشار كامال دا سونا قدر تورك ادبيياتي ايچين، احمد كايا دا تورك موسيقي‫سي ايچين و ها بئله خاليد حوسئين ده آمئريكا يا اينگيليس ادبياتي ايچين بير تمثيلچي اولاجاقلار. اصل بونلارين ايزلري دير، آتالار سؤزودور: آدام اؤلور قالير اثري، ائششك اولور قالير ثمري!
البته آللاه براهني‫يه اوزون عؤمور و جان ساغليغي وئرسين، اونون يازديقلارينين موحتواسي، آذربايجان آيدنلاري ايچين گئرچكدن اويانديريجي و يول گؤسترن اولموشدور، آنجاق منيم بير سؤزوم وار: براهني ايسه توركجه يازماسا، به كيم گرك توركجه يازسين؟ اولمايا فارسلارين عممه سي بيزيم ديلده يازيب پوزمالي‫ديرلارمي؟! اوشاقليق‫دان آناديلي بيليمسل و عئلمي اؤيرنمك يالنيز و يالنيز بهانه دير. منجه بوشلوق و ارينمكدن سونرا باشقا بير نه‫دن و دليل گتيرمك اولماز. منيم يازديقلاريم گوجلو دئييللر و اوخوياني ايسه چوخ آزدير؛ آنجاق 20 ياشليقدان توركجه اوخوماغي باشلاميشام و فارسجا دا بوندان چوخ ياخشي يازيرام، آنجاق گؤره‫و(وظيفه) نه دير؟ من كيمي يئتنكسيز آداملاري يازماغا ساري چكن، يورد و اولوس سئورليك و بوندان داها اؤنملي، گونئي آذربايجان ادبيياتي دنيزينين بوش گؤرونمه‫سي دير. بو دنيز دولمالي دير و من كيمي بلاق يازانلار دامجي‫ديرلار؛ آنجاق براهني كيمي بؤيوك چايلارين آخماغي گركلي دير.
يازماق دا سوروجولوك كيمي دير؛ بير-ايكي دؤنه، يا يئتنك آز اولورسا، اللي – آلتميش دؤنه بونا-اونا چيرپارسان(بئله سينه كي ماشين دا ماشينليق قالماز!!؟)، سوندا يقين كي اؤيرنه‫جك‫سن، نئجه ياخشي يازماق اولار؛ چونكو فيلان آداملار ايستيثناديرلار، ياخشي دليل دئييل! شهريارين دا بئله دوشونجه‫سي اولسايدي آناسي‫ ايستكي‫نين قارشي سيندا دويغولانيب و هئچ زامان آذربايجان و بلكه تورك ادبيياتي‫ني تك باشينا سووارماياجاغيميش. ايستيثنالار، ايلك باخيشلار دا، ايستيثنا دئييللر؛ و البته چاغداش دوروم دا، بيز نئجه‫ليك(كيفيت)ـدن داها چوخ اؤنملي، نئچه‫ليك(كميت) داليسيجاييق.

تورك قادينلار و قادين حاقلاري

بيزلر شوونيسم قارشي سيندا موباريزه آپاراندا، طبيعي دير كي تكجه تورك کیملیگیندن دانیشیب و هاراي هاراي من توركم باغيراق. چونكو شرفلي بير اينسان، زور آلتيندا بوتون حاقلاري الدن وئرنده، اليندن گلن و گؤرمه لي ايلك ايشي، وارليغيني قوروماق دير و بو ايش، بونو گؤسترمز كي باشقا آرامانلاري و هدفلريني اونودموشدور. مثلا بير ائو اود توتاندا، و اونون اودونو سؤندورمك ايمكاني اولماسا، گرك باشقا اينسانلارين ائودن ائشيگه قاچماغينا يارديم اولاق و بو ايشين يئرينه، مال و ثيروتيميزين فيكرينده اولماق، شرفسيزليك و يا آخماقليقيميزي گؤسترر.
آنجاق هامي ميز بيليريك شوونيسمينين ائتديگي تبليغلره گؤره، آذربايجانين مدني و توپلومسال حركاتي، اولتراناسيوناليستي و حتي فاشيستي تانينماقدادير و بونا گؤره آذربايجانين دوغرو ايستكلرينين داليسيندا اولانلارا واجيب دير باشقا اينسان حاقلارينا دا گوجله تاكيد ائتسينلر. اؤرنك ايچين بيري سي قادين حاقلاري دير.

بو سؤزلري تورك بير قادينين وئبلاقيندا، باخيش و يوروم اولاراق يازديم:

آذربايجانلي قادينلارين چاليشمالاري لاپ چتين دير منجه، چونكو:
1) هم كيمليكلريني، وارليقلاريني و ديللريني قورومالي ديرلار.
2) هم قادين حاقلاريني ايسته مه لي ديرلر.
3) و بوتونلوكله دوغال اينسان حاقلاريني آلماق و دموكراسي قورولماق يولوندا آدديم آتمالي ديرلار.

يوخاري دا كي ايكينجي و اوچونجو سؤزلر، هئچ بيري سي آذربايجانين گئرچك چاليشقانلارينين ايستكلري قارشيسيندا دئييلدير و البته كي بونلار، آذربايجان دا كي مدني چاليشمالارينين قاباغيندا كي انگللري، ساده جه آرادان آپاراجاقدير.
هر ايكي آذربايجانلي دان بيري سي و هر يوز آذربايجانلي دان 50سي قاديندير. بيز ده هميشه ايران دا كي توركلرين سايي سي ني 30ميليون دان آز بيلميريك! بو 30 ميليونون 15 ميليونو قادين دير. موباريزه نين گوجلو اولماغينا، اونلارين قاتيلماغي چوخ اؤنملي دير و بونو دا بيليريك، دؤولتي سيياستلر دن اؤنجه، آراميز دا بير اسكي و منطيق سيز فيكير واردير و او دا قادينلاري حيسابا قويماماق دير و البته يئرسيز تعصوب و كولتور بونا باعيث دير. بئله دوشونجه موطلق آرادان قالديرمالي دير.
سيز فيكر ائدين بو ايلين يازسونو (خورداد) مدني قالخيشلاريندا، قادينلار دا خيابانلاردا اولسايديلار حركت نه گوجلو اولابيلردي. البته بونو آرتيرمالييام ايران دا آذربايجان دا كولتورل دوشونجه، باشقا يئرلردن داها يوكسك دير ، آنجاق اصلا يئترلي دئييل. ياديمدادير كي بيلي يورد دا، اؤيرنجيسل توپلوملار و تؤرنلر قوراندا، قيزلارين حوضورو هميشه چتينليك ياراداردي! اوزونو روشنفكر و منورالفيكر بيلن(بير سايي) چاليشقانلار، دئيه رديلر قيزلار فقط باخماغا گلسينلر و ايجرائييات دا ال-آياغا دولاشماسينلار! چونكو بير عيدده قيزبازليغا گلير و بو بيزيم قوتسال حركتي خاراب ائدير! حالبوكي قيز-اوغلانين بئله ايليشكي لري دوغال(طبيعي) دير و بئله ساده مسأله لره حساس اولمامالي ييق.

ساواد مسأله سي

آذربايجان دا كي قادينلارين ساوادلي اولماسي دا چوخ اؤنملي دير. تانيديغيم چوخلو توركلر وارديلار كي آنالاري ساوادسيز، قورآن اوخوماق ساوادي و يا ابتدايي ساوادلاري واردير. بونلار ايران راديو-تيلويزيون دا كي وئرليشلريندن بير شئي دوشونمورلر! منجه بير خئيري و بير پيسليكلري واردير. ياخشي ليقلاري بو دور كي فارس كولتوروندن آز خبرلري وار و اوشاقلارينا آذربايجانين ديل و فولكولورونو اؤيرتمك ده ياخشي روللاري وار. آنجاق پيسليك ايسه بو دور، بونلار فارس قادينلاري گؤرنده، اؤزلريني ايكينجي درجه لي ده يوخ، اوچونجو درجه لي بير آدام سانيب و اؤزلرينه ايلقاء ائديبلر هئچ حاققا لاييق دئييللر! و بو دئموكراسي يا و هر نه يه ضربه وورابيلير.
ايكينجي قوروپ دا نيسبي تحصيلات ائدنلردير. بونلار فارسلار دئميشكن ايكي لبه لي قيلينج(شمشير دو لبه) كيمي ديرلر. آذربايجانلي اوشاقلارا فارسي اؤيردنلرين دليلي بونلارديرلار. بونلار، آز بيلگي لره گؤره و اؤزلريني اودوزماق و ايتيرديكلرينه گؤره و ايكينجي درجه لي وطنداشا دؤنمك ايچين فارسي دانيشماغي بير «كيلاس» بيليرلر . ارلري ايله، يولداشلاري ايله و اوشاقلاري ايله ائو ده و ائشيك ده فارسجا دانيشماسا لار دا، ياستي بير لهجه ايله دانيشيرلار‍! اؤزلريني موطلق تاپشيريبلار آسيميلاسيون ماشينلارينا! البته بو طبقه ده چوخ آز آدام گؤرموشم كي آذربايجانين مدني، توپلومسال و كولتورل چتينليكلرينه فيكر ائتسين. منجه بونلارين فارسجا ساوادلاري اولماسايدي، خئيرلري بوندان آرتيق ايدي.
اوچونجو قوروپ كي تانيرام، آذربايجانين آيدين دوشونجه لي قادينلاري ديرلار. بئله آداملاري تكجه بيلي يوردلار دا، آذربايجانا گؤره قورولان كولتورل-توپلومسال تؤرنلرده و يا اينترنت سايتلاردا گؤرموشم.
بو آز سايي ني، نئچه ميليونا چوخاتماق يولونو بيلميرم واللاه. تكجه بئله دوشونورم تورك قادينلارا، «قادين حاقلاري»ـنين اؤده مه يي نه گؤره دانيشماق، باشقا سيياسي – جتماعي چاليشقانلاردان اؤنجه، آذربايجانلي آيدينلاري طرفيندن اولمالي دير. بو يولدا اونلار ايچين دورو و صاف ايشله مه لي ييك. دوز دور يوخاري دا كي سؤزلره گؤره، ميللي دوشونجه قادينلار آراسيندا آز گؤرونور؛ آنجاق آرخايينليق لا دئمك اولار، بو ، همن كولتورل چتينليكلره دير كي قادينلار توپلومسال چاليشمالارا قاتيلابيلميرلر و يقين كي اونلارين دوشونجه سي يوكسلميشدير. بونو بيلمه لي ييك كي آذربايجانين چاغداش ناييلليتلرين دليلي، تكجه اؤيرنجيلر، آيدينلار و تجروبه لي چاليشقانلار يوخ و بو آرادا بوتون قادينلار دا آدديم آتميشلار؛ چونكو بو حركتلر گئنل و توپلومسال حالته چئويريلميشلر، و اؤزل بير قوروپ و طبقه ايله، ايليشكيلري يوخدور.

ادبیات گؤیونون اولدوزو

قیش سونونون 25 جی گونو، پروین اعتصامی نین آنادان اولماغینین یوزونجو ایلدؤنومو دور. پروین آدینی تخللوص ائدن رخشنده اعتصامی 1385 نجی گونش هیجری ایلینده، تبریز ده اختر فتوحی تبریزی آدلی بیر آذربایجانلی آنادان و کؤکو آشتییانلی و تبریز ده یاشایان یوسوف اعتصام الملک دن، دونیایا گؤز آچدی. او اؤز عاییله سینین تک بیر قیزی ایدی و 4 قارداش وار ایدی. او بئش یاشلیغیندا عاییله سی ایله تئهرانا گلدی و 1303 جو ایل ده، آمئریکالیلار اوخولوندا ، اؤیرتیملری نی بیتیردی. 28 یاشیندا آتاسینین ایصرارینا گؤره بیر ژاندارملا ائولندی؛ آنجاق او بیر موعتاد و عرقخور و اخلاقسیز آدام ایدی و بیر ایلدن سونرا اوندان بوشاندی.
و بو نا گؤره بیر شئعری ده وار دیر:
ظولوم دور بیر قفسه آتماق
لئش یئیه ن ایله بیر شکر سؤز قوشو
(ظلم است در یکی قفس افکندن – مردارخوار و مرغ شکر خارا)

پروینین آتاسی، 1316 نین قیش ایلکینده، وفات ائتدی و او اویغون اولمایان ائولنمکین آرادان گئتمک ده اولان کدری، یئرینی آتانی الدن وئرمک اوزگونلوگونه وئردی. پروین بو اولایی اؤز ویران اولماغینین نه دنی بیلیر:
آتا، سنین تورپاغینا، اجلین ووردوغو تیشه
منیم ویرانلیغیمین تیشه سی اولدو

(پدر آن تیشه که بر خاک تو زد دست اجل - تیشه ای بود که شد باعث ویرانی من)

1318 جی ایل ده نئچه آی یوکسک بیلیمساراییندا کی کتاب ائوی نین کتابچی سی اولدو و سون دا ، 1320 جی ایلین یاز ایلکینین 15 جی گونونده، حصبه مرضینه گؤره آناسی، اختر خانیمین نین قوجاغیندا، جانینی جان وئرن تانری یا باغیشلادی.

همشهری گونده لیکی نین پروین اعتصامی یوز ایلینجی دوغوم گونونون آنما حاققیندا یاییلمیش اؤزل کیتابینین، سید علی موسوی گرمارودی الی ایله یازیلمیش اؤنسوز ده بئله دئییلمیش:
« ادبیات تاریخینده (فارس ادبیاتی) تانیدیغیمز بوتون شاعیره لر آراسیندا، "پروین" سؤز حیشمتی، داورانیش بؤیوکلوگو، دانیشیق تقواسی و درین اینسالیغا گؤره، اؤز شئعر توپلوسونون شهادتی ایله، تایسیز دیر.
ایرانین شئعری(فارسجا شئعر*) اؤز اعتبارینی کیشیلردن آلماغینا باخمایاراق، قادینلار طرفیندن ایسه، آیری و اوزاق قالمامیشدیر.
اوزاق گئچمیشلر ده، "رایعه بنت کعب قوصداری"، "گنجه لی مهستی"، و سونرالار "زئیب النیساء" و "کوردوستانلی مستوره" و "اصفهانلی ژاله" و ...کیمی قادینلار وار ایمیشلار؛ آنجاق گئرچک سؤز بو دور کی اونلارین هئچ بیری سی ، پروین اعتیصامی نین آیاغینا یئتیشمزلر.»
گرمارودی نین یازدیغی اؤنسوزه گؤره پروین اؤز شئعرلرینده، سعدی کیمی اسکی شاعیرلر و یا یئنی فورما شئعرلرینی دهخدا نین موسممط دئمک سبکی و مئتودوندان تقلید ائدیرمیش و بونو آرتیرماق لازیم کی، دهخدا دا، اؤز آدلیم شئعرینده ، تورک شاعیر "رجایی زاده اکرم"ـین یولونو گئمیش ایمیش.

من ده "پروین اعتصامی" نین شئعرلریندن خوشوم گلر و بونون اصلی دلیلی اونون شئعرلرینده کی اخلاقی، توپلومسال و اینسانی سؤزلر و اونون جامیعه ده اولان یوخسول آداملارین طرفینده اولماغی دیر. و البته کی او اؤز شئعرلرینده همیشه شاهلیق سیستئمی نی سورغو آلتینا آپاریب و بو اونون ریضاخان کیمی بیر دیکتاتور دؤنمینده یاشاماق ایچین، آلقیشلامالی دیر.

دئمه دیگیم بیر سؤز قالدی. ائله کی گؤردوک پروینین آناسی تورک ایمیش و عؤمورونون ایلک بئش ایلینی تبریز ده اولموش و بونا گؤره یقین کی او تورکجه بیلیرمیش و سیز ایسه بو سورغونوز واردیر کی او نئیه تکجه فارسجا شئعر دئییبدیر. منجه شاعیرلرین ذاتیندا شاعیرلیک و دویغوساللیق واردیر و اونلار دونیانین هر بیر یئرینده اولسالار شاعیر اولاجاقلار و بو اونلارین آنادیلینه آسیلی دئییل؛ آنجاق کئشگه رحمتلیک پروین اعتصامی تورکجه ادبیاتینین دا اختری** اولاردی و بو فیکری ائدین اونون کیمی یئتنکلر اؤز آنادیللرینه ده، شئعر دئییب یازسالار، آنادیلیمیزده کی سوسوزلوق، ساده جه آرادان گئتمه لی دیر.
البته بیر سؤز ده واردیر؛ شهریار ایسه، "حیدربابا یا سلام"، تورک و دونیا ادبیاتینین شاه اثریندن اؤنجه ، فارسجا شئعر دئیه رمیش و بو رضاخان دؤنمینین، آذربایجان و تورک دیلی نه اولان باسقیلارلا، ایلیشکی لی ایمیش و اولا بیلر، گنجلیک ده یالان دونیادان کؤچموش پروین ده بونا گؤره تورکجه شئعر دئمه میش و شهریار کیمی سونرالار آناسینین ایستکی نه گؤره، حیدربابا کیمی بیر اثر یارادایمیش. هر حالدا کئشگه او تئز اؤلمه سه یدی؛ تانری رحمت ائله سین.

*) گونئي آذربايجانين شئعر دونياسيندا، ده يه رلي شئعرلرين صاحيبي اولان قادينلارين سايي سي آز دئييل و بو او باخيمدان اؤنملي دير كي آذربايجانين ساوادلي قادينلارينين فاييزي كيشي لردن چوخ آز دير. بو شاعيره لرين آدي ايندي ذئهنيمده ديرلر: حكيمه بولوري، مدينه گولگون، اوسكولو مرضيه احمدي، خيياولي نيگار و ... . «قادينجا( تورك قادينين چاغداش شئعري)» دا آرتيق بيلگي لر اوخويابيلرسينيز.

**) پروین اعتصامی، مزار داشی ایچین سؤیله دیگی بیر شئعر ده ، اؤزونه "اختر چرخ ادب"(ادبیات گؤیونون اولدوزو) دئمیشدیر.