چهارشنبه سوري - اود چرشمبه

چند سال قبل هم در مورد انحراف رسوم مربوط به چهارشنبه هاي آخر سال و نه فقط چهارشنبه سوري مطلب نوشته ام(داخل پرانتز بگويم كه در آذربايجان نه يك چهارشنبه بلكه چهار تا چهارشنبه آخر سال جشن گرفته مي شود كه هر كدام مربوط به چهار عنصر طبيعت يعني آب، باد، خاك و آتش مربوط است و البته چهارشنبه اولي مربوط به آتش بوده كه  آن چهار مورد الان فقط خلاصه شده  به  خطرناك ترين عنصر يعني آتش! البته آتش آتش هم كه نه، بلكه فشفشه و ترقه و نارنجك و ...! اگر قرار است جان مردم به خطر بافتد كاسه كوزه چنين رسمي جمع شود بهتر است ). امسال هم مي خواستم چيزي بنويسم كه اين شعر كريمي مراغه‌اي را ديدم و تصميم گرفتم ترجمه اش كنم:

قیش چیخدی گزیر کوچه نی بو تازه جوانلار
یوخ یوخ نه جاوان درس تمدن اوخویانلار

زمستان سرآمد و نوجوانها در كوچه‌ها مي گردند

آنهم چه جواناني! كه تمدن هم ياد مي گيرند

---
چون مدرسه قورتولدی چیخوب ائیله تماشا
چارراه خیاباندا دوشوب گؤر نئجه غوغا
قیزلار کی چیخور مدرسه دن خیلی دل آرا

مدرسه هم تعطيل شده، بيا تماشا كن

ببين چه غوغايي است در چهارراه و خيابان

دخترها هم كه از مدرسه مي آيند بيرون

---
نازیله گئدیر منزله گویا که مارالدی
بیردن گوروسن آتدیلار بمب رنگی سارالدی
طوري با ناز مي آيند، گويي مارال هستند
يك هو مي بيني بومبي افتاد وسط و هوا زرد شد
---
بو بوینی یوغون قانمور اوشاقدور چوخی قورخار
یا حملی وار آرواددی جانیم زحمتی آرتار
یا تریکی دور نعشه قاچار معرکه فالخار
اين گردن كلفت كه حالي نمي‌شود، بچه است و مي‌ترسد
يا زني حامله است و دچار زحمت مي شود
يا اينكه معتاد است و نعشه ، مي رود معركه مي گيرد (والله اين قسمت تركي اش خيلي ادونس بود متوجه نشدم)
---
ظاهرده موحصلدی اوزی اهل کمالدی
لیکن کافی تشبیهدی لاب او مالدی که مالدی
در ظاهر دانشجو است و اهل كمال
آما به اندازه كافي كارش شبيه حيوان است
---
چارشنبه سوریده اولوبدور بئله مرسوم
بو رسملری واجب ائدوبدور ننه کلثوم
تصدیق ایلیوب چوخلارینی زینب پاشا مرحوم
بسياري را هم مرحوم زينب پاشا تصديق كرده
در چهارشنبه سوري اينطور مرسوم شده
اين رسوم را ننه كلثوم واجب كرده
---
بیر ساعت اوتور دقتیله ائیله تماشا
بیر بیر او یازان رسملری ائیلیوم انشا
يك ساعت بنشين و و با دقت تماشا كن
يكي يكي آن رسم و رسوم را انشا كنم
---
اولسون شب چارشنبه گرکدور هامی دلشاد
چیخسونلار داما قیز گلین اوغلان کیشی آرواد
هر دامدا گرگ اود یانا اولموش بئله ایجاد
تا شب چهارشنبه بايد همه دلشاد شوند
دختر، عروس، پسر، مرد و زن، همه بروند بالاي پشت بام،
هر پشت بامي هم بايد همچنين آتشي برافروخته باشد
---
قیزلار اونون اوستوندن او ساعتده آتیلسون
اما آتیلاندا دییه جاق بختیم آچیلسون
دخترها از روي آن همان زمان بپرند
اما موقع پريدن بايد بگويند بختم باز بشود(بين خودمان باشد اين هم مزخرفه، ولي خوب جالب است!)
---
دامدان ائیله کی اندیلر قورتولدی تماشا
بیر مجمعه خوش شب چره ائیلر مهیا
خورما یمش ایگده سوجوق و فخری و حلوا
همه كه از پشت بام آمدند پايين و تماشا تمام شد
تا يك مجمعه براي فرستاد خنچه قشنگ آماده كنند
و داخلش خرما، كشمش، سنجد، سوجوق، فخري و حلوا چيده مي شود
---
بیر عیده خانیم قلبیده بیر نیت ایده رلر
گیزلینجه قولاق آسماقا جدیت ایده رلر
بعضي از خانمها در قلبشان نيت مي كنند
و بعضي هم سعي مي كنند پنهاني گوش دهند
---


شال ساللاماقا بعضی ایدر شوقیله رغبت
باغلاللار انون شالینه هر شیدن اوساعت
بعضي ها با شوق مايل به شال اندازي هستند
و في الفور هم به شالشان از هر چيزي بسته مي شود
---


خوش یمن اولار گر دولما پیشیرسه شاما آرواد
شامدان صورا بیر آز بادام اویناللا یاتاللار
آرواد کیشی هر تک تکی مقصوده چاتاللار
اگر خانم براي شام دولمه بپزد خيلي شگون دارد
بعد از شام هم كمي بادام بازي كرده و مي خوابند
زن و مرد هم هر كدام به مقصود مي رسند

---

تصاوير جالبي از مراسم اؤد چرشمبه امسال در هوراند اهر توسط علي حامد حق دوست براي خبرگزاري مهر تهيه شده كه يكي از آنها عكس زير است:

بقيه تصاوير: 1 و 2

---

پيشاپيش سال نو را تبريك مي گويم و آرزوي چهارشنبه سوري بي خطري را براي همه مي كنم.

ايندي دن يئني ايلي قوتلاييب ، و خطرسيز بير اود چرشمبه هامي ايچين آرزيلاييرم.

قابل توجه سبزها: ایشی ایشه قاتمازلار

تركها يك ضرب المثل معروف دارند كه مي گويد: "ایشی ایشه قاتمازلار"!

یعنی جهت بهتر انجام دادن کارهای مختلف آن ها را از هم تفکیک کرده و با هم قاتی نمی‌کنند. و البته در دنیای واقع می‌توان دید که تک تک افراد جامعه آذربایجان که به صورت تاریخی دارای افکار و اندیشه‌های به شدت متکثری هستند، به دیدگاههای یکدیگر احترام قائلند، ولی آنجا که پای انسجام و همبستگی و به قول معروف "دایانیشما" و "کیملیک و وارلیق"(هویت و اعلام وجود) در میان است هیچ‌گاه و به هیچ قیمتی خط مشی مشترکی را که به طور بی‌نظیر و خودجوش انتخاب شده، زیر پای نمی‌گذارد.

مثالی می‌زنم:
قضایای سیاسی امسال را که مطلعید. خود من به کروبی رای دادم و بعدا تا حدی تبدیل شدم به یکی از همان سبزان معترض(البته بنابه تعبیر و دسته بندی آقای رسایی). ولی با حفظ همان موضع، وقتی که در میان خیل تماشاگران طرفدار تراکتور در بازیش با پیروزی و استقلال تهران بودم، هنگام خروج وقتی که یکی-دو نفر شعار یا حسین-میرحسین را سر دادند تا تراختورچی‌ها آن را تکرار کنند، یکی از صدها نفری بودم که همزمان فریاد کشیدیم "یاشاسین آذربایجان" تا جلوی بهر‌ه‌برداری و سوءاستفاده از حضور بی‌نظیر تراختورچی‌ها توسط جریانهای خاص، و نیز قابلیت پخش از رسانه‌های بیگانه مثل بی‌بی‌سی و وی‌اوای  را بگیرند.

و از سوی دیگر می‌توان شاهد بود در میان هواداران بی‌شمار از هر عقیده و مرامی وجود دارد. کافی است به عکسهای این متن نگاه بکنید.

برخی آنقدر مقید به انجام سر وقت فرایض دینی هستند که زمان برگزاری مسابقه یک زیرانداز قرمز روی زمین پهن کرده و روی آن نماز می‌خوانند. دیگری با آنکه صورت خود را قرمز کرده یک مچ بند سبز هم به دست خود بسته است و درست پشت سر او چند نفر هم دستشان را بوزقورد کرده. یکی از دوستانم به همراه فک و فامیل خود که می‌دانم اکثرا به محسن رضایی رای داده‌ بودند، هر وقت تراکتور به تهران می‌آید پای ثابت حضور در ورزشگاهها هستند. یکی از دوستان دوران همدانشگاهی هست که زمان انتخابات مدتی با او حرفمر شد، چون که طرفدار احمدی‌نژاد بود. و خیلی ها هم هستند که یا به خاطر رد صلاحیت شدن اعلمی و یا به دلایل دیگر رای نداده‌بودند. کلا خلاصه هر گونه آدمی درمیان این همه تماشاگر وجود دارد و هر کسی می‌داند هم به گونه‌ای می‌تواند وجود خود را نشان دهد ولی نمی‌تواند از کل جریان سوء‌استفاده کند. حال ممکن است رای دهندگان به شخص خاصی اکثریت قاطع را هم تشکیل دهند ولی، مطمئنا حاضر نیستند به خاطر یک شعار، عده‌ای آزرده شده و با تکدر خاطر استادیوم را ترک کنند. من که شخصا لذت می برم وقتی چنین چنین تکثری در میان ترکها می‌بینم، در حالی‌که باهم تشویق می‌کنند و میانشان اختلافی هم به وجود نمی‌آید.

به همین دلایل است که می گویم :" ایشی ایشه قاتمازلار"؛ آن هم وقتی که قرار است تراختور برای آذربایجانیها، همچون بارسا بوده، و فراتر از یک باشگاه ورزشی صرف عمل کند.

اؤزو ده آذربايجانلي دير

سيز ده ايندي يه قدر نئچه يول گؤروبسونوز، توركلرين مدني حاقلاريني اؤدمك ايله قارشي دورانلار، فيلان آراشديريجي يا تاريخچي نين سؤزونو حوججت اولاراق اورتايا آتالار، اونون ائتنيك كؤكونو قاباغا چكيب دئييرلر سيز ايله موخاليف اولا فيلان جناب ائله اؤزو تورك دور! آنجاق اونون سؤزلرينده كي منطيقه هئچ فيكير وئرميرلر. بو اؤزو ده تورك اولانلارين بيري سي آمئستئردام دا بيلي يورد اوستادي، تورج اتابكي، دير كي هم كيچيك آدي توركجه دير و هم سوي آدي! ايگيرمي اوتوز دنه ده كيتاب يازيب و اوزاقدان باخان دئيه ر كي داي بئله آدام هر نه آذربايجانا دئسه حتما دوغرو دور و بيزيم فيكير يانليش اولمالي دير.

آنجاق بئله بير آدام بير دنه موصاحيبه ده ايكي جومله سي بير بيرينه يئمه سه، اونون يازديغي كيتابلارا نئجه گوونمك اولار آللاه بيلير. بئش ايل بوندان اؤنجه بي بي سي سايتيندا بابك قالاسيندا كي تؤرنلر ايله ايلگي لي ياييلارن بير يازي دا(شورش و شادي در قلعه بابك)، تورج اتابكي نين باخيشلاريني دا گتيريبلر. بي بي سي نين دئديگينه گؤره اؤزوده آذربايجانلي اولان و بابك قالاسيندا اولان مراسيملره باش ووران، تورج به ي، اول دئييب كي:

اما آنچه تجمع آذربايجانيان در قلعه بابک را برجسته ساخته و توجه ها را به آن جلب کرده، فراتر از اعتراضی ضمنی و نمادين به وضعيت سياسی موجود در ايران است... گردهمايی قلعه بابک به همايشی خودجوش برای مطرح شدن خواسته های قومی آذربايجانيان تبديل شده و به گفته افرادی که در اين جمع شرکت جسته اند، تأکيد بر ويژگيهای فرهنگی آذربايجان، همچون زبان ترکی و شعر و موسيقی و رقص آذربايجانی به شکل چشمگيری خودنمايی می کند.

آنجاق سونرا دا بونو دئييب:

تطبيق دادن چنين تعبيراتی با واقعيت و بررسی انگيزه گردهم آمدن آذربايجانيان در قلعه بابک لزوماً نبايد از ديدگاهی سياسی صورت گيرد... فضای غالب بر مراسم قلعه بابک، شادی و گردش و تفريح است، تا آنجا که گروههايی که به فعاليتهای قومگرايانه می پردازند در انبوه جمعيتی که برای گذراندن ساعاتی خوش به دل طبيعت پناه آورده اند چندان به چشم نمی آيند و جدی گرفته نمی شوند.

آخير دا بيلمه ديك، تورج اتابكي نين سؤزلرينه گؤره، توركلرين بابك قالاسينا ييغيلماق نه دني سياسي دير يا شنليك ايچين بير بهانه آختارماق! بير ياندان دئيير بابك قالاسينداكي اؤز اؤزونه قورولان قورولتاي، آذربياجانليلارين ائتنيك ايستكلري مطرح اولونماسينا بير يئر اولوب، و بو ييغينتي يا گلنلرين سوزلرينده، تورك ديلي، شئعر، موسيقي و آذربايجان رقصي كيمي آذربايجانين كولتورل اؤزلليكلرينه تاكيد ائتمك گؤزه چارپير. البته بو ثوبوت اولوب كي كيمسه اؤز ديلي و اؤز كولتورونو سئومك و اؤز مدني حاقلاريني ايسته سه، اونا قومگرا دئييلر و بي بي سي نين يازيسيندا دا بئله بير آنلام واردير و تورج اتابكي نين ده بئله دوشونجه سي وار سانكي؛ آنجاق نئيه دئييب بابك قالاسيندا كي مراسيم ده كي آتوموسفئر غاليبي نئچه ساعات ايچين طبيعته پناه گتيريب و خوش گئچيرتمك، شنليك و گزيب دولانماق ايدي و قومگرالار(!) هئچ گؤزه ده يمير ديلر و جيددي توتولموردولار، ائله بيل بو بؤيوك، تايسيز بير منطيقه قاييدير كي او اؤزوده آذربايجانلي دير! بو دا اصلا دئييل كي اونون ايكي سؤزو بير بيريسينه يئمير؛ چونكو او اؤزو تورك اولاراق اؤز حاقلاريني اونوتمايانلارين قارشيسيندا كي دورومدا دير، يئترلي دير.

اورمو نوغولو

اورمولو امكداشلارين بيري‫سي هر دن اورمو نوغولو گتيرر و بيزه چتينليك يارادار!
اورمو نوغولو چوخ يئمه‫لي دير. بئله كي ديشلريمين ياريسينداني چوخونون خارابليغي و آغري‫ياجاغينا باخماياراق، اؤز قاباغيمي ساخلاياممايب و چاي‫ ايلخ و يا چاي‫سيز اونلاري تئزليك ايله قوتارارام!

هر حال‫دا، اورمولو نوغول دوزلدنلرين بير ايشلريندن زهله‫م گئدير و گؤردوغونوز دوزسوز قوشمالاري او قابلارين اوستونه ياپيشديرماقلاري‫دير. اولماز توركجه‫ده گؤزل شئعرلر ده تاپيب قوتولارينيز اوستونه يازاسينيز؟

فارسجا يازيليب بو نوغول باشقا بير نوغول دور! ائله من ده اونايلاييب، دئييرم نوغولون كي باشقا دير هئچ، سؤز قابين ايسه بام باشقا دير.

ساري‫ گلين دالغالاندي

دونن گئجه ساري گلين كونسئرتي، دئديگيم كيمي هاريكا ايدي! تكجه بير ايش منه راس گلدي كي آز قالميشدي بورنومدان گلسين! او دا بو ايدي كي شيركتيميزين سئرويس سوروجوسو قانونچو و خيلاف ائتمه‫يه‫ن بير فارس چيخيب، مني فاطيمي كوچه سينين باشيندا انديرمه‌ييب و شوونيستلر كيمي، اليندن گله‫ني ائتدي تا مني لاپ اوزاق يئر ده سالسين. آخيردا ايستيرديم بير دنه وورام انگينين آلتيندان! گرچكدن عوقده‫سي وار ايدي گه‌ده‫نين. آنجاق قاچا-قاچا وليعصر كوچه‌سيني اوزو يوخاري قاچيب اؤزومو يئددي ياريم‌دا يئتيرديم. هر دؤنه ايران دا بئله وئرليشلرين باشلانغيجي گئجيكمه‌يي عاددي بير ايش اولدوغو كيمي، گؤردوم هن، ساعات 19 يوخ، بلكي 20 ده باشلاناجاق!
ايكي ايش ده اولماسايدي دالغا قوروپونون چيخيشلاري يوز ده يوز بيز ايچين ياخشي اولاجاقدي. بيري بو كي آپاريجي خانيمين چوخلو فارسجا دانيشماغي آدامين لاپ زهله‌‫سيني آپاريردي. ايكينجيسي ده اؤز تقصيريميز ايدي: اوجوز اتين شورباسي ياخشي اولماز! اون‫‌بئش‫‌مين تومن دوز دور باها نظره گلير، آنجاق اؤلكه(كشور) تالاريندا، اورتورب باخماق ايچين چوخ پيس يئر ايدي و بوينوموز قورودو! هر حال دا بيز او اوزمانجلارين آلقيشلامالي سسلريني دينله‫مك ايچين گلميشديك.

بيلي يورد يولداشلارين بيري‫سي sms ايله مني اورادا تاپدي. دان اولدوزو درگي‫سينده امكداشليق ائدرديك. من كيمي ال آياقسيز چيخماييب و اؤز حايات يولداشي اولاجاق بير خانيم ايله گلميشدي. دئييرد داي نه‫يه بيزي خبر ائتميرسن بئله چاغلار!؟ ائله بيليرديم داي اصلا كونسئرت-مونسئرته گلميرسن؟ من ده دان‫اولدوزونون ايلك سايي‫سيندا يازديغيميز شئعر ياديما دوشدو و بير آز چئويريب دئديم: داي اودلانيب-يانماق ايسته‫ميريك، آنجاق، من گلمه‫سم، سن گلمه‫سن، بيز گلمه‫سك، هانسي چپيك چالانلار، آلقيشلايار بو اوزمانجلاري!

بالكون دا اوتورموشدوق. اورادان سئني ياخشي گؤره‫بيلمه‫‫سه‫ا‫يديك ايسه، پرده آرخاسيندا و سئن قيراغيندا چاليشانلاري ياخشي گؤرمك اولوردو! اينتئرنت واسيطه‫سي ايله تانيديغيم پئشه‫كار و گنج فوتوقرافچي، روشن به‫يين نئجه چاليشديغي‫‫ني اوزاق دان گؤروردوم. اونا باشاريلار ديله‫ييرم، آنجاق كاشكي او زال دا اوتورانلاردان دا عكس گؤتوره‫يدي! البته اولابيلر گؤتوروب و من گؤرمه‫ديم. من‫ده بو قيريق موبايليم ايله نئچه دنه ايري-اويري گؤروت گؤتوردوم كي گؤره بيلرسينيز! سون چيخيش دا، بير قوجا كيشي‫ اويناماغا باشلاميشدي و اوندان ايسته‫ييرديم بير گؤرونتو سالام كي سالون قوروقچولارينين بيريسي ادب ايله دئدي قوي جيبينه! من ده دئديم ائـــ...! هئچ ياديمدا ده‫ييلدي عكس و فيلم گؤتورمك ياساق ايميش.

بير ياندان دا، توركوك بيز وئبلاقيندا گؤردويوم قيوير بلاقي يازارينين سؤزو،‫ بونو منه وورغولاميشدي كي بئله تؤرنلر و كونسئرتلر يوز ايلده آذربايجان بؤلگه‫لرينده قورولماياجاق! تكجه ايفتيخاري تبليغ ائتمك هدفي ايله، كوپي‫رايت ياساسي‫ني آياق آلتينا قويوب و اورادا ايفا اولونان چيخيشلاردان ايكي سيني بورادان يوكله‫يه‫بيلرسينيز. دوز دور كئيفييتلري چوخ آشاغي دير و اولابيلر ايفالارين گؤزلليكلريني آرادان گئتسين، آنجاق اوزاق دا اوتورانلارين گوناهي نه؟! اؤزو ده، بو ايش ايله، هامي تحريك اولارلار كي اصل CDنين داليسيجا دوشسونلر.

اينشاللا CD سي، بو تئزليكده چيخا، و اونو هاممي آلابيلسين.

باشقا بير شاهيد

شهريار ديزي‫سي دوام تاپير و چيلله گئجه‫سينده دؤردونجو بؤلومونوده گؤردوك. آز دا اولمايان بير سايي دئييرلر بو ديزي هئچ باخماق ده‫يه‫ري ايسه يوخدور...؛ آنجاق منجه دؤزمك ايله، يارقيلار و آچيقلامالار وئرمك لازيم دير.
بو بؤلومو گؤرندن سونرا اوچ سؤزو دئمك ايسته‫رديم:

1- ديزي‫نين باشلانغيجيندا كي تيتراژدا حئيدربابا ماهني‫لاريني ودود مؤذن‫زاده گؤزل سس‫ايله توركجه اوخويور. آنجاق تيتراژ يازيلاريندا محممدحوسئينين ال‫يازي‫سي ايله حئيدربابا شئعرلرينين فارسجايا چئويريلميش "سياه مشقي" ائكرانا گلير! بونون آنلامي نه اولابيلر؟! "توركجه شئعري اوخوماق اولسادا يازماق اولماز"، تبلغي‫نه شاهيد دئييليك مي؟!!

2- بو فيلم ده محممد حوسيئن بير ذكالي، هوشلو، يامان و سؤزه حاضير بير آدام اولاراق تانينماقدادير. اونون فرانسالي فرانسا ديلي اؤيرتمني تبريز يئرينده(ديققت ائدين، تبريز يئرينده!) محممد حوسئينين چوخ ياخشي فرانسا ديل بيلمه‫ييني آلقيشلايير و اونا دئيير: "سنين آنا ديلين نه دير؟"
بيزيم ايچين تورك دونياسينين ان آدليم شاعيري، و فيلم ده كي حاضير جاواب شهريار، اوتانقاش گلينلر كيمي فيكره گئدير و جاواب تاپابيلمير! فيرانسالي اوستاددا دئيير: "فرق ائتمز! كيشوري ديلينيز فارسجادير و آناديلينيز آذري.". و بئله‫ليكله آذربايجانليلار ساوي فيرانسالي اؤيرتمن آغزي‫ايله دئييرلر(گؤردوغونوز كيمي كوپيوغلو فيرانساليلاردا بونو بيليرميشلر. بو ايسه باشقا بير شاهيد!).

3- بونلار بير فيلم‫ايله مينلر هدفي نيشانه توتماق ايسته‫ييرلر و البته هئچ بيري‫سي ايسه، هدفه ده‫يمير كي هئچ، نم هارا گئدير! بير‫ي‫سي اؤرنك ايچين "ساراي" ناغيلي‫دير كي گؤزل بير سينما فيلمي اولابيلر، آنجاق بونلارين چيخارتديغي اويونلارلا، ائليميزين گؤزل ناغيللاري‫دا لوث اولونور. آخي سارايي سئل آپاردي‫دا، بير آرخا بنزر چاي يوخ كي!؟ بوندان علاوه، ساراي بير مؤعتاد آداما وورولماميشدي كي!

بو قونودا باشقا بير يازي:
يوخوموز گلمير آرتيق

یوخوموز گلمیر آرتیق

ایرانین دؤولتی‫ تیلویزیونوندا ائکرانلانمیش، کامال تبریزی‫نین یؤنه‫تدیگی "شهریار" سئریالی‫نین ایلک بؤلومونو نئچه تورک اولمایان یولداش یانیندا، مازندران‫دا گؤردوم. سئریال‫دا تبریزلی‫لرین یوز ده 99 فارسجا دانیشماقلارینا باخمایاراق، دئدیگیم یولداشلارین بیر سایی‫سی دیققت ایله، عئشق، توی، اوشاق صاحیبی اولماق حسرتینده اولماق قونولو فیلملره باخدیقلاری کیمی، گونه‫باخان چیرتدایاراق، تاماشایا باشلادیلار! آنجاق اونلارین بیر-ایکی‫سی دئیینمه‫یه باشلاییب و بئله دئییردیلر: "شهریار یاشاماغییندا ائله ده بیر اؤنملی اولای اولماییب، بو سئریالی نه‫یه گؤره اویناییب و گؤستریرلر؟!" من‫ا‫یسه تورکلرین آغزینی یومماغا ایشاره ائتمکدن واز گئچیب، مشروطه تاریخینی و او چاغداکی تبریزین چتین گونلرینی خاطیرلاتدیم و دئدیم کی اولابیلر شهریار تکجه بیر بهانه اولموشدور!

ایلک بؤلومدن سونرا هاممی‫میز آذربایجانلیلار و اؤزللیکله، آیدینلار و اؤیرنجیلرین بو سئریالا گؤستردیکلری تپکی‫لرینی اینتئرنئت سایتلاردا گؤردوک: "شهریارین آتاسی فارس چیخدی!"
بو گونلر هر کیمسه‫نی گؤرورم، میللی دوشونجه‫سی اولمازسادا بو سئریالی اله سالیر و بو چوخ اؤنملی‫دیر. تئهران‫دا یاشایان تورکلر ده دئییرلر اولمازدی بو سئریالی تورکجه اویناییب و اونا فارسجا آلت‫یازی قویسونلار و یا سونرا باشقا دیللره دوبله اولونسون؟! بو سئریالی دوزلدنلردن بیر سورغوم واردیر: "بو فارسجا دانیشان تورکلرین نه اوزدن لهجه‫لری واردیر؟ من اؤزوم دا فارس اولسام و تورک دیلی‫نین اینجه‫لیکلر و گوجلریندن خبریم اولماسا، بئله دانیشماغا، ایختییارسیز گولمه‫ییم گلر! هله بونو اؤتورون کی تورکلرین اؤزلرینه ایسه گولونج و یا آغلامالی‫دیر. ایسته‫سینیز شئکسپییئردن بیر فیلم دوزه‫لده‫سینیز، گینه‫ده بئله سارساقلیق ائدرسینیزمی؟!"

ایلک بؤلوم‫ده، آذربایجان تویلارینداکی گله‫نه‫کلر و دبلرین یئرلینی فارس رسملری دولدورموشدو. دون گئجه ایکی‫نجی بؤلومون تیکرارینا باخیردیم و قادینلارین هردن یاستی-یاستی تورکجه دانیشماغی سیملریمی قاریشدیریدی! دیققت ائتسه‫نیز شهریارین آناسی‫نین چوخ دانیشیقلاری فارسجا، و هردن بیر، آللاها شوکر ائتمک و لال-لای دئمک کیمی سؤزلری تورکجه دیر! اولمایا بونلار بوندان ایستیعاره ده‫دیر کی آذربایجانلیلار یوز ایلدن چوخدور کی هر نه‫دن راضی‫دیر و تکجه لای-لایی خوشلاییرلار! بیری‫سی بونلارا دئسین، بو خالق اویاقدیر آرتیق.
ستتارخان دا کی اولموشدو دووار ده‫لن...! آنجاق اولابیلر سوروشاسینیز سنین کی خوشون گلمیر نه‫یه باخیرسان؟ من ایسه بئله جاواب وئرمه‫لی‫یه‫م: به اؤزونوز نه‫یه باخیرسینیز؟!
سؤزون دوزو، گله‫جک بؤلوملر بوندان اؤنملی‫دیرلر و ایندی‫دن چوخ‫دا قضاوت ائتمک اولمویور، چونکو شهریارین آناسینین تورکجه شئعر ائشیتمه‫گه ماراق گؤسترمه‫سی، دئموکراتلیق زامانی، سهند و شهریارین تانیشلیغی و ... کیمی یئرلرده بللی اولاجاق کی شهریارین یاشاماغی‫نین فیلمه‫چکنلرین اصلی هدفلر و آماجلاری نه ایمیش. آنجف منیم گؤزوم سو ایچمه‫ییر، چونکو بو سئریالین سونونداکی تیتراژدا نیما یوشیجین گؤرونتوسو اولدوقدا، سهنددن بیر خبر یوخدور.
دئییلمه‫میش بیر سؤز قالدی؛ هرکیمسه بئله دوشونور بئله بیر فیلملر ایله ایران‫دا میلیونلارجا تورکون ایستکلرینی اونوتماق اولار یانلیش دوشونور. ایران تورکلری بو ایشلر ایله، ان آزی تیلویزیون‫دان راضی اولمازلار و ان آزی بیر "سراسری" تورکجه دیللی کانالین قورولماغی گرکلی و واجیب دیر.

دیلماج

اؤتن(گئچن) قیش دا، بیرینجی فولکولور اؤزل سایی‫سینی آلمیشدیم. تکجه بیر جیلد اولاراق، اوز قابیغیندا 21، 22، 23 و 24 جو ساییلار دوزولموشدو. بیری‫سی ده الینی قویموشدو انگینه صور-صوفتینده اونلار دفه یازیلمیشدی : "خومار گؤزدن یاش گلیر ، آی بری باخ بری باخ ..."
من ده قارشی‫نیزداکی گؤونتویو سالیب و نئچه آیی دی ایسته‫ییردیم دیلماجا گؤره بیر شئی یازام! و گؤردویونوز کیمی یازیرام، آنجاق یازیقلار اولوسون کی بو واختسیز یازماغین نه‫دنی آجی دیر!
و گئرچکدن کی آجی خبر ایدی؛ چونکو دیلماج دا باغلاندی.
اؤز ایشینی یئره قویوب و فی سبیل الله، اؤز کولتورو و دوغما دیلینه قوللوق یئتیرمک گؤنلونده اولان، موهندیس صرافی جنابلاری، ایکی آی‫دا دؤرد ساییلی آیلیغینین اؤن سؤزونده بئله یازماقلا او چاغدا بیزه دئمیشدیر کی دیلماج دا کئرکئره سی یاری‫یا قدر آچیلمیش توکانلار کیمی‫دیر و باشقا اونلار تورکجه درگی کیمی یولونو یاری‫دا بوراخاجاقدیر:

بیر نئچه سؤز

و بو مثنوی بیر آز گئجیکدی
دیلماجین نئچه آیلیق ائرته‫له‫نمه‫ ناغیلی آرتیق آچیقلاماغا احتیاجی یوخدور؛ ماللانصرالدینین دئدیگی کیمی، بوتون نه‫دنلرینی هامی بیلیرلر، هئچ کیمسه بیلمه‫سه، بیلمه‫مکلری لاپ یاخشی‫دیر! یاریسی بیلیب و باشقا یاری بیلمه‫سه، یقین کی بیله‫نلر بیلمه‫یه‫نلره دئیه‫جکلر! سونوج بو کی بیزیم آرتیق دانیشماغیمیز لازیم دئییل...

گلير باهار آوازی - Gelir Bahar Avazı

گلير باهار آوازی / ياز عطری ياز آوازی بو يئنی گون قوووشانلار / دويماسين غم آوازی Gəlir bahar avazı / Yaz ətri yaz avazı Bu yeni-gün qovuşanlar / Duymasın qəm avazı

آتيل باتيل

ائشيدميشم قيش سونون دا، دؤرد دفه چرشنبه تؤرني قورارلار: اود چرشنبه، سو چرشنبه، يئل چرشنبه و تورپاق چرشنبه. و البته بيز تكجه بيريني گؤروب، نه دوروم دا قورولماغيني دا بيليريك! ائله بيل باشلاريندا بير آز بئيين يوخدور؛ شنليك يئرينه، باش آغري و مين جوره اعصاب مرضلري گلير!
فولكولوريك گؤزل دبلرينين يئريني، پارتلاما سسي و توستو توتوبدور! اوچ ايل بوندان قاباق كي چرشنبه سورو دا يازديم: «آي، نه پيس قايدا اولوب»(!)؛ ايندي دوروم لاپ پيسله شيب! اوشاقلار (ائله ده اوشاق دئييللر ها!) پنجره پرده لرينين آرخاسيندان گودورلر بيري گليب گئچه نده ، بير دنه سيگارئت دن، نارينجك دن و ...دن آتيرلار آدامين تپه سينه، آياق آلتينا دا يوخ! اوشاغا، قادينا، قوجايا دا رحم ائله ميرلر اينصافسيزلار. من ده بونا گؤره، ايشدن قاييداندا، آپارتيمانلارين پنجره لرينه باخيرديم و ديوارلارين ديبينده يئيين گئديرديم! آنجاق بيردن گؤروردون كوچه ده كيلرين خومپاره سي، آياغينين آلتيندا پارتلادي!
منجه بئله اويونبازليق و كولتورسوزلويون هاميسينين دليلي، خالقلارين كولتورونه ال اوزاتماق و اونلارين چئويريب، تحريف ائتمكلردن آسيلي دير.

بير سؤز ده وار؛ دوغوردان نئيه فارسلار دئمه ييبلر «سور + چهارشنبه»، آنجاق تورك ديلينين ياساسييلا دئييبلر «چهارشنبه + سور+ و»؟!! اولابيلر توركلرين فارسلاشما پروسه سي ائله بو زاماندان باشلاييب! دئييل مي؟

http://docs.google.com/View?docID=dctcs348_0ggrr7r&revision=_latest

بو باغلانتي لاردا دا، چرشنبه آخشامي نا گؤره، ياخشي بيلگي لر واردير:

http://heyderbaba.org/turkce109.htm

http://www.oyanis.com/Yazi-5.htm

تبريك يئرينه بو smsــلـري(قيسسا ساولاري) يازيرام:

سلام،

حياتينيز،

اود كيمي ايستي

سو كيمي آيدين

يئل كيمي آزاد،

و تورپاق كيمي بركتلي اولسون.

سون چرشنبه نيز موبارك!

سلام،
چرشنبه نيز قوتلو اولسون
نئچه بئله چرشنبه لره چيخاسينيز
هميشه سويونوز سرين
اوتونوز ايستي
گونوز آيدين
سؤزونوز كسگين
كوره ينيز مؤحكم اولسون

* ) چرشنبه آخشامينا ايليشكي سي يوخدور، آنجاق سؤزموز كسگين اولماق ايچين و دونياليق آناديلي گونو آييندا اولماغيميزا گؤره، اليمه يئتيشميش كاريكاتورو گؤرمه يه، سيزي دعوت ائديرم؛

و البته كي، اولماز دئيينمه ييب و هئچ نه يي تنقيد ائتمه يه ك:

كئشگه بو كاريكاتورو چكن سايقيلي اوزمانج (هونرچي) ديلداشيميز، درين معنالي كاريكاتورونو آيري بير كاغاذ دا چكميش اولسايدي و كاغاذين داليسيندا كي چيزگي لرين رددي بيلينمه سه ايدي!

هر حال دا اوزلو(هونرلي) اللري وار اولسون.