دانيشيق

هئش بيري سيني تانيميرديم، بئله قونوشمالاري اولا بيلر سيز ده اويان بويان دا ائشيده سينيز:

- سلام! نه خبر؟
- به! نه وار نه يوخ؟ گؤرسنميسن داي بو يانلاردا؟

- باش قاريشيب دا! سن نئيليسن؟ موبارك دير ائشيتديم ائولنيبسن؟
- هن بابا! بير اوغلوم دا اولدي!

- ائه!!!؟ آللاه ساخلاسين... آدين نه قويدون؟
- آراز...

- ياشا ، ساغ اول! چوخلاري اوشاغيينان فارسجا دانيشان يئرده سن توركجه آد قويوبسان.
- اؤزو بؤيودوكجه فارسجا اؤيرنر؛ اؤيرنه بيلمه سه ده، ...كي!!

ايرقچي قاضي

آمئريكا بيرلشميش ايالتلرينده ايسه راسيسم و ايرقچيليق دان بو ساده ليكده واز گئچمه زلر. بو سؤزو اونلارا دئمك ايسته رديم كي دئييرلر قالديريلميش و اينكيشاف ائتميش اؤلكه لرده بئله دانيشيقلار اورتايا گلمز و بونو بير ايكي آي بوندان اؤنجه يارانميش سؤزلره ايليشكي وئرمك ايسته رديم كي دئييليردي بابا ايهانت كيمي شئي لر چوخ دا اؤنملي دئييل.

جريان بئله دير كي باراك اوباما، سونيا سوتومايور آدلي بير قاديني آمئريكانين يوكسك قاضي ليغي نا آداي اولاراق تانيتديرميشدير. بو خانيم او مقامي اله گتيرمك ايچين، گرك سئنا مجليسيندن اونايلانسين. آنجاق اورا بيلديگينيز كيمي حيساب كيتاب اؤلكه دئييل و هر كيم هر زامان بيرهاتاران پاتاران دئسه سونرالار باشينا بلا اولاجاق و ياخاسيني اؤتورمه يه جك. بو خانيم 2001 نجي ايلده بئله بير سؤز ديله گتيريب : «منيم اومودوم وار بير بيليجي و ذكالي لاتين آمئريكالي قادين اؤز تجروبه زنگينليغي ايله، بير ائله ياشام تجروبه سينه صاحيب اولمايان بير آق آدامدان ياخشي سونوجلار قازاناجاقدير(Link)».

ايندي ده آمئريكا ميللت وكيللري و سئناتورلاري بئله بير سؤزلري اونون ايرقچي اولدوغونا بير ندن بيليب و اونو يوكسك قاضي اولماغا لاييق گؤرمورلر و بو خانيم دا چوخلو چتينليگه دوشوب و هر نه يي دانير.

از خود بيگانگي فرهنگي

بالاخره يكي ار مراكز رسمي در ايران نسبت به فجايع تركستان شرقي اعمال شده توسط دولت كمونيستي چين واكنش نشان داد كه حتي مساجد و مناره ها را نيز با بي شرمي اشغال كرده اند و از به جاي آوردن فريضه نماز جمعه هم جلوگيري كرده اند. شوراي شهر تهران در يك اقدام تحسين برانگيز يكي از معدود مراكز رسمي بود كه از مردم مسلمان چين حمايت كرد. ولي از سويي نشد در اين مملكت كاري بدون حرف و حديث و حواشي انجام شود كه من اين را مي گذارم به حساب عدم آگاهي كافي و نداشتن اطلاعات زياد در مورد فرهنگ تركها كه متاسفانه در ايران امري عجيب نيست. رييس كميسيون فرهنگي شوراي شهر تهران و وزير سابق ارشاد، مسجد جامعي كه خواسته علاوه بر دين مشترك با مردم مظلوم تركستان شرقي بر وجود مشتركات ديگري كند، گفته است كه زبان مردم كاشغر فارسي است(لينك)، شهري كه مهمترين دليل شهرت جهاني آن(لينك)، شخصي به اسم محمود كاشغرلي است كه هزار سال قبل پيش اولين فرهنگ لغت تركي را تاليف كرده است و سال 2008 هم از سوي يونسكو به عنوان سال محمود كاشغري نامگذاري شد.

البته نمي توان وجود زبان فارسي را در آن مناطق منكر شد، و بايد خدا را شكر كه در آنجا هزاران تاجيك نيز زندگي مي كنند، چون شايد با نبود آنها شايد هرگز با آنجا احساس قرابت فرهنگي نمي شد. ولي مي توان پيشنهاد داد و يا سؤال كرد، آيا مهمتر از زبان فارسي مشتركات زباني ديگري بين مردم ايران و مردم تركستان شرقي وجود ندارد؟ آيا زبان مادري ميليونها ترك زبان ايران را نمي توان عاملي براي نزديكي بيشتر ميان ايراني ها و اويغورها دانست و آن را ناديده گرفت؟

سياستين دده سي يانسين

يولداشلارين بيريسي گليب منيم گئچميش يازيمي گؤرندن سونرا منه تيكه آتيب دئميشدي سيياستين دده سي يانسين! حالبوكي من گينه ده سئچيم قورولسا كروبي يه سس وئره جه يم؛ آنجاق اؤلكه ده باش وئرن اولايلار بونو ثبوت ائتديكي ان بؤيوك حاقسيزليقلار ميرحوسئين و اونون يانداشلارينا اولدو و من بير اينسان اولاراق اؤز گؤز قولاغيمي يوموب و سوسا بيلمزديم و اؤنملي سؤز بو كي بيزلر سيياسي آدام دئييليك و هئچ بير د‍وولتي ايش، پوست و مقام الده يوخدور و ان اؤنملي سؤز ده بو كي ياشيللار دا قودرتي اله گتيره بيلمه ديلر تا من ده يئله قوشولوب و اونلارا يالتاخلانام!

البته او يولداش بيرگئرچك سؤز دئدي و اونو من بو گونلر ده اوز وئرن اولايلارا گؤره بير داها تيكرار ائتمه لي يم. ائله كي بيليرسينيز چين اؤلكه سينده بيرداها دوشوبلر موسلمان ديلداشلاريميزان جانينا و دوغو توركوستان دا ان بؤيوك ظولملر اوز وئرمكده دير(باغلانتي). حضرت محمد(ص)ين بويوردوغو كيمي: «وَ مَنْ سَمِعَ رَجُلًا يُنَادِي يَا لَلْمُسْلِمِينَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ؛ (هر كيمسه بير اينسانين موسلمانلاردان يارديم ايستمك چاغريسين ائشيديب و اونون كؤمكينه گئتمه سه، موسلمان دئييل)»؛ دئميرم دوروب ساواشسينلار، آنجاق من بيلميرم بيزيم اؤلكه ده كي ايش باشيندا اولانلار چين حوكومتينه هئچ تپكي و اعتراض ائله ميرلر...

دئمه لي «سياستين دده سي يانسين».

---

يازماقدان سونرا:

- بوندان اؤنجه، دوغو توركوستان و چين ده ياشايان توركلر ايله ايلگيلي بير يازي قويموشدوم( باغلانتي)؛ سانكي نظر ده يدي! يا دا كي چينلي لر اؤز اؤلكه لرينده كولتورل آزادليغي گؤسترمك ايچين، بئش اون دنه اويغور توركجه سينده اولان كيتابلاري گتيريرلر اولوسلار آراسي سرگي لره!

- گينه ساغ اولسون ايسلامي كنفرانس قورومونون گئنل باشقاني(اكمل الدين احسان اوغلو)، كي دوغو توركوستان دا باش وئرن آجي اولايلارا گؤره اؤز راحاتسيزليغيني گؤستريب و چينه دئييب اويغور آزليغيني باسقي ‬آلتيندا ساخلاماسين: (باغلانتي: عربجه - انگليزجه). البته ايسته ميرم اكمل الدين و اونون قورومونون قولتوغونا قارپوز قويام؛ چونكو بونلارين داورانيشلاريندا ايسه قيرميزي چيزگي چوخدور. و بونو گؤستريبلر كي بيري تكجه دئسه من موسلمانام، و باشقا موسلماني تاپداسا، بو ساده ليكله آرايا گيرمزلر و ايشلري اولماز! و چوخ واقت آدامي «سياستين دده سي يانسين» دئمك زوروندا قويورلار... اؤرنك و ميثال دا چوخ دور...

كيم كيمي تاپيب؟

بو گؤروت مير حوسئينين اردبيله گئتمه يينده سالينيب. بو اردبيلده ياشايان آذربايجانلي تورك گنجلرين اللرينده كي پوستئر ده يازيليب: «كوچه لره سو سپميشم، يار گلنده توز اولماسين». بورا اردبيل دير و عجيب دئييل كي مير حوسئينه سس ييغماق ايچين بئله توركجه پوستئرلر ياييلسين؛ ائله كي بيليرسينيز خاتمي نين يولا سالديغي آبيرسيزليقلار و تكذيب ائتمك زوروندا قالماغيندان بير ايكي هفته گئچمه ميشدير و البته كي بو آرادا اردبيللي لر، چوخ كدرلنميشلر. آنجاق من گؤرورم تئهران دا توركجه پوستئرلر ياييلير و بو اونو گؤسترمكده دير كي تئهران دا ايسه سس ييغماق ايچين گرم دويغولو تورك اولوسونون ديغوسوندان ايستيفاده ائده سن. و بو منجه تكجه توركلرين اؤزلليكله گنجلر و اؤيرنجيلرين ال ده ائتميش اؤنملي باشاريلاري دير. اينشاللا كي او اردبيللي گنجلرين اومودلاري اؤز كولتورل و توپلومسال حاقلاري ني اله گتيرمك ايچين، مير حوسئينين باشاري يا ال تاپماسيندان سونرا آزالماسين و او اؤز وئرديگي سؤزلرين آپارماسيندا توز سالماسين! بونو دئييم كي ميرحوسئينين بو سئچيم ده، چوخ احتمال ايله بيرينجي اولماغينين ان اؤنملي نه دني، تورك خالقينين اونون داليندا دورماغي اولاجاق.

گؤردوغونوز، تئهران دا ياييلان كارگزاران حيزبي نين پوستئرين ده يازيلميشدير:

ملت گوزون آچيپدي – مير حسين ِ تاپيپدي (ميللت گؤزونو آچيبدي – ميرحسيني تاپيبدي)

بو يازينين ايملايي يانليشينا باخماياراق، بير شئي آدامي اينجيدير و او دا ميللتين گؤز آچماسي(!) و ميرحوسئني تاپماق دير. منجه بو گؤز آچيلما و اويانماق چوخدان دير اوز وئريب و اولابيلر سيز تزه ليكده بيلميسينيز! اولابيلر بئله يازسايدينيز داها اويغون اولاردي:

مير حوسئين گؤزونو آچيبدي ، ميللتيني تاپيبدي!


يازماقدان سونرا(1):
تا آدام ايستير بير ‬آز مير حوسيئندن خوشو گله بير قولاغي توكلو تاپيلير و ايشي خاراب ائدير. مير حوسئينين مردمي(!) سيتادي باشقاني نين آخماقجاسينا دانيشماغينا بو كليپ ده باخين:
http://www.youtube.com/watch?v=ScqRcGRVn3Y

يازماقدان سونرا(2):
دوزدور كي مير حوسئين هله ده اؤز قديم كي احوالاتيندان چيخماييب و مثلا ريضايي ايله مناظره ائدنده آذربايجانا دئييردي گونئي باتي(شمالغرب) و باكي يا دا دئدي بادكوبه! آنجاق رحيم شهرياري دا ائله بيل قوشولوب مير حوسئين كمپئينينه! اونوچون گؤزل بير ماهني اوخويوب و اونو كوراوغلو و ستارخان و ... نسليندن ساييب:

بو سؤزو اونوتمايين

ائله كي گؤزله نيردي سس(راي) آلماق ايچين هر نه دن اؤنملي دير و دونن مير حوسئين موسوي تبريز ده آشاغي دا گؤردوغونوز كيمي سؤ‍ز وئريب كي آناياسانين 15 جي اصليني ايجرا ائده جك. منجه بونا باخماياراق، بو اوتوز ايلده مير حوسيئن ديرناق اوجو قدر آذربايجان كولتورو يولوندا آدديم آتماييب، آنجاق او بئله سؤزلره گؤره چوخلو سس گتيرمه يي بعيد دئييل، مئهر عليزاده دن كي اسگيك دئييل! ولي سؤز وئرمه سينه نه قدر عمل ائتمه سي بللي دئييل و بو سؤز وئرمه لر سند اولمالي ديرلار. اومودوم وار بو سؤز سئچيم و باشاري قازانماقدان سونرا بير داها اونودولماسين، تا بيز گينه ده گلجك ده گئچميشه قاييديب و سندلري دال با دال چيخارداق و دئيه ك كي بو سؤزلري كيم وئرميشدي:

قلم نيوز سايتي: "کاندیدای دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری(مير حسين موسوي) در ادامه سخنان خود به زبان ترکی اظهار کرد: من قول می‌دهم که اصول 15، 19 و 12 قانون اساسی را اجرا و مسایل مربوط به اقلیت‌ها و زبان‌های مختلف کشور را رعایت کنم."

اوتانما! توركجه دانيش بيزيمله

چوخ اوزوجودور كي دكتور اعلمي نين صلاحييتي ده قبول اولمادي. و ايندي گؤزله ييريك گؤرك مير حوسئن بو آرادا نه ايشلر گؤروب و نه سؤزلر وئره جك و البته كي بيزلر ايچين اؤنملي و گؤزه چارپان بير شئي گؤرونمور. زنگان دا فارسجا دانيشير، حالبوكي بو جاوابي، بير اؤيرنجي نين تورك ديلي نين اؤيرنيلمه يينه گؤره وئرير:

زبان، نظامی از نمادها و نشانه‌هاست و ارزش‌ها و اسطوره‌ها را حفظ می‌کند. زبان یک پدیده‌ زنده است و نمی‌توان با آن آمرانه برخورد کرد. البته زبان‌ها در تعامل با زبان‌های دیگر نیز قرار می‌گیرند و تاثیر متقابل بر روی هم دارند. زبان ترکی هم یک زبان زنده است که ادبیات وسیعی دارد. من موافق اجرای اصولی هستم که در مورد زبان‌ها و فرهنگ‌ها در قانون اساسی آمده است. من هیچ نوع تحقیری در خواندن، نوشتن و آموزش متون ترکی احساس نمی‌کنم و از آن لذت هم می‌برم. ghalamnews.ir

سانكي مير حوسئن تورك ديلي نين اوخويوب، يازماغي و اؤيرنمه سينده هئچ حقارت گؤرمور، آنجاق بو منده سورغور يارادير كي اؤز ديلداشلاري ايله بو ديلده دانيشماغا اوتانير!
مير حوسئن موسوي گرك تكجه دانيشيق دا يوخ، بلكه اؤز يازيلميش و مكتوب كولتورل پلانلاريندا بو يؤنده آرتيق آچيقلايا كي نئجه بو آذربايجان اوخوللاردا تورك ديلي ده بيليمسل چرچيوه ده اؤيره نيله جكدير. و بو واجيب بير ايش دير، چونكو اونون ايقتيصادي پلانيندا ، بير ايليشگي سيز پلان گؤروروك! فارسجا ديلي نين جانلي ساغلاماغي ايقتيصادي طرحلرين ايچينه گيرمه يي نه آنلامدا اولابيلر، حالبوكي توركجه ديلينين اؤيرتيمي تكجه شفاهي دئييلير:

سايت الف - متن كامل برنامه اقتصادي موسوي
"7- زنده نگه داشتن زبان و فرهنگ فارسي از طريق كمك به اشاعه آن در محيط ديجيتال"