Thursday, March 8, 2007

تورك قادينلار و قادين حاقلاري

بيزلر شوونيسم قارشي سيندا موباريزه آپاراندا، طبيعي دير كي تكجه تورك کیملیگیندن دانیشیب و هاراي هاراي من توركم باغيراق. چونكو شرفلي بير اينسان، زور آلتيندا بوتون حاقلاري الدن وئرنده، اليندن گلن و گؤرمه لي ايلك ايشي، وارليغيني قوروماق دير و بو ايش، بونو گؤسترمز كي باشقا آرامانلاري و هدفلريني اونودموشدور. مثلا بير ائو اود توتاندا، و اونون اودونو سؤندورمك ايمكاني اولماسا، گرك باشقا اينسانلارين ائودن ائشيگه قاچماغينا يارديم اولاق و بو ايشين يئرينه، مال و ثيروتيميزين فيكرينده اولماق، شرفسيزليك و يا آخماقليقيميزي گؤسترر.
آنجاق هامي ميز بيليريك شوونيسمينين ائتديگي تبليغلره گؤره، آذربايجانين مدني و توپلومسال حركاتي، اولتراناسيوناليستي و حتي فاشيستي تانينماقدادير و بونا گؤره آذربايجانين دوغرو ايستكلرينين داليسيندا اولانلارا واجيب دير باشقا اينسان حاقلارينا دا گوجله تاكيد ائتسينلر. اؤرنك ايچين بيري سي قادين حاقلاري دير.

بو سؤزلري تورك بير قادينين وئبلاقيندا، باخيش و يوروم اولاراق يازديم:

آذربايجانلي قادينلارين چاليشمالاري لاپ چتين دير منجه، چونكو:
1) هم كيمليكلريني، وارليقلاريني و ديللريني قورومالي ديرلار.
2) هم قادين حاقلاريني ايسته مه لي ديرلر.
3) و بوتونلوكله دوغال اينسان حاقلاريني آلماق و دموكراسي قورولماق يولوندا آدديم آتمالي ديرلار.


يوخاري دا كي ايكينجي و اوچونجو سؤزلر، هئچ بيري سي آذربايجانين گئرچك چاليشقانلارينين ايستكلري قارشيسيندا دئييلدير و البته كي بونلار، آذربايجان دا كي مدني چاليشمالارينين قاباغيندا كي انگللري، ساده جه آرادان آپاراجاقدير.
هر ايكي آذربايجانلي دان بيري سي و هر يوز آذربايجانلي دان 50سي قاديندير. بيز ده هميشه ايران دا كي توركلرين سايي سي ني 30ميليون دان آز بيلميريك! بو 30 ميليونون 15 ميليونو قادين دير. موباريزه نين گوجلو اولماغينا، اونلارين قاتيلماغي چوخ اؤنملي دير و بونو دا بيليريك، دؤولتي سيياستلر دن اؤنجه، آراميز دا بير اسكي و منطيق سيز فيكير واردير و او دا قادينلاري حيسابا قويماماق دير و البته يئرسيز تعصوب و كولتور بونا باعيث دير. بئله دوشونجه موطلق آرادان قالديرمالي دير.
سيز فيكر ائدين بو ايلين يازسونو (خورداد) مدني قالخيشلاريندا، قادينلار دا خيابانلاردا اولسايديلار حركت نه گوجلو اولابيلردي. البته بونو آرتيرمالييام ايران دا آذربايجان دا كولتورل دوشونجه، باشقا يئرلردن داها يوكسك دير ، آنجاق اصلا يئترلي دئييل. ياديمدادير كي بيلي يورد دا، اؤيرنجيسل توپلوملار و تؤرنلر قوراندا، قيزلارين حوضورو هميشه چتينليك ياراداردي! اوزونو روشنفكر و منورالفيكر بيلن(بير سايي) چاليشقانلار، دئيه رديلر قيزلار فقط باخماغا گلسينلر و ايجرائييات دا ال-آياغا دولاشماسينلار! چونكو بير عيدده قيزبازليغا گلير و بو بيزيم قوتسال حركتي خاراب ائدير! حالبوكي قيز-اوغلانين بئله ايليشكي لري دوغال(طبيعي) دير و بئله ساده مسأله لره حساس اولمامالي ييق.

ساواد مسأله سي

آذربايجان دا كي قادينلارين ساوادلي اولماسي دا چوخ اؤنملي دير. تانيديغيم چوخلو توركلر وارديلار كي آنالاري ساوادسيز، قورآن اوخوماق ساوادي و يا ابتدايي ساوادلاري واردير. بونلار ايران راديو-تيلويزيون دا كي وئرليشلريندن بير شئي دوشونمورلر! منجه بير خئيري و بير پيسليكلري واردير. ياخشي ليقلاري بو دور كي فارس كولتوروندن آز خبرلري وار و اوشاقلارينا آذربايجانين ديل و فولكولورونو اؤيرتمك ده ياخشي روللاري وار. آنجاق پيسليك ايسه بو دور، بونلار فارس قادينلاري گؤرنده، اؤزلريني ايكينجي درجه لي ده يوخ، اوچونجو درجه لي بير آدام سانيب و اؤزلرينه ايلقاء ائديبلر هئچ حاققا لاييق دئييللر! و بو دئموكراسي يا و هر نه يه ضربه وورابيلير.
ايكينجي قوروپ دا نيسبي تحصيلات ائدنلردير. بونلار فارسلار دئميشكن ايكي لبه لي قيلينج(شمشير دو لبه) كيمي ديرلر. آذربايجانلي اوشاقلارا فارسي اؤيردنلرين دليلي بونلارديرلار. بونلار، آز بيلگي لره گؤره و اؤزلريني اودوزماق و ايتيرديكلرينه گؤره و ايكينجي درجه لي وطنداشا دؤنمك ايچين فارسي دانيشماغي بير «كيلاس» بيليرلر . ارلري ايله، يولداشلاري ايله و اوشاقلاري ايله ائو ده و ائشيك ده فارسجا دانيشماسا لار دا، ياستي بير لهجه ايله دانيشيرلار‍! اؤزلريني موطلق تاپشيريبلار آسيميلاسيون ماشينلارينا! البته بو طبقه ده چوخ آز آدام گؤرموشم كي آذربايجانين مدني، توپلومسال و كولتورل چتينليكلرينه فيكر ائتسين. منجه بونلارين فارسجا ساوادلاري اولماسايدي، خئيرلري بوندان آرتيق ايدي.
اوچونجو قوروپ كي تانيرام، آذربايجانين آيدين دوشونجه لي قادينلاري ديرلار. بئله آداملاري تكجه بيلي يوردلار دا، آذربايجانا گؤره قورولان كولتورل-توپلومسال تؤرنلرده و يا اينترنت سايتلاردا گؤرموشم.
بو آز سايي ني، نئچه ميليونا چوخاتماق يولونو بيلميرم واللاه. تكجه بئله دوشونورم تورك قادينلارا، «قادين حاقلاري»ـنين اؤده مه يي نه گؤره دانيشماق، باشقا سيياسي – جتماعي چاليشقانلاردان اؤنجه، آذربايجانلي آيدينلاري طرفيندن اولمالي دير. بو يولدا اونلار ايچين دورو و صاف ايشله مه لي ييك. دوز دور يوخاري دا كي سؤزلره گؤره، ميللي دوشونجه قادينلار آراسيندا آز گؤرونور؛ آنجاق آرخايينليق لا دئمك اولار، بو ، همن كولتورل چتينليكلره دير كي قادينلار توپلومسال چاليشمالارا قاتيلابيلميرلر و يقين كي اونلارين دوشونجه سي يوكسلميشدير. بونو بيلمه لي ييك كي آذربايجانين چاغداش ناييلليتلرين دليلي، تكجه اؤيرنجيلر، آيدينلار و تجروبه لي چاليشقانلار يوخ و بو آرادا بوتون قادينلار دا آدديم آتميشلار؛ چونكو بو حركتلر گئنل و توپلومسال حالته چئويريلميشلر، و اؤزل بير قوروپ و طبقه ايله، ايليشكيلري يوخدور.

Sunday, March 4, 2007

بئش مين تومنليك يايماق بيليمي

«ديلكيم بوتون توركييه لي لرين ميليونئر اولماغي دير».
بئله بير سؤزو 50-60 ايل بوندان ا‬ؤنجه توركييه باش باخانلارينين بير سي سؤيله ميش؛ 2000 ايلينه نئچه ايل قالماميشدي كي اونون ديلكي بير گئرچكه دؤنموشدو و بوتون توركييه لي لر ميليونئر اولموشدولار! آنجاق بو ميليونئرلر هاوايي آدالارينا، فيرست كيلاس اوچاقلارلا گئديب و رولزرويس ايله دولانميرديلار! بونلار ياريم كيلو قاتيق(يوغورت) آلماق ايچين بير ميليون تورك ليره سي وئرمه لي ايديلر! و بو دا منيم ياديم دا كي ايرانين ياييني توركييه نين اقتصادي ني مسخره ائديب و حيكايه ني ده چوخ دئيه رد يلر و البته توركييه نين نه نفتي وار ايدي و نه گازي. توركييه نين اقتصادي و پولو، ثابيت نيسبي بير دوروما يئتيشندن سونرا، تورك ليراسي نين 6 صيفيري پوزولوب، توركييه لي ميليونئرلرين سايي سي چوخ آزالدي و البته توركييه لي ائكونوميستلرين چاغداش ديلكي، ميليونئر اولماماق دير!

ايران خالقي نين رسمي اولمايان تورك آدلي پول واحدي، «تومن» ايسه، بو اوتوز-قيرخ ايلده تورك ليراسي نين تايي اولموشدور. دئمك اولار، تومنين ده يه ري، هر اون ايل ده، بير صيفير آزالميش دير و بو گونلر تورروم(اينفلئيشين، اينفيلاسيون، شيشمك)ـون چوخالماسي، داها آرتيق يئيينلشميشدير. و بونون چوخلو دليلي واردير و كسينليكله بونو گؤسترير كي ايران دا كي دؤولتي و اقتصادي آپاريجي لارينين توتدوغو سيياستلري اويغون دئييل. اونلار اقتصادين «بيليم» اولماغينا اينانماييب و دونياليق آليش-وئريش و اقتصاد دا کی سيياستلري آللاها توككول ایله، قاباغا گئتمك دير.

نفت و دوغال قازين پوللاري، ياتيريملار دا ايشله نيلمير و تكجه خالقين الينده دولانير و سونوج دا تورروم بو بير ايكي ايل ده عجيب بير سورعت تاپميش دير. بو ايلين ايلك ياريسيندا، ايرانلي ائكونوميستلر توركييه و برازيلين* صيفير آزاتماق يولونو گؤستريب و بونا گؤره پول واحيديني «ريال» دان «تومن»ـه چئويرمه يي اؤنري وئرديلر؛ آنجاق ايرانين يزدلي اورتاق بانكي نين باشقاني(رييس بانك مركزي)، شئيباني جنابلاري، ائكونوميك آچيقلاما و تحليل دن واز گئچيب، دئدي كي «تومن» توركجه بير سؤز دور و ايرانين پول واحيدي ني «تومن» ائده بيلمريك!!

او گونلردن، نئچه آي گئچميش و ايرانين يوخسول خالقي ايسه، ميليونئر اولماقدا دير! پول بسته لري ني، يونگوللشديرمك ايچين بو گونلر بير ايش گؤروبلر و «بئش مين تومن»ـليك يا اوستونده يازيلديغي سؤزلره گوره «الـلي مين ريال»ـليق ايسكيناسلاري يايميشلار و اؤزلري ني داها آرتيق هوشلو و ذكالي گؤسترمك ايچين، اولو رسولوموز حضرت محمد(ص) جنابلاري نا، بير سؤزو نيسبت وئريب و بئله يازميشلار:

«دانش اگر در ثریا هم باشد، مردانی از فارس به آن دست خواهند یافت»
(بيليم، اولكر ده اولورسادا، فارس خالقي نين بير سايي سي، اونا ال تاپاجاقلار).


*) برازيل اؤلكه سينده ده، بو ايش اولوب و «كوروزيرو» پولوندان 19 دؤنه صيفير سيلينندن سونرا، برازيلين ايندي كي پولونون آدي «رئآل» دير.

Saturday, March 3, 2007

ادبیات گؤیونون اولدوزو

قیش سونونون 25 جی گونو، پروین اعتصامی نین آنادان اولماغینین یوزونجو ایلدؤنومو دور. پروین آدینی تخللوص ائدن رخشنده اعتصامی 1385 نجی گونش هیجری ایلینده، تبریز ده اختر فتوحی تبریزی آدلی بیر آذربایجانلی آنادان و کؤکو آشتییانلی و تبریز ده یاشایان یوسوف اعتصام الملک دن، دونیایا گؤز آچدی. او اؤز عاییله سینین تک بیر قیزی ایدی و 4 قارداش وار ایدی. او بئش یاشلیغیندا عاییله سی ایله تئهرانا گلدی و 1303 جو ایل ده، آمئریکالیلار اوخولوندا ، اؤیرتیملری نی بیتیردی. 28 یاشیندا آتاسینین ایصرارینا گؤره بیر ژاندارملا ائولندی؛ آنجاق او بیر موعتاد و عرقخور و اخلاقسیز آدام ایدی و بیر ایلدن سونرا اوندان بوشاندی.
و بو نا گؤره بیر شئعری ده وار دیر:
ظولوم دور بیر قفسه آتماق
لئش یئیه ن ایله بیر شکر سؤز قوشو
(ظلم است در یکی قفس افکندن – مردارخوار و مرغ شکر خارا)

پروینین آتاسی، 1316 نین قیش ایلکینده، وفات ائتدی و او اویغون اولمایان ائولنمکین آرادان گئتمک ده اولان کدری، یئرینی آتانی الدن وئرمک اوزگونلوگونه وئردی. پروین بو اولایی اؤز ویران اولماغینین نه دنی بیلیر:
آتا، سنین تورپاغینا، اجلین ووردوغو تیشه
منیم ویرانلیغیمین تیشه سی اولدو
(پدر آن تیشه که بر خاک تو زد دست اجل - تیشه ای بود که شد باعث ویرانی من)

1318 جی ایل ده نئچه آی یوکسک بیلیمساراییندا کی کتاب ائوی نین کتابچی سی اولدو و سون دا ، 1320 جی ایلین یاز ایلکینین 15 جی گونونده، حصبه مرضینه گؤره آناسی، اختر خانیمین نین قوجاغیندا، جانینی جان وئرن تانری یا باغیشلادی.

همشهری گونده لیکی نین پروین اعتصامی یوز ایلینجی دوغوم گونونون آنما حاققیندا یاییلمیش اؤزل کیتابینین، سید علی موسوی گرمارودی الی ایله یازیلمیش اؤنسوز ده بئله دئییلمیش:
« ادبیات تاریخینده (فارس ادبیاتی) تانیدیغیمز بوتون شاعیره لر آراسیندا، "پروین" سؤز حیشمتی، داورانیش بؤیوکلوگو، دانیشیق تقواسی و درین اینسالیغا گؤره، اؤز شئعر توپلوسونون شهادتی ایله، تایسیز دیر.
ایرانین شئعری(فارسجا شئعر*) اؤز اعتبارینی کیشیلردن آلماغینا باخمایاراق، قادینلار طرفیندن ایسه، آیری و اوزاق قالمامیشدیر.
اوزاق گئچمیشلر ده، "رایعه بنت کعب قوصداری"، "گنجه لی مهستی"، و سونرالار "زئیب النیساء" و "کوردوستانلی مستوره" و "اصفهانلی ژاله" و ...کیمی قادینلار وار ایمیشلار؛ آنجاق گئرچک سؤز بو دور کی اونلارین هئچ بیری سی ، پروین اعتیصامی نین آیاغینا یئتیشمزلر.»
گرمارودی نین یازدیغی اؤنسوزه گؤره پروین اؤز شئعرلرینده، سعدی کیمی اسکی شاعیرلر و یا یئنی فورما شئعرلرینی دهخدا نین موسممط دئمک سبکی و مئتودوندان تقلید ائدیرمیش و بونو آرتیرماق لازیم کی، دهخدا دا، اؤز آدلیم شئعرینده ، تورک شاعیر "رجایی زاده اکرم"ـین یولونو گئمیش ایمیش.


من ده "پروین اعتصامی" نین شئعرلریندن خوشوم گلر و بونون اصلی دلیلی اونون شئعرلرینده کی اخلاقی، توپلومسال و اینسانی سؤزلر و اونون جامیعه ده اولان یوخسول آداملارین طرفینده اولماغی دیر. و البته کی او اؤز شئعرلرینده همیشه شاهلیق سیستئمی نی سورغو آلتینا آپاریب و بو اونون ریضاخان کیمی بیر دیکتاتور دؤنمینده یاشاماق ایچین، آلقیشلامالی دیر.

دئمه دیگیم بیر سؤز قالدی. ائله کی گؤردوک پروینین آناسی تورک ایمیش و عؤمورونون ایلک بئش ایلینی تبریز ده اولموش و بونا گؤره یقین کی او تورکجه بیلیرمیش و سیز ایسه بو سورغونوز واردیر کی او نئیه تکجه فارسجا شئعر دئییبدیر. منجه شاعیرلرین ذاتیندا شاعیرلیک و دویغوساللیق واردیر و اونلار دونیانین هر بیر یئرینده اولسالار شاعیر اولاجاقلار و بو اونلارین آنادیلینه آسیلی دئییل؛ آنجاق کئشگه رحمتلیک پروین اعتصامی تورکجه ادبیاتینین دا اختری** اولاردی و بو فیکری ائدین اونون کیمی یئتنکلر اؤز آنادیللرینه ده، شئعر دئییب یازسالار، آنادیلیمیزده کی سوسوزلوق، ساده جه آرادان گئتمه لی دیر.
البته بیر سؤز ده واردیر؛ شهریار ایسه، "حیدربابا یا سلام"، تورک و دونیا ادبیاتینین شاه اثریندن اؤنجه ، فارسجا شئعر دئیه رمیش و بو رضاخان دؤنمینین، آذربایجان و تورک دیلی نه اولان باسقیلارلا، ایلیشکی لی ایمیش و اولا بیلر، گنجلیک ده یالان دونیادان کؤچموش پروین ده بونا گؤره تورکجه شئعر دئمه میش و شهریار کیمی سونرالار آناسینین ایستکی نه گؤره، حیدربابا کیمی بیر اثر یارادایمیش. هر حالدا کئشگه او تئز اؤلمه سه یدی؛ تانری رحمت ائله سین.

*) گونئي آذربايجانين شئعر دونياسيندا، ده يه رلي شئعرلرين صاحيبي اولان قادينلارين سايي سي آز دئييل و بو او باخيمدان اؤنملي دير كي آذربايجانين ساوادلي قادينلارينين فاييزي كيشي لردن چوخ آز دير. بو شاعيره لرين آدي ايندي ذئهنيمده ديرلر: حكيمه بولوري، مدينه گولگون، اوسكولو مرضيه احمدي، خيياولي نيگار و ... . «قادينجا( تورك قادينين چاغداش شئعري)» دا آرتيق بيلگي لر اوخويابيلرسينيز.
**) پروین اعتصامی، مزار داشی ایچین سؤیله دیگی بیر شئعر ده ، اؤزونه "اختر چرخ ادب"(ادبیات گؤیونون اولدوزو) دئمیشدیر.

Tuesday, February 27, 2007

خوجالی نین یادینا

16- 17 یاشیمیز وار ایدی. اوخول طرفیندن گئتمیشدیک "موغان" اوردوسونا. بیزی آسلاندوز سدی نین گؤرمکینه آپاردیلار. سددین اوستونده دورموشدوق. آراز آخیب گئدیردی. قوزئی آذربایجان و ایران بایراقلاری بیر بیرلرینین یانیندا اسمک ده ایدیلر. و البته آرالاریندا بیر چیزگی ده وار ایدی و بو سینیر گؤستریجی سی ایدی. سددین او باشیندا آذربایجانلی عسگرلر دورموشدولار و بیزه باخیردیلار. بیر شئی کی بیزی تعجوبلندیریردی اونلارین چوخ گنج اولماغی ایدی. اولابیلر 14-15 یاشلاری وار ایدی! بویونلارینا آسیلمیش اسلحه لر، اؤز بویلاریندا اولاردی.
من بیر آیاغیمی قویدوم چیزگی نین او تایی نا و اوجا سس ایله اوشاقلارا دئییردیم: " منه باخین، ایندی من ایکی اؤلکه ده یم. منیم بیر آیاغیم آذربایجان دا و بیر آیاغیم دا ایران دا دیر"! اورانین سددینده ایشله ینلرین بیری سی، سددین تئکنیکی اؤزللیکلرینه گؤره ایضاح وئریردی، منه دئدی چوخ دا ائله بیلمه کی ایکی اؤلکه ده سن!!
و سونرا چوخ دا اوزاق اولمایان داغلاری بیزه گؤستریب دئدی او را قاراباغ دیر. قاراباغ ساواشیندان سوز آچیب دئدی، ائرمنیلر مینلر تورکو قاراباغ چیخارتمیشدیلار و اونلاری قیرماق ایسته ییردیلر و بیر یئره پناه آپارابیلمیردیلر، و گلدیلر بو سد دن رد اولدولار و آصلاندوز اونلاری قوجاقلادی و نتیجه ده اونلار ائرمنیلرین الیندن راحات اولدولار. و البته اوزوجودور کی بیر آز دان سونرا، ایران اونلاری گئری قایتاردی و دئدی ایران دا قالابیلمزسینیز، گئدین او تای دا قالین، ایران سیزه چادیر و غذا وئره جک! حالبوکی ایران دا میلیونلار افغانلی پناهنده واردیر!
اوشاقلارین هامیسی ائتگی لنمیشدیلر و سس سیز قولاق آسماقدایدیلار. ایلک دؤنه ایدی بو سؤزلری ائشیدیردیلر. آنجاق بیزیم اوخولون ناظیمی دئدی: "یوخ! ایران حاقلی دیر، باکی لی لار خزر دنیزینده بیزیم نفته صاحیب چیخیبلار"! فیکر ائدیرم مجبور ایدی بو سؤز ایله اورا دا کی سینیرین، گئرچک اولماغینی دئسین.

ایسته ییردیم خوجالی سوی قیریمینین 15جی ایل دؤنومونه گؤره، ائرمنیلرین ائتدیگی جینایتلرینین عکسلریندن بو وئبلاقا قویام. او گؤرونتولری، سیز ایسه گؤروبسونوز؛ سایی یا گلمز اوشاق، یاشلی، قادین و ... جسدلری دیر تؤکولوب یئره؛ سانکی ائرمنیلر تورکلر کامباین کیمی بیچمیشلر. بونا دئیه رلر سوی قیریم.
آنجاق اورگیمدن گلمه دی. چوخ اوزوجو و دئهشتلی ایدیلر. آذربایجانلی دیلداشلار و مسلکداشلاریمیزین باشینا بو اویونلار و جینایتلر گلنده، بیزلر سینیرین بوتاییندا تکجه کووئیت، فیلیسطین، بوسنی و ... خبرلرینی ائشیدیردیک. و البته بونو دا ائشیدیردیک کی ایران اوتایلیلارا یئمک و چادیر گؤندریر! تا اونلارین آوارالاری بیر ده قاراباغا قاییتماق فیکرینده اولماسینلار. نه چادیر یاخشی اولا بیلر کی؟! ائرمنی یه منیم قارداشیمین اؤلکه سیندن چیخ گئت دئمک ایسته میردیلر.

گؤرونتویه باخماق یئرینه سیزی دعوت ائدیرم، "علی صمدلی" نین "قانلی بنؤوشه" ناغیلی نی اوخویاسینیز، منجه بو ناغیلین ائتگی سی(تاثیر)، گؤرونتولردن چوخ ایدی...
...
- بس تورك كيمدير؟
- تورك بيزيک, قيزيم.
- بس بيز آذربايجانلي دئييليك؟
- يوخ قيزيم، آذربايجان بيزيم توپراقيميزين آديدير.بيزي تورك دونياسيندان آييرماق اوچون ميللتيميزي، دينيميزي، اليفباميزي اليميزدن آليبلار. بؤيوينده بونلارين هاميسيني بيله جكسن.
...

دان يئري سؤكولنده آتا آناني زورلا راضي ساليب اوشاغين دالينجا يوللاندي.آيين آيدينليغی اولدوغوندان سحر تورانليغی آيدين گؤرونوردو. آتــــــــا باغلارينين آياغيندا دايانيب ائولرينين و تؤوله لرينين سون توستولرينه تاماشا ائتدي. جسارت ائديب ائولرينه ياخين دوشه بيلمدي. قيزي، ظريفين ساغ قالماسينا بوتون اوميدي تامام كسيلدي...

Saturday, February 24, 2007

آنایاسانین اون بئشینجی اصلی و گئرچک بؤلوجولوک

دونیالیق آنادیل گونونه ایلیشکی سی اولان خبرلری اوخوماق اوچون باشقا سایتلار و وئبلاقلاردا گزیردیم؛ چوخ سئویندیریجی ایدی. حتی اؤتن ایل ده، بو گون بو قدر تانینماميشدیر. بئله اولوب کی ایرنا دا مجبور اولدو تئهران بیلی یوردوندا کی تورک اؤیرنجیلر گؤستریسینین خبری نی یایسین. چوخلو خبر سایتلار و وئبلاقلار بو گونه اشاره ائدیب و اؤز آنالیزلرینی ده یازمیشدیلار؛ البته اونلارین نئجه یاناشماقلارینی بیر یانا قویاراق، بو گونون تانینماغی آذربایجان خالقینین اویانیشینین داها آرتیق گوجله نمه سی ایچون، چوخ ده یرلی اولابیلر.

هر حالدا، اورمولو بیر تورک ژورنالیست، اؤز وئبلاقيندا، بو گونو ده یه رلندیردن سونرا، فارسجا بئله یازمیشدیر:
"... اما موضوعي كه به نظرم بسيار اهميت دارد و بايد به آن توجه كرد شرايط بسيار حساس كنوني كشور در عرصه داخلي و مهمتر از آن عرصه بين المللي است . منكر خواستهاي به حق و قانوني مردم درباره تدريس زبان مادري در مدارس و ... نيستم اما در حال حاضر كه شرايط كشور بسيار پيچيده و خطير است بايد فراتر از مسائل قوميتي ، به ايران بيانديشيم . شكي نيست كه طرح تجزيه ايران به چند منطقه از طريق طرح مسائل قوميتي و ناسيوناليستي افراطي از سوي برخي كشورها دنبال مي شود . موضوعي كه شايد چندين برابر از وقوع جنگ ، تحريم و ... زيانبارتر است . من هم همچون بسياري از مردم به اجراي اصول فراموش شده ۱۵ و ۱۹ قانون اساسي اصرار دارم اما هرگز اجازه نخواهم داد تا وجبي از خاك ايران جدا شود . پيگيري حقوق و مطالبات جزء در فضايي آرام و از طريق روشهاي دموكراتيك امكان پذير نيست . ابتدا بايد براي برقراري دموكراسي در ايران تلاش كرد سپس به طرح خواسته ها و مطالبات اقدام كرد . در يك نظام دموكراسي حقيقي است كه ترك ، كرد ، بلوچ ، عرب و ... ميتوانند در كنار هم به بيان مطالبات قانوني خود بپردازند . من يك ايراني ترك هستم و افتخارم سربلندي ايران . تلاش براي برقراري يك نظام دموكراسي واقعي براي من به مراتب بسيار با اهميت تر از طرح مسائل قوميتي و ... است"
تورکجه سي:
آنجاق داها چوخ اؤنملی اولان و توجه ائتمه لی قونو بو دور کی، اؤلکه نین ایندی کی دورومو، ایچ ده و اوندان داها اؤنملی، اولوسلار آراسی عرصه سینده دیر. خالقین یاسال و حاقلی ایستکلرینی، آنادیلینین اوخوللاردا [و بیلی یوردلار دا] اؤیرتیمینه گؤره، دانماق ایسته مه ییرم. آما ایندی، اؤلکه نین شرایط چوخ قارماشیق و تهلوکه لی دیر و ائتنیک مساییل دن اوجا دوروم دا، ایرانا فیکر ائتمه لی ییک. بیر شک یوخدور کی، بیر سایی اؤلکه لر طرفیندن، ایرانین نئچه کسیمه بؤلونمک طرحی نین دالیسی ، ائتنیک و رادیکال ناسیونالیسم یولویلا، توتولور. بو بیر قونودور کی ساواش، تحریم و ... داها آرتیق ضررلی دیر. من ده چوخلو ایرانلیلار کیمی، آنایاسانین اونودولموش 15 و 19جو اصللرینین اجرا اولماغینا اصراریم واردیر، آنجاق ایرانین بیر قاریش تورپاغیندان آیریلماغا، اصلا اجازه وئرمه یه جه یه م! حاقلار و ایستکلرین دالیسینی توتماق، تکجه بیر آرام و سس سیز فضا دا و دئموکراتیک یوللار ایله اولابیلر. ایلک آددیم دا ایران دا دئموکراسی قورولماق ایچین چالیشمالی ییق و سونرا ایستکلر و موطالیباتی طرح اولونمالی دیرلار. تورک ، کورد، بلوچ، عرب و ... ، بیربیرلرینین یانیندا، بیر گئرچک دئموکراتیک سیستم ده، ائله یه بیلرلر اؤز یاسال ایستکلرینی سؤز ایله دئسینلر. من بیر تورک ایرانلی یم و ایرانین باشی اوجالیغینا گووه نیرم. بیر گئرچک دئموکراتیک سیستئمینین قورولماق یولوندا چالیشماق، من ایچین ائتنیک مسایيلی کیمی سؤزلری دیله گتیرمکدن داها آرتیق اؤنملی دیر.

من ده اؤز باخیشیمی اورا دا بئله یازدیم:
« مؤحترم ژورنالیست کیشی! سـکـسن(80) ایل دیر هر گون دئییرلر مملکتین دورومو حساس دیر، حساس دیر! آنادیلی اوشاقلارا اؤیرتمه یین نه ربطی وار تجزیه طلبی یه؟!! تجزیه طلب او آدام دیر کی قویمور مملکتین یاریسی آنادیلینی اؤیرنسین و حاقلارینی وئرمه مک ایله، اونلاری ایته لیر باشقا اؤلکه لرین قوجاغینا.»

ائله کی او آغانین سؤزلری گؤستریر، ایندی ایسه مود دان چیخمیش و اؤز وار-یوخونو گؤسترمیش "76 خورداد رئفورمیستلیگی" و "پان ایرانيسم میللتچی لی گی" دوشونجه سینده دیر و یازیقلار اولسون کی او تورک دور و هله اؤز دیلداشلارینی یاخشی تانیماییب دیر. من تکجه بو سؤزلری یازان آداملا ایشیم یوخدور و سؤزوم بو فیکیر ده اولان بوتون اینسانلارلا دیر. البته کی تورک اولسالاردا اؤز آنادیللرینه یازیلمیش سؤزلری اوخویابیلمه یه جکلر! بئله آداملار، ايرانين بوتونلوك سؤزلرينين ديله گتيرمك ايله، ا‬ؤز حاقلاريني دا اونودورلار. دئييلير آناديلينين اؤيرتيم حاققيني ايسته مك سونوجو اولان ايرانين بؤلونمه يي(!)، تحريم و ساواش دان داها آرتيق ضررلي دير!! تحريم و ساواش سؤزونو آرايا گتيرمك و اوندان قورخوتماق، داها گولونج اولابيلر. حالبوكي آذربايجانليلار ايچين 80 ايلدير تحريم و ياساقلاما دوام تاپير و بو تحريمين ان آيدين شكيللري كولتورل، توپلومسال و اقتصادي قونولار دير. بئله اولوب كي ايرانين اوتوز ميليون تورك نوفوسو اؤز آناديللرينده ساوادلاري يوخدور. هانسي تحريمين سونوجو بوندان داها فاجيعه لي اولابيلر؟
رئفورمیستلرین بویوک بیر یانلیش دوشونجه لری واردیر؛ اونلار دئموکراسی داشینی اؤز دؤشلرینه تاپداییرلار؛ آنجاق بونلار هله ایسه بونو آنلاماییبلار کی "گئرچک دئموکراسی" دا، باشقا یول سئچنلری محکوم ائتمک اولماز. ایران ایسلام جومهوری سینین آنایاساسیندا بعضي اصللر واردير كي ايجرا اولونماييبلار؛ مثلا 44 جو اصل(اقتصادين اؤزلليشديرمه و خصوصي ائتمه يي) كي ايرانين حساس شراييطينه باخماياراق، ا‬ؤندر(رهبر) طرفيندن اونون ايجرا اولماغينا هميشه تأكيد اولونور و بير سايي حيزبلر و پارتيلار بونون ايجرا اولونماسينين داليسيجاديرلار و يا 31 نجي اصلينه گؤره دؤولتدن مسكن و ائو ايسته يه نلره دئمك اولماز ، ايندي ا‬ؤلكه حساس دوروم دا دير، سيز فئعلا ائشيكده و ياغيش آلتيندا ياتين، دئموكراسي قورولاندان سونرا(50-60 ايل دن سونرا!) گلين گؤرك سيزه، ائو دوزه لده بيلريك مي يا يوخ!!؟ آنا ياسا دا بئله اصللر چوخ دور و هركيمسه حاقلي دير اؤز حاققيني ايسته سين و يا ايسته مه سين؛ آنجاق دئمك اولار مي چون بيز اؤز حاققيميزدان ايندي كي دوروم دا واز گئچيريك باشقالار(اؤزلليكده توركلر!) دا اؤز ايستكلريني هله ليك اونوتمالي ديرلار!؟
ایندی یه قدر، اؤز ایلک حاقلارینی ایسته یه ن هئچ آذربایجانلی رئفورمیست دئمه میشدیر کی ایران اصلاحاتچیلاری فیلان ایشی گؤرمه مه لی دیرلر و فیلان یولدا اولمالی دیر و فیلان ایشی یانلیش دیر، آنجاق بو ظاهیری اصلاحاتچیلار، آغیزلاریندان بؤیوک سؤزلر ایله(اؤرنک ایچین مدنییتلر دانیشیقی، حالبوکی ایران خالقلاری اؤز آنادیللرنده یازیب اوخوماغا قادیر دئییللر)، همیشه بئیینلرینده، اولان فاشیستی دوشونجه لری میز اوستونده اوتورماق دالیسیجا دیرلار.
آنایاسا دا چوخلو اصللر واردیر کی اونلاردا، هر ایشی آزاد بیلمک دن سونرا، استثنا دا قویوبلار؛ آنجاق ایران دا یاشایان خالقلارا خوشبختلیک یئری واردیر کی 15و 19 جو اصللرده هئچ جوره استثنا گؤرموروک. مثلا دئییلمه میش کی: "زبان و خط رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است. اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان باشد ولی استفاده از زبانهاب محلی و قومی در مطبوعات و رسانه های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است، مگر اینکه مخل به مباني اسلام و ... باشد!(ايرانين رسمي اورتاق ديل و خطي فارسي دير. رسمي سندلر و يازيشمالار و متنلر و درسليك كيتابلار بو ديله اولمالي ديرلار، آنجاق مطبوعات و قوروپ مئديالار دا يئرلي و ائتنيك ديللريني ايشله تمك و اوخوللاردا اونلارين اؤيرتيمي، فارسجا ديلين يانيندا آزاد دير، البته گرك اسلام مباني سينا و ... ايله، قارشي اولماسينلار)".
البته من بیر شئی دن ده قورخوردوم و دئییردیم کی آنادیلینین اؤیرتیمی دؤولت ایچین گؤره و (وظیفه) ساییلمامیشدیر و هر کیمسه ایسته ییر آنادیلی تدریس اولسون، اؤزو گرک قولونو چیرمالاییب و جیبیندن خرج ائله سین! آنجاق آنایاسانین اوتوزونجو(30) اصلینده بئله یازیلمیشدیر: "دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سرحد خودکفایی کشور به طور رایگان گسترش دهد(دؤولت گؤره ولي دير، پولسوز اؤيرتيمي نين وساييلي ني، بوتون اولوس اوچون موتوسيطه دؤنمي نين سونونا قدر فراهم ائتسين و يوكسك تحصيلاتين وساييلي ني، اؤلكه نين اؤزگور اولماق ايمكاني قدر پولسوزجا، چوخالتمالي دير. )". البته بیزیم ده توقعوموز چوخ دئییل و ایرانین حساس دورومونا گؤره یوکسک تحصیلات دان واز گئچیریک، آما دؤولت 15 و 30 جو اصللرده یازیلارا گؤره وظیفه سی واردیر ایران دا کی بوتون اوخوللارين فارس اولمایان اؤيرنجيلرينه، آنادیللرینی ده فارس دیلینین یانیندا اؤیرتسین و هئچ استثنا دا یوخدور. ایرانلی اوشاق، ایرانین هر بیر بوجاغیندا دا اولور اولسون، اؤز آنادیلینده یازیب اوخوماغی اؤیرنمک ایچین یاسال حاققی واردیر.
و " من ده چوخلو ایرانلیلار کیمی، آنایاسانین اونودولموش 15 و 19جو اصللرینین اجرا اولماغینا اصراریم واردیر، آنجاق ایرانین بیر قاریش تورپاغیندان آیریلماغا، اصلا اجازه وئرمه یه جه یه م!"، کیمی سؤزلری دئیه ن بیر آدام، بیلر-بیلمز، یوز ده یوز(100%) بؤلوجولوق یولوندا چالیشان بیر آدام دیر، چونکو باشقا وطنداشلارینین حاقلارینی قبول ائتمه ییب و اونلارین یاسال و گئرچک حاقلارینی باتیرماغی تبلیغ ده ائدیر.
بير سؤز قالدي و او 27جي اصلينه گؤره دير: «تشكيل اجتماعات و راهپيمايي ها، بدون حمل سلاح، به شرط آن كه مخل به مباني اسلام نباشد، آزاد است. (ييغينتي و گؤستري قورماق، اسلحه سيز شكيلده و ايسلام مباني سي نين قارشي سيندا اولماماق شرطي ايله، آزاد دير)». ائله كي هامي ميزين اطلاعيميز واردير، ايندي يه دك، آناياسا دا يازيلميش ايلكين اينساني حاقلاري ايسته مك ايچين، آذربايجان شهرلرينده، مدني ييغينتي و گؤستري قورانلار نه اسلحه گتيرميشلر و نه ايسلام علئيهينه شوعار دئميشلر، بلكه ايسلام دا اولان ان گؤزل و ده يه رلي باريش و اينسانلارين برابر اولماق ساولاري ني، بير داها تيكرار ائتميشلر. تكجه اونلارين حاقلاريني اؤده مك ايچين ماراق گؤسترمه ينلر، گئرچك سؤزلري دؤزمه ييب، گولـله و قورشون آتيب، چوماق ووروب، و اونلاري گؤز آلتيندا ساخلاييب قانداللاماق ايسته ميشلر.

Thursday, February 22, 2007

آناديليميز، ايلك ديليميز

بير سايي چاليشير اؤز لهجه سي ني گيزلتسين! تورك اولماغيندان اوتانير و لهجه سيز فارسجا دانيشماق ديلكي ايله ياشايير!
بير سايي دا، چوخ يوكسلنده(اينكيشاف و پيشرفت ائدنده) بئيينلر قاچماق(فرار مغزها) پروسه سينه قوشولماق ايسته يير! ايران اؤلكه سيندن كؤچمك فيكرينده اولور و البته بونا گؤره IELTS يا TOEFL مدركي ني آلماق زوروندادير.
يولداشلارين بيري سي، اؤز IELTS مدركي ني گؤسترير؛ بو مدركين آكادئميك نؤوعونو، ياخشي نومره ايله آليب دير؛ بو مدركلر ده، تانيقليق صاحيبينين اؤزلليكلر(مشخصات) بؤلومونده، First Language (ايلك ديل) ده يازيلميشدير!
آتا-آناسي تورك اولان و من ايله توركجه دانيشان يولداشين ، ايلك ديلينين قاباغيندا يازيليبدير: Farsi (فارسجا)!
من اؤزوم ده ايسته ييرم بو مدركلرينين بيريسيني آلام! آنجاق سيز كي بو توركجه يازيلميش سؤزلري اوخويورسونوز ، يقين كي بو سؤزه اينانميشسينيز:


«نئچه ديل بيله نه، نئچه آدام دئيه رلر،
اؤز ديلي ني بيلمه يه نه، نئجه آدام دئيه رلر؟!»

يوخاري دا دئديم، ايران دا ياشايان توركلرين چوخو اؤز تورك اولماقلاريني گيزلديرلر؛ دليل لرين بيري سي بو اولابيلر، توركلره چوخلو ايهانتلر اولونموشدور و اؤز كيمليكلريني تانيمايان توركلر ايسه، اؤزلريني بربر، وحشي، كولتورسوز و مدنيتسيز خالق تانيميشلار و ايهانت ائدنلرينين آدليملارينين بيري سي فئردوسي دير.

ايندي بو گؤرونتويه(تصويره) باخين.
بونا دئيه رلر گئرچك آنلام دا اولان بير اؤيرنجي! تهران بيلي يوردوندا يوكسك تحصيلاتي ني بيتيره جك! آنجاق 20-30 ياشليغيندا بو سونوجا يئتيشميش كي فئردوسي نين هئيكلي نين قاباغيندا بير پلاكارد الينه آلسين و دونياليق آناديلي گونونده، زنگانلي، تبريزلي، اورمولو، قوشاچايلي، اردبيللي و ...ـلي ديلداشلاري ايله بيرليكده، هامي نين قولاغينا چاتديرسين:


«اؤز ديلينده مدرسه،
اولمالي دير هر كـسه»

بو گؤرونتولر بو ايل ده گؤردويوم ان گؤزل گؤرونتولريندن ايديلر.
عئشق اولسون ديلي ني، كيمليگيني ، وارليغي ني قورويان بوتون اينسانلارا...








بو مكتوبو دا، اوميد شكري(اؤيرنجيسل سايان درگي سي نين سوروملو مودورو) يازيب يونئسكونون ايران دا كي كوميسيونون گئنل دبيرينه.
جريان بودور، «يونئسكو»ـنون اؤزو، دونياليق آناديلي گونونه گؤره مراسيم قورور و اونو ده يه رلنديرير، آنجاق ايران دا كي نوماينده سي بئله شئيلردن خبري يوخدور!
البته كسينليك ايله دئمك اولماز نه يه گؤره دونياليق آناديلي گونو اونودولور، آما اولابيلر يونئسكو «دونياليق يئرلي آنادئييشلر گونو»(روز جهاني گويشهاي مادري محلي!) آدلانديرسايدي، ايران دا كي تمثيلچيلري، بو گون ده آلزايمئر تومازديلار كي هئچ، ان بؤيوك و ان طنطنه لي تؤرنلري ايسه قورارديلار.

Tuesday, February 20, 2007

Dünyalıq Anadili Günü

Dünyalıq Anadili Gününü qutlu olsun deyirem; Sağlamlıq örgütleri uşaqlara quru süt vermeyi yaxşı iş bilmirler ve analara tovsiye edirler öz sütlerini balalarından esirgemesinler, ancaq İranın oxullarında, Türk uşaqlara Anadilinde yazıb-oxumaq yasaqlanmışdır...
Umud ki Azerbaycanlı uşaqlar, Anasütü kimi olan Anadillerinden ayrılmasınlar...




Danulduzu da yaılmış , Alfons Dode'nin "Anadili" Nağılının oxumağına, sizi de'vet edirem...

Yazıları Latin əlifbasında görmək için, mətni kopi eləyib gedin Köçürgə`yə:

köçürgə yazılımı